Select Page
Kif nistgħu nindirizzaw “mate crimes” lejn persuni b’diżabilità? – Dr Claire Azzopardi Lane

Kif nistgħu nindirizzaw “mate crimes” lejn persuni b’diżabilità? – Dr Claire Azzopardi Lane

Li jkollok ħbieb iżżid is-sens ta’ appartenenza u tgħin biex tevita s-solitudni għal kull individwu. Madankollu, fil-kuntest tal-vittimizzazzjoni tal-kriminalità, il-ħbiberija spiss intużat bħala għodda biex jiġu sfruttati jew manipulati persuni b’diżabilità.

It-terminu “mate crime” jirreferi għal azzjoni faħxija mwettqa lejn persuna b’diżabilità minn xi ħadd li l-vittma tqis bħala “ħabib” jew “konoxxenza mill-qrib”. Fis-snin riċenti kien hemm korp dejjem jikber ta’ letteratura li tesplora l-vittimizzazzjoni ta’ dan it-tip ta’ kriminalità kontra persuni b’diżabilità.

Madankollu, il-maġġoranza tal-każijiet relatati ma’ “mate crime” mhumiex irrappurtati biżżejjed peress li dan jiġri fi spazju privat (dar aktar milli sfera pubblika), hija mwettqa minn xi ħadd li l-vittma tqis bħala “persuna ta’ fiduċja” u l-vittmi spiss jiltaqgħu ma’ diffikultajiet biex jesprimu l-esperjenza abbużiva tagħhom.

Fatturi ta’ riskju bħan-nuqqas ta’ ħiliet awto-protettivi, defiċit ta’ kompetenza soċjali, u nuqqas ta’ sapport meħtieġ jistgħu jwasslu għal akkumpanjament ta’ vittimizzazzjoni ta’ reat kontra persuni b’diżabilità.

Għalhekk, għandhom jintużaw bosta approċċi biex jinfurzaw ir-rappurtar u l-investigazzjoni ta’ “mate crimes” li joffendu lil persuni b’diżabilità. Hemm ukoll bżonn urġenti li ngħallmu ħiliet ta’ awtoprotezzjoni lil persuni b’diżabilità, speċjalment dwar kif tirrikonoxxi r-reati minn dawk qrib tagħhom u fejn jistgħu jsibu l-għajnuna meta jkunu qed jiġu abbużati minn xi ħadd li jqisu bħala ħabib jew konoxxenza mill-qrib.

It-titjib tal-aċċess għall-informazzjoni jista’ jinkoraġġixxi aktar lill-persuni b’diżabilità biex iressqu ilment jekk jesperjenzaw abbuż. Barra minn hekk, biex titnaqqas ir-rata ta’ vittimizzazzjonijiet ta’ “mate crimes”, huwa meħtieġ approċċ kollaborattiv bejn il-komunità b’diżabilità, is-sistema tal-ġustizzja kriminali, u l-fornituri ta’ servizzi tad-diżabilità biex tiġi stabbilita prattika tajba standardizzata u biex tiġi żgurata tolleranza żero lejn “mate crimes” fuq persuni b’diżabilità.

Kif il-midja soċjali tista’ tgħin lill-persuni b’diżabilità intellettwali?

Kif il-midja soċjali tista’ tgħin lill-persuni b’diżabilità intellettwali?

L-użu ta’ apparat elettroniku, bħal smartphones u l-internet, minn persuni b’diżabilità intellettwali qed jiżdied. L-Internet jista’ jiġi interpretat bħala arena li toffri opportunitajiet iżda wkoll li toħloq riskji u sfidi, u l-midja soċjali hija post biex tinteraġixxi mal-ħbieb filwaqt li tibbilanċja l-privatezza u s-sigurtà.

Ir-riskju u l-opportunità jidhru li huma ż-żewġ naħat tal-istess munita. Żgħażagħ b’diżabilità intellettwali rrappurtaw esperjenzi negattivi fuq l-internet bħal bullying onlajn, esponiment għal kontenut ta’ ħsara (messaġġi ta’ mibegħda), messaġġi sesswali (sexting), jaraw ritratti/stampi sesswali u jikkomunikaw onlajn ma’ xi ħadd li ma jkunux iltaqgħu wiċċ imb wiċċ magħhom qabel, jieħdu virus jew spyware u użu eċċessiv tal-internet.

Kemm il-professjonisti kif ukoll il-ġenituri għandhom ikunu lesti biex jaraw lil hinn minn sitwazzjonijiet diffiċli fuq l-internet sabiex persuni b’diżabilità intellettwali ikollhom aktar opportunitajiet biex jiżviluppaw u jżommu relazzjonijiet soċjali. Restrizzjonijiet onlajn jistgħu jkunu sors ta’ frustrazzjoni għal dawn tal-aħħar u jistgħu jikkontribwixxu biex jitrażżan id-djalogu miftuħ bejn iż-żewġ partijiet.

Aktar milli jirreżistu t-teknoloġija jew jibżgħu minn dak li jista’ jiġri jekk iż-żgħażagħ jużaw il-midja soċjali, l-adulti għandhom jgħinuhom jiżviluppaw ħiliet biex jinnavigaw fl-areni diġitali. Programmi ta’ sigurtà fuq l-internet u taħriġ speċjali għal żgħażagħ b’diżabilità intellettwali huma meħtieġa, filwaqt li approċċi ta’ appoġġ pożittiv għandhom jiġu esplorati.

Mod wieħed kif isir dan fil-prattika huwa billi tħaddan il-perspettiva tat-teħid tar-riskju li jista’ jwassal għal xi ħaġa pożittiva. Dan il-kunċett huwa mifhum bħala li jippermetti lin-nies b’diżabilità intellettwali (u oħrajn) ikollhom aktar kontroll fuq ħajjithom, li jista’ jwassal għal indipendenza u benesseri akbar iżda jinvolvi riskji jew f’termini ta’ saħħa u sigurtà jew falliment potenzjali biex jintlaħqu l-għanijiet maħsuba.

Potenzjalment, dan l-approċċ jiffoka fuq opportunitajiet aktar milli fuq riskji u jassumi li ż-żgħażagħ b’diżabilità intellettwali għandhom il-kapaċità li jiżviluppaw ħiliet u strateġiji onlajn b’kollaborazzjoni ma’ adulti u professjonisti.

Appoġġ għat-teħid ta’ deċiżjonijiet dwar stil ta’ ħajja san minn persuni b’diżabilità intellettwali

Appoġġ għat-teħid ta’ deċiżjonijiet dwar stil ta’ ħajja san minn persuni b’diżabilità intellettwali

Nies b’diżabilità intellettwali ħafna drabi jesperjenzaw saħħa inqas tajba mill-kumplament tal-popolazzjoni u jistgħu jesperjenzaw varjetà ta’ ostakli meta jkunu qed ifittxu aċċess għall-kura tas-saħħa. Għalkemm is-saħħa ta’ persuni b’diżabilità intellettwali tjiebet f’dawn l-aħħar snin, huma għandhom probabbiltà akbar li jiżviluppaw firxa ta’ kundizzjonijiet tas-saħħa bħad-dijabete, l-osteoporożi u l-obeżità.

Il-kombinazzjoni ta’ informazzjoni inaċċessibbli dwar il-promozzjoni tas-saħħa u diffikultajiet relatati mal-litteriżmu tpoġġi lill-individwi b’diżabilità intellettwali fi żvantaġġ meta jieħdu deċiżjonijiet jew għażliet dwar l-istil ta’ ħajja. Konsegwentement, hija sfida għal individwi b’diżabilità intellettwali li jkollhom il-kontroll fuq ħajjithom u jtejbu saħħithom. Huma jeħtieġu din l-informazzjoni biex jieħdu deċiżjonijiet dwar l-istil ta’ ħajja li jaffettwaw is-saħħa u l-benesseri tagħhom.

L-ambitu tas-saħħa jmur lil hinn mill-kura medika u jinkludi determinanti soċjali li jinfluwenzaw ir-riżultati tas-saħħa. L-inklużjoni, l-awtodeterminazzjoni u l-promozzjoni ta’ għażliet tajba fejn tidħol saħħa ġew identifikati bħala rakkomandazzjonijiet ċentrali biex jiġu indirizzati kwistjonijiet ta’ saħħa.

L-appoġġ għal teħid ta’ deċiżjonijiet infurmati u l-eżerċizzju ta’ għażla huma fundamentali biex jiżdied il-kontroll tal-persuna fuq saħħitha stess u biex jiġi mmirat l-iżvilupp ta’ ħiliet personali speċifiċi għall-promozzjoni ta’ saħħa.

Huwa rikonoxxut li persuni b’diżabilità intellettwali jistgħu jieħdu deċiżjonijiet huma u jeżerċitaw id-dritt tagħhom għall-awtonomija u l-awtodeterminazzjoni. Madankollu, jistgħu jeħtieġu appoġġ edukattiv biex jiżviluppaw il-ħiliet meħtieġa biex jieħdu deċiżjonijiet, isolvu l-problemi u jiddeterminaw il-miri tal-ħajja tagħhom.

L-adozzjoni ta’ approċċ multisensorjali għat-tagħlim tista’ tappoġġja lin-nies b’diżabilità intellettwali biex jesperjenzaw b’mod attiv it-tagħlim tagħhom aktar milli jirċievu kontenut passiv. Approċċ bħal dan jista’ jkun mod wieħed kif tippromwovi s-saħħa għall-individwi b’diżabilità intellettwali.

X’inhi l-perspettiva tas-Soċjetà dwar Missirijiet b’Diżabilità?

X’inhi l-perspettiva tas-Soċjetà dwar Missirijiet b’Diżabilità?

Għalkemm fl-aħħar għaxar snin ir-rwol tal-missirijiet żied fil-prominenza, ir-rwol tal-missirijiet b’diżabilità għadu jirċievi biss ftit attenzjoni. Anki jekk hemm ammont ta’ riċerka dwar ġenituri b’diżabilità, hemm ħtieġa akbar għal riċerka li tiffoka fuq l-esperjenza ta’ missirijiet b’diżabilità.

Dan huwa importanti biex tinforma l-aġenda tal-politika u tal-prattika dwar il-benesseri tal-familja u tat-tfal. Din l-inviżibilità ġejja minn perspettiva klinika li tħares lejn id-diżabilità bħala patoloġija u tqis ġenituri b’diżabilità bħala inkompetenti u mhux tajbin biex ikunu ġenituri.

Il-missirijiet ilhom kostitwiti f’termini ekonomiċi, bil-missirijiet inkwadrati bħala dawk li jġibu l-għajxien tal-familja. Minħabba li d-diżabilità ġiet assoċjata ma’ dipendenza, is-soċjetà tassumi li missirijiet b’diżabilità huma inkompetenti u saru inviżibbli jew mhux mixtieqa għar-rwol ta’ missirijiet.

Huwa importanti li l-missirijiet ma jiġux ikkategorizzati, u li tingħata spazju lid-diversità, inkluż li l-missirijiet b’diżabilità jiddaħħlu fl-istampa.

Li wieħed ikun jaf aktar dwar l-esperjenzi ta’ missirijiet b’diżabilità jista’ jikkontribwixxi għal fehim alternattiv ta’ esperjenzi ta’ ġenituri u tal-familja, inklużi r-rwoli u r-responsabbiltajiet tagħhom li jisfidaw in-normi soċjali u l-isterjotipi madwar id-diżabilità. Barra minn hekk, li nifhmu kif l-irġiel b’diżabilità jgħixu r-rwol ta’ missier, se jippermettilna li nevalwaw diskorsi dominanti dwar il-missier u l-maskilità.

X’inhuma l-barrieri soċjali li jkollhom jiffaċċjaw ommijiet b’diżabilità?

X’inhuma l-barrieri soċjali li jkollhom jiffaċċjaw ommijiet b’diżabilità?

Huwa fatt li s-soċjetà ma taħsibx li n-nisa b’diżabilità jistgħu jkunu wkoll ommijiet. Ommijiet b’diżabilità jsostnu li l-bżonnijiet tagħhom bħala ġenituri b’diżabilità ma jintlaħqux kif meħtieġ ladarba jkunu saru ġenituri, u li s-soċjetà tonqos milli tipprovdi servizzi neċessarji li huma aċċessibbli għal ġenituri b’diżabilità.

L-aċċessibilità fiżika ilha kwistjoni universali għal għexieren ta’ snin, iżda ommijiet b’diżabilità għadhom ħafna drabi jsibu li wara li jkollhom it-tarbija, ħafna mill-affarijiet li huma mistennija jagħmlu bħala omm mhumiex aċċessibbli. Eżempji ta’ postijiet u servizzi inaċċessibbli jvarjaw minn postijiet ta’ proprjetà privata użati bħala klabbs tal-ommijiet u tat-trabi għal postijiet użati għas-servizzi mmexxija mill-istat.

Perċezzjonijiet soċjali jistgħu saħansitra jikkunsidraw persuni b’diżabilità li jeżistu barra l-konfini tar-riproduzzjoni. Perċezzjonijiet bħal dawn iduru madwar perċezzjonijiet ta’ inkapaċità dwar ommijiet b’diżabilità li jrabbu tarbija u l-inkompetenza preżunta tagħhom, u b’hekk ma jilħqux il-punti ta’ riferiment ideali ta’ ġenituri.

L-Artiklu 23 tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità japprova d-dritt li ssir ġenitur u trabbi familja, filwaqt li l-Istrateġija Nazzjonali tagħna dwar id-Diżabilità tirrikonoxxi li dan is-suġġett ilu “meqjus tabù għal żmien twil wisq issa”.

Enable Notifications    OK No thanks