Select Page

Fil-popolazzjoni ġenerali, l-età ġiet deskritta bħala l-iktar determinant importanti tal-kanċer. Filwaqt li intwera li l-mortalità mill-kanċer hija assoċjata mat-tixjiħ kemm fl-irġiel kif ukoll fin-nisa, sfortunatament hemm biss riċerka limitata ħafna dwar il-kanċer fl-irġiel relattivament għal nisa b’diżabilità intellettwali.

Minkejja li r-rati ta’ mewt tal-irġiel huma konsistentement ogħla minn dawk tan-nisa fil-meded kollha tal-età, inġibdet konsiderevolment inqas attenzjoni għall-ħtieġa ta’ screening tas-saħħa sesswali u l-kanċer fl-irġiel milli kien il-każ għan-nisa. Filwaqt li l-irġiel b’diżabilità intellettwali ġew irrappurtati li għandhom inċidenza aktar baxxa ta’ kanċer tal-prostata meta mqabbla ma’ rġiel mhux b’diżabilità, ma tinstab l-ebda differenza fl-inċidenza ta’ kanċer tat-testikoli bejn irġiel b’diżabilità intellettwali meta mqabbla ma’ rġiel mingħajr diżabilità.

Madankollu l-kanċer tat-testikoli kien ogħla b’mod sinifikanti fl-irġiel b’diżabilità intellettwali profonda u severa. Il-letteratura dwar il-kanċer iffukat ukoll fuq nuqqas ta’ rappurtar ta’ sintomi u dijanjosi tardiva li jipprekludu trattament effettiv u evitar kurattiv tal-mewt f’persuni b’diżabilità intellettwali. Il-kunċett ta’ mwiet li jistgħu jiġu evitati ġie dejjem iktar fuq quddiem f’konsiderazzjonijiet ta’ inugwaljanzi fil-kura tas-saħħa f’nies b’diżabilità intellettwali. Imwiet li jistgħu jiġu evitati huma assoċjati ma’ nuqqas ta’ storja medika, skrinjar tal-kura tas-saħħa inadegwat, nuqqas ta’ appoġġ soċjali tal-komunità, lakuni fl-integrazzjoni tas-servizzi tal-kura tas-saħħa ma’ provvediment ieħor tal-komunità, u ġudizzju ħażin tal-fornitur tal-kura tas-saħħa. Id-detezzjoni mnaqqsa u n-nuqqas ta’ rappurtar bħala riżultat ta’ screening inadegwat, kif ukoll in-nuqqas ta’ kapaċità fost persuni b’diżabilità intellettwali li jikkomunikaw sintomi ta’ mard iżidu l-possibbiltajiet ta’ mortalità.

Huwa ċar li kemm il-persuni mħallsa biex jieħdu ħsieb lill-persuni b’diżabilità kif ukoll familjari għandhom rwol ewlieni x’jaqdu biex jiżguraw li persuni b’diżabilità intellettwali li jindikaw dwejjaq jew uġigħ jirċievu attenzjoni medika xierqa. Għal xi kanċers tali osservazzjoni tista’ tkun dipendenti fuq sinjali mhux verbali ta’ uġigħ jew bidla fil-funzjoni, jew osservazzjoni viżiva diretta. Filwaqt li m’hemm l-ebda aspettattiva li l-carers se jiddjanjostikaw speċifikament il-kanċer bħala differenzjat minn kundizzjonijiet mediċi serji oħra, għarfien aktar sħiħ tal-marda u l-fatturi li jwasslu għaliha se jiżguraw li huma sensittivi għall-possibbiltà u jaġixxu kif xieraq.

Dr Claire Azzopardi Lane

Kap tad-Dipartiment tal-Istudji dwar id-Diżabilità, fi ħdan il-Fakultà għall-Benessri Soċjali tal-Università ta’ Malta, li tagħha hija wkoll Viċi Dekan. Għamlet snin taħdem bħala front-liner fis-settur tad-diżabilità, f’Malta u barra, kemm fl-oqsma edukattivi kif ukoll ta’ appoġġ soċjali.

Ikkumenta

Enable Notifications    OK No thanks