Select Page

Għalkemm dan il-jum nassoċjawh mat-traġedja li seħħet 20 sena ilu fl-Istati Uniti, 48 sena ilu, proprju f’dan il-jum ukoll, seħħet traġedja oħra li minkejja li eluf sfaw vittmi, ma tantx tissemma.

Fis-sena 1973, meta l-Gwerra Bierda kienet fl-aqwa tagħha, sar kolp ta’ stat kontra l-gvern soċjalista elett demokratikament ta’ Salvador Allende, li kien mifhum li kien appoġġjat mill-gvern tal-Istati Uniti f’waħda mill-operazzjonijiet moħbija tas-CIA.

Għalkemm is-CIA ċaħdet dan, ġew skoperti dokumenti sussegwentament deklassifikati li jinvolvu d-direttur tas-CIA Richard Helms u l-President tal-Istati Uniti Richard Nixon li ndikaw l-involviment tagħhom fil-kolp ta’ stat.

Ma kienx sigriet li l-Istati Uniti ma kinux favur gvern li jxaqleb lejn is-soċjalisti, għaliex kienu jemmnu li se jimxi fuq il-passi tal-Unjoni Sovjetika u Kuba u nefqu miljuni ta’ dollaru jippruvaw iżommu lil Allende milli jikseb il-poter.

Fil-lejla tal-11 ta’ Settembru tal-1973, il-gvern ta’ Allende ġie mkeċċi mill-militar. Il-palazz presidenzjali, La Moneda, ġie bbumbardjat b’mod estensiv. Allende miet fl-istess jum, u għalkemm il-mewt tiegħu ġiet meqjusa bħala suwiċidju, huma ħafna li jsostnu li Allende ġie maqtul. Il-membri tal-familja ta’ Allende li baqgħu ħajjin ġew imġiegħla jinħbew fil-Messiku għal ħafna snin.

Wara li l-militar kiseb il-poter, il-Ġeneral Augusto Pinochet, il-kmandant ewlieni tal-armata sar il-president tal-pajjiż tal-Amerika Latina. Is-17-il sena ta’ dittatorjat tiegħu kienu jinkludu tortura, qtil, għajbien sfurzat, arresti arbitrarji u ksur tad-drittijiet tal-bniedem.

L-attakki tal-11 ta’ Settembru fl-Istati Uniti qatlu kważi 3,000 persuna u ndarbu ‘l fuq minn 6,000 oħra. F’paragun ma’ dan, id-dittatura ta’ Pinochet ikkawżat it-tortura ta’ 40,000 Ċileni u madwar 30,000 persuna maqtula, inkluż il-kap tal-Istat.

Dan kompla sal-plebixxit tal-1988 u l-elezzjonijiet sussegwenti fl-1989 wara li reġgħet inkisbet id-demokrazija fil-pajjiż. Madanakollu, il-ksur tad-drittijiet tal-bniedem fiċ-Ċili ġie injorat. Barra minn hekk, it-trawma kkawżata biddlet il-popolazzjoni u kkawżat sentimenti ta’ sfiduċja, paranojja, u biża’ mill-istat, li ma ġewx indirizzati.

Għall-kuntrarju tal-ġrajja ta’ 20 sena ilu fl-Istati Uniti, it-terrur ikkawżat fuq iċ-Ċili, mill-Istati Uniti, ma ġiex enfasizzat, u ħadd ma ġie kkastigat. Aktar minn hekk, il-ġrajjiet ta’ kważi żewġ għexieren ta’ snin ma jiġux imsemmija.

Minħabba dan, huma bosta li għadhom sal-lum jixtiequ ġustizzja.

Ikkumenta

Enable Notifications    OK No thanks