Select Page
Għada Angie tiftaħ l-ewwel staġun ta’ UEJJA! – Se tarah?

Għada Angie tiftaħ l-ewwel staġun ta’ UEJJA! – Se tarah?

Nitkellmu ma’ Angie Laus

Angie, wara 13-il sena, Ħadd Għalik ġie fi tmiemu. Kienet faċli għalik biex tagħlaq dan il-kapitlu wara dawn is-snin kollha?

Iva ta, kienet faċli…kont deċiża li kellu jieqaf u allura kif kelli l-opportunità li nibdel il-programm ħadtha mill-ewwel. Kuntenta li spiċċa meta kien għadu popolari ħafna…dik tagħtini sodisfazzjon.

Ingħalaq kapitlu, u nfetaħ ieħor bl-isem ta’ UEJJA. UEJJA se jibda jixxandar kull nhar ta’ Ħadd, fil-12:15 fuq TVM. Minn fejn ġie l-isem u kif ġiet l-idea għal dan il-programm?

Ridna game show differenti u allura għażilna logħob li b’xi mod jew ieħor in-nies jafu u ovvjament adattajnihom għalina. Huma kollha logħob li jekk tkun id-dar mal-familja tista’ toqgħod tilgħabhom ukoll. Dan il-kunċett ħloqnih jien u Mick, it-tifel tiegħi, allura aktar għal qalbi. L-isem ma ħriġtx bih jien! Konna t-tim kollu u Mandy, waħda mill-produtturi, tefgħet l-idea tal-isem Uejja u għoġob lil kulħadd!

X’se jagħmel dan il-programm differenti minn Ħadd Għalik?

Dan ftit aktar serju, m’għandu xejn x’jaqsam ma’ Ħadd Għalik ħlief li żammejna l-music machine.

X’impenn u preparamenti jirrikjedi programm bħal dan?

Ma tistax timmaġina. Ilna 3 xhur naħdmu fuq produzzjoni, sett, marketing, filmati, sorpriżi, kontestanti, mistoqsijiet…prattikament kieku mhux għax għandna tim tajjeb naħseb kieku jkun impossibbli.

X’inhi l-aktar ħaġa li int l-aktar ħerqana għaliha f’dan il-programm?

Dan baby ġdid! Eċitament kbir biex jibda u naraw kif jintlaqa’.

Hemm xi ħaġa partikolari li se nkunu qed naraw?

Nahseb li l-art tas-sett hija impressjonanti! Tixgħel kollha, battikata kbira imma worth it! Imnalla kien it-tim tekniku …ma nafx kif ma għollewniex!

Fil-karriera tiegħek ma’ ħafna personaġġi differenti, semmilna tnejn minn l-aktar li ħallew impatt fuqek personali, u għaliex?

Diffiċli din! Wieħed minnhom żgur li hu Peppi għaliex minnu nitgħallem il-ħin kollu. Ma naqblux f’ħafna affarijiet imma xorta għandi rispett kbir lejh għax dak li jemmen jaħdem għalih u ma jaqta’ qalbu qatt anke jekk ikollu id-dinja kontrih. Ma’ Peppi għandi x-xorti li nitkellem kuljum għaliex naħdmu flimkien…ilni 20 sena issa! Ovvja sirna ħbieb kbar.

Imbagħad naħseb se nsemmi żewġ persuni li mhumiex fix-xena tal-entertainment. Fr Martin mid-Dar tal-Providenza, ħabib kbir li għandi rispett lejn dak kollu li jagħmel b’mod inkredibbli. Kieku fid-dinja hawn aktar bħalu kieku tgħidx kemm ngħixu f’dinja aħjar! U Robert li jaħdem mal-Missio. Kien hu li għażilni biex immur l-ewwel darba missjoni…din bidliltli ħajti…inħoss li jien ħafna aħjar bħala persuna bis-saħħa tal-missjoni. Ma’ Robert illum għandi ħbiberija kbira, raġel ta’ rispett kbir u li jaħdem ħafna għall-missjoni.

X’inhu l-akbar sodisfazzjon li jagħtik xogħlok?

Bla dubju l-ikbar sodisfazzjon ikun meta nirċievi ittri jew emails mingħand nies li għalihom il-programmi jagħmlu differenza. Għadek ma tafx kemm hawn nies li jghixu fis-solitudni u li l-unika kumpanija għalihom huwa t-TV. Tad-dwejjaq anke taħsibha imma sfortunatament din hi realtà li teżisti.

Hija faċli l-ħajja pubblika?

Ma nħallihiex taffettwani ħafna, wara kollox dan huwa xogħol…ovvjament dejjem ħa jkollok min itellagħlek il-moral b’dak li jgħidlek u oħrajn li veru jippruvaw ikissruk, imma dik tistenniha.

Liema kien l-aktar mument li veru stħajt f’ħajtek?

Kelli naqra ta! Però ftit ilu kelli appuntament l-isptar u ridt immur bil-karozza tal-linja u kont ftit tard. Kif wasalt kważi fejn il-bus stop nara tal-linja ġejja u għidt aħjar niġri biex ma nkunx tard…tlaqt niġri u bqajt dieħla f’arblu! Kissirt in-nuċċali tax xemx u rajt lil kulħadd iħares lejja imma kont determinata li nitla’ tal-linja. Xħin tlajt aktar bdew iħarsu lejja u ma stajtx nifhem għaliex! Wasalt l-isptar u qabel ma mort għand it-tabib dhalt fit-toilet ħa niċċekkja x’għandi fil-mera, indunajt li qsamt fuq għajnejja u kont kollni demm! Mhux ta’ xejn bdew iħarsu lejja! Spiċċajt mort għand it-tabib u minflok għamilli t-testijiet qagħad jagħmilli l-butterfly stitches! Minn dakinhar tgħidx kemm qed noqgħod attenta għall-arbli!

Uħud jikkummentaw fuq il-midja soċjali, li skonthom, fuq it-televiżjoni jaraw dejjem l-istess uċuħ. X’inhi r-reazzjoni tiegħek dwar dan?

Dan huwa xogħol, mhux passatemp. Wieħed irid jifhem li jekk jien nieqaf nispiċċa bla xogħol! Din hija l-karriera tiegħi. Nifhem li forsi ilni ħafna nidher imma immaġina tmur fuq għalliema u wara 10 snin tgħidilha issa għadda żmienek! Ma tagħmilhiex hux? Jew fuq avukat, bennej, kittieb, ikun xi jkun…mela ddum tistudja għal dan ix-xogħol imma mbagħad trid tagħmlu għal ftit snin biss? Ma tagħmilx sens! Aħna mhux bħall-barranin ta, dawk f’ħames snin tant jagħmlu flus li jistgħu jirtiraw! U xorta ma jagħmluhiex, insemmilek ftit Gerry Scotty, Maria De Filippi, Ant and Dec, Oprah! Dawn baqgħu għadejjin!

X’inhu l-messaġġ tiegħek lil dawk is-segwaċi li dejjem isegwu u japprezzaw ix-xogħol tagħkom?

Ma nistax nuri biżżejjed apprezzament u gratitudni għan-nies li jibqgħu jsegwuna! Grazzi minn qalbi!

“Din is-sena Sibtek se jkun kompletament differenti.” – Ryan u Josmar

“Din is-sena Sibtek se jkun kompletament differenti.” – Ryan u Josmar

Nitkellmu ma’ Ryan u Josmar

Proprju għada jibda’ l-istaġun il-ġdid ta’ Sibtek, li se jkun differenti mis-snin li għaddew. X’se nkunu qed naraw differenti f’din l-iskeda u x’se jibqa’ l-istess?

Ryan u Josmar: Iva, għada niftħu l-istaġun il-ġdid ta’ Sibtek! Din is-sena Sibtek se jkun kompletament differenti, fost ħafna affarijiet se jkollna mużika live, stil ta’ preżentazzjoni pjuttost differenti mis-soltu, ħafna sorpriżi u ħafna u ħafna daħq! Sibtek din is-sena se jibda iktar kmieni, fil-12.15 eżatt wara l-aħbarijiet ta’ nofsinhar fuq TVM.

X’tistgħu tiżvelaw fuq l-istaġun il-ġdid?

Ryan u Josmar: Se tirritorna il-VIP house li tant baqgħu jħobbu n-nies! Nassigurawkom li Sibtek din is-sena se jkun programm verament għall-familja kollha.

Għaliex taħsbu li Sibtek, sena wara sena jkun daqstant segwit? U x’taħsbu li se jħeġġeġ lit-telespettaturi jkomplu jsegwu dan l-istaġun ukoll?

Ryan u Josmar: Li tkun qrib in nies u li tisma’ hija l-iktar ħaġa importanti. Li tevolvi u timxi mal-moda u maż-żmien hija essenzjali għax IVA, aħna nemmnu li anke t-televiżjoni għandu l-moda tiegħu. Din is-sena n-nies se jaraw kemm Sibtek huwa versatili. Biss biss l-ewwel u t-tieni programmi huma totalment differenti minn xulxin.

Bħala xogħol ta’ produzzjoni, kif taħdmuh u tqassmuh bejnietkom? Taqblu fl-ideat li jkollkom?

Ryan u Josmar: Il-produzzjoni nidħlu fiha t-tnejn li aħna u naqblu ħafna però għandna tim ta’ nies kollha etajiet differenti minn 17-il sena sa 60 sena biex żgur inkunu ċerti li nolqtu lill-familja kollha.

Wara dawn is-snin kollha, tkunu eċitati qabel kull programm?

Ryan u Josmar: ĦAFNA ĦAFNA ĦAFNA, friefet kbar għandna bħalissa!!!!

X’inhu l-messaġġ tagħkom għas-segwaċi li se jkunu magħkom f’din l-iskeda wkoll?

Ryan u Josmar: Napprezzaw immens is-sapport u l-imħabba kollha li nirċievu kontinwament mingħandkom. INĦOBBUKOM ĦAFNA! Grazzi mill-qalb talli Sibtek.

Normalment, Ryan u Josmar iħobbu jwasslulna kurżitajiet dwar diversi personalitajiet, imma llum se niskopru ftit dwarhom u r-relazzjoni tagħhom bħala koppja..

Fejn iltqajtu għandna idea, għaliex nassumu li kien proprju Sibtek li laqqagħkom flimkien iżda għidulna l-istorja ta’ meta iddeċidejtu li tieħdu r-relazzjoni tagħkom għal dik ta’ koppja… min għamel l-ewwel pass?

Josmar: Propjament aħna ltqajna qabel Sibtek, fuq proġett tat-televiżjoni ieħor bl-isem ta’ Generation. Kien programm tad-diskussjoni miż-żgħażagħ għaż-żgħażagħ. Ryan kien jippreżenta u jien inkanta dak iż-żmien. Minn hemmhekk bdiet ħbiberija speċjali sakemm wasalna għall-ħajja tagħna flimkien li għandna llum il-ġurnata.

Fejn kienet l-ewwel date uffiċjali?

Ryan: Fuego (illum m’għadux miftuħ sa fejn naf jien) morna nippreżentaw fuq xogħol propja, kienet serata Latina ħelwa ħafna. Imbagħad bqajna hemm!

Kif tiddeskrivu lil xulxin?

Josmar: Ryan huwa nadif immens, iffissat propjament. Lest jasal tard basta ħalla d-dar pinna u kollox pulit u organizzat. Iħobb ħafna x- xogħol u jaħdem ħafna ħafna u minn qalbu.

Ryan: Josmar dejjem jivvinta proġetti ġodda. Ma jibżax minn challenge u riskju jidħol għalih b’għajnejh magħluqa.

Kif jaffettwa r-relazzjoni tagħkom il-fatt li taħdmu flimkien? X’inhuma l-vantaġġi u l-iżvantaġġi?

Ryan u Josmar: Onestament aħna naraw vantaġġi biss. Allaħares ma naħdmux flimkien għax kieku lanqas naraw lil xulxin xi drabi. Ovvjament billi naħdmu flimkien ma jfissirx li l-ħin kollu flimkien. Ix xogħol taghna huwa vast ħafna, minn produzzjoni, editing, sales, u elf ħaġa oħra. We wouldn’t have it any other way.

Kif jirnexxilkom issibu bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħin ta’ kwalità ta’ bejnietkom?

Ryan u Josmar: Ma nsibux fil-verità! Meta nħossuna stressjati, date night. Ikla tajba u flixkun inbid tajjeb hux..

Fuq xiex targumentaw l-aktar? U fuq xiex taqblu l-aktar?

Ryan u Josmar: Nargumentaw fuq l-indafa!!!! Naqblu fuq ix-xogħol!!

Min minnkom iċedi l-ewwel f’argument?

Ryan: Bla dubju Josmar!

X’jogħġobkom l-aktar f’xulxin?

Josmar: Ryan huwa ġentili u għandu qalb tad-deheb.

Ryan: Josmar jaf jieħu gost u pożittiv ħafna!

X’differenza jagħmel Rocco fil-ħajja tagħkom?

Ryan u Josmar: Rocco huwa l-baby tagħna. Il-ġurnata tagħna ddur miegħu wkoll. Naraw li jkollna biżżejjed ħin miegħu. Jekk jista’ jkun naraw li fejn se mmorru jista’ jiġi Rocco. Mhux dejjem possibbli, però fejn possibbli, jiġi.

Liema żmien kien l-aktar ta’ sfida għar-relazzjoni tagħkom?

Ryan u Josmar: Realistikament il-ħajja dejjem toffri xi sfida. Daqqa d-dar, daqqa x-xogħol, daqqa hekk u daqqa hekk. L-importanti li fl-isfidi tingħaqad flimkien għax b’hekk biss tista’ tirbaħ dik l-isfida. Bla dubju fi żminijiet ta’ sfidi kull relazzjoni tissaħħaħ. U aħna mhux b’inqas.

X’kienet l-aktar ħaġa spontanja li għamiltu bħala koppja?

Ryan u Josmar: Darba konna l-ajruport nieħdu kafè u qbadna xtrajna biljett u sifirna dak il-ħin ċum bum! L-ewwel flight kien għal Heathrow u morna hemm! Bla ħsieb u bla bagalji!!

Min minnkom hu l-aktar romantiku?

Ryan: L-ebda! How boring hux, imma ma tantx aħna romantiċi. Però Josmar ftit iktar!!

X’tgħallimtu mingħand xulxin?

Ryan u Josmar: Life is what you make it. Għix pożittiv u ara dejjem is-sabiħ fil-ħajja. Il-maltemp mhux se jibqa’ għal dejjem. Ix-xemx titla’ għal kulħadd!!

X’inhuma l-aspirazzjonijiet tagħkom bħala koppja?

Ryan u Josmar: Ngħixu ħajja sempliċi man-nies li nħobbu viċin tagħna u nkunu kuntenti. Xejn materjali. Xejn isbaħ mis-sempliċità.

“Kont imċaħħda milli naqra l-aħbarijiet ta’ filgħaxija għax qawwija” – Maria La Barokka

“Kont imċaħħda milli naqra l-aħbarijiet ta’ filgħaxija għax qawwija” – Maria La Barokka

Nitkellmu ma’ Maria La Barokka

Maria, wara s-suċċess li ksibt bil-programm Umani, minn għada, l-1 t’Ottubru, kull nhar ta’ Ġimgħa fis-7pm se terġa’ tirritorna bi programm ġdid bl-isem ta’ Kuxjenza, fuq Tvm News Plus. X’se jagħmel il-programm Kuxjenza differenti minn Umani?

Kuxjenza se jkun il-vuċi ta’ min ibati fis-skiet. Simili għal Umani se nsib nies li jkunu għaddejjin minn sfidi, iżda filwaqt li se nsemma’ l-karba tagħhom, se jkolli wkoll nies fil-programm li jiddiskutu dawn il-weġgħat fis-soċjetà, biex inqajmu ‘KUXJENZA’ kif jismu l-programm.

Tista’ tagħtina ħjiel dwar uħud mill-istejjer li se nkunu qed naraw f’Kuxjenza?

L-istejjer se jkunu lkoll umani, u se nagħti widen lil sfidi li mhux dejjem nieħdu gost niddiskutu. Se nagħti wiċċ għal min qatt ma deher ibati, jew forsi naħsbuh li dejjem ferħan meta fil-verità ikun hemm ħafna wġigħ li ma jidhirx. Suġġetti li huma ftit diffiċli li tiddikustihom imma xorta se nagħti spazju għalihom.

X’inhi l-akbar sfida fi programm bħal dan?

L-ikbar uġigħ ta’ ras li ssib nies ġodda, nies li ma jidhrux fuq it-televiżjoni, nies li ma nafuhomx. Dik sfida imma se jirnexxili.

Mill-preparamenti għal dan il-programm u anki mill-esperjenza tiegħek matul is-snin, liema temi soċjali tħoss li l-aktar hemm bżonn li nqajmu kuxjenza dwarhom?

Nixtieq niddiskuti s-sess u l-persuni b’diżabilità, għax ħafna drabi qisna nwarrbu l-fatt li persuni b’diżabilita’ għandhom ħtiġijiet sesswali, u bżonn ta’ relazzjoni intima. Nixtieq niddiskuti iktar fil-fond il-bullying, u għala jseħħ. Irrid ukoll nitkellem dwar il-ġudizzju u kemm dan jagħmel ħsara.

X’messaġġ tixtieq li twassal permezz ta’ dan il-programm?

Bil-programm irrid inqajjem kuxjenza fuq sfidi li naffaċċjaw aħna bħala umani ta’ kuljum, u naħsbu li qegħdin waħidna u għalhekk irrid li bħal f’Umani, nwassal messaġġ ta’ kuraġġ, inwassal informazzjoni u tagħlim, u fuq kollox it-tama.

X’se nkunu qed naraw għada, fl-ewwel programm ta’ Kuxjenza?

Għada l-programm, l-ewwel wieħed, se jiddiskuti s-saħħa mentali, u se jkolli persuna li kienet Monte Karmeli.

Mill-esperjenza tiegħek, x’inhuma r-raġunijiet prinċipali li ħafna jispiċċaw isofru fis-skiet?

Għax ħafna jistħu u jħossuhom umiljati li jgħidu li qegħdin ibatu. Fosthom nies li qegħdin fil-faqar, hemm ħafna ma jitkellmux.

Ritratt: Clint Gerald Attard

Fil-karriera tiegħek iltqajt ma’ diversi persuni u stejjer. Liema kienu tnejn mill-aktar stejjer li ħallew impatt fuqek personali, u għaliex?

Waħda mill-ikbar hija dwar Eddie Bristow, raġel mill-Belt Valletta li huwa għami, trux u mutu. Raġel li minkejja li ma jistax jikkomunika ħlief bil-mossi u ċerti ħsejjes, għandu kuraġġ u mħabba kbira. Dan ir-raġel huwa miżżewweġ, għandu madwar 6 itfal u fuq 30 neputijiet. Storja oħra li messitni ħafna hija dik ta’ Jerome Frendo, li llum ħalliena, imma dan il-ġuvni kellu spirtu qaddis, u nemmen li għad isir qaddis.

Kif taffettwak mentalment, meta tittratta storja li tkun diffiċli u ta’ qsim il-qalb?

Mhix faċli, u jkun hemm drabi fejn naqa’ ħażin ħafna, nibki u ma norqodx. Imma tant nemmen fil-kawża li nibqa’ għaddejja, li nitlob lill-Mulej jagħtini s-saħħa biex inkompli.

Għaddew biss ftit ġimgħat mindu bdejt taqra l-aħbarijiet ta’ filgħaxija. Xi jfisser dan għalik?

Jien ilni xi 20 sena mċaħħda minn din l-opportunità. Ili 27 sena ġurnalista ma’ diversi stazzjonijiet, imma issa fl-aħħar sibt tmexxija fil-PBS li emmnet fija. Naf li ma tħallejtx naqra l-aħbarijiet mhux biss fejn qegħda imma anki fejn kont qabel, għax jien qawwija. Biex tgħaxxaq stazzjon li kont ħdimt miegħu u mhux PBS, kien jagħtini naqra aħbarijiet fejn ma nitħallasx, imma mbagħad aħbarijiet ewlenin ta’ filgħaxija ma tħallejt qatt. Bqajt ngħid li l-aħbarijiet ma taqrahomx b’żaqqek imma bil-mod kif twassal l-aħbar u l-espressjoni tal-wiċċ, il-passjoni li n-nies jifhmu sew mid-dar, u mhux jekk intx qawwija jew le. Fl-aħħar sibt tmexxija li emment u fehmet, u nirringrazzja ħafna lin-nies hemm barra li dejjem tawni appoġġ u ħabbewni.

X’inhu l-akbar sodisfazzjon li jagħtik xogħlok?

In-nies…in-nies hemm barra, għax in-nies iħossu l-passjoni tiegħek, iħossuk meta qed tweġġa’, meta qed twassal messaġġ pożittiv, meta qed tipprova tqanqal kuxjenza..dak huwa s-sodisfazzjon. Sodisfazzjon ikbar huwa meta nsolvi każijiet umani ta’ nies, permezz tal-istejjer tiegħi, dik nieħu gost ħafna.

X’inhi l-akbar sfida f’ħajtek?

Li ma nħossx….dik sfida, għax xi drabi meta tħoss ħafna tbati ħafna, u jien għax inħoss inbati ħafna, imma mhux se ninbidel.

X’messaġġ tgħaddi lis-segwaċi li dejjem isegwuk u jagħtuk is-sapport tagħhom?

Nirringrazzjahom minn qalbi. Anki permezz ta’ FB, tgħidx kemm jibgħatuli messaġġi ta’ kuraġġ u apprezzjament u ngħidilhom li dawn il-messaġġi jagħtuni l-ħajja…grazzi.

Joħloq grupp biex jesponi l-abilità u mhux id-diżabilità tal-persuna

Joħloq grupp biex jesponi l-abilità u mhux id-diżabilità tal-persuna

Nitkellmu ma’ JeanFred Agius

JeanFred, għidilna ftit dwarek. Min hu JeanFred Agius?

Jisimni JeanFred (jgħajtuli Jean), għandi 20 sena u qed nistudja l-psikoloġija l-Universita’ ta’ Malta. Xi passatempi tiegħi huma l-prattikar tal-”fitness” u l-arti. Xi għanijiet minn tiegħi huma li niggradwa bħala psikologu, li niġbed aktar attenzjoni fuq l-effett tad-diżabilità fuq is-saħħa mentali tal-persuna, u li naħdem biex il-persuni b’diżabilità jiġu preżentati minn lenti aktar pożittiva. L-aktar ħaġa li tagħtini sodisfazzjon hija li nara lil xi ħadd jagħraf u jsaħħaħ l-abilitajiet tiegħu/tagħha, biex illum ikun aħjar milli kien ilbieraħ.

Kif nibtet l-idea biex toħloq il-grupp DIS/ABILITY?

L-idea ta’ DIS/ABILITY nibtet għax ma kontx kuntent bil-mod kif il-persuni b’diżabilità kienu qed jiġu mpenġijin fuq il-midja. Dak iż-żmien, ħassejt li għandna tendenza li nitkellmu fuq il-persuni b’diżabilità wisq fil-kuntest tad-diżabilità tagħhom, u ftit li xejn fuq l-aspetti l-oħra li jagħmlu l-persuna min hu/hi.

Xtaqt noħloq pjattaforma li tagħti lill-persuni b’diżabilità l-opportunità li jaqsmu l-abilitajiet tagħhom ma’ ħaddieħor, bl-għan li jpinġu lilhom infushom b’mod aktar komplut. Fil-bidu kelli ħsieb li nagħmel sit elettroniku biex nilħaq dan il-għan. Però ngħatajt parir li grupp fuq Facebook ikun aħjar għax jippermetti li l-membri jaqsmu u jiddiskutu l-abilitajiet tagħhom ma’ ħaddieħor bl-inqas diffikultà.

X’rispons kellek s’issa? Kien dak li ħsibt jew xtaqt?

Kuntent bir-rispons lejn il-grupp, u l-membri qed jiżdiedu ġurnata b’ġurnata. Għall-bidu attività ma’ tantx kellna fil-grupp, probabbli minħabba li kien għadu ambjent ġdid u mhux kulħadd ħassu komdu jitkellem fuqu nnifsu. Però, aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar inħoss li qed jinbena sens ta’ komunità. Li xi ħadd iħossu komdu jaqsam magħna l-abilitajiet u esperjenzi tiegħu/tagħha timlina bil-kuraġġ. Irċevejt bosta pariri wkoll. Din hija xi ħaġa tajba ħafna għax tgħini nserraħ moħħi li leħen il-membri qed tiġi trażmessa fil-grupp.

X’miri tixtieq tilħaq permezz ta’ dan il-grupp?

Permezz ta’ dan il-grupp nixtieq nibbilanċja l-mod kif qed jiġu preżentati il-persuni b’diżabilità fuq il-midja. Xtaqt li n-nies jisimgħu mhux biss fuq dak li ma nistgħux nagħmlu, iżda wkoll fuq dak li nistgħu nagħmlu, u li bih nistgħu nikkontribwixxu fis-soċjetà. Xtaqt li l-poplu jiġi espost għal verżjoni aktar kompluta tal-persuni b’diżabilità.

Ridt nikkumbatti l-fatt li f’kull ħin u f’kull mument, is-soċjetà tfakkarna li għandna diżabilità. B’kuntrast jien nixtieq infakkar li għalkemm għandna diżabilità, għandna wkoll abilitajiet li jekk nagħrfuhom u nħaddmuhom xorta nistgħu nikkontribwixxu.

Liema mentalità li teżisti bħalissa qed taspira li permezz tal-grupp issir differenza għall-aħjar?

Mentalità li osservajt riċentament fil-grupp hija li persuna m’għandhiex turi l-abilitajiet tagħha lil ħaddieħor, għax ma’ tħosshiex speċjali. Din il-mentalità ma togħġobnix, għax timplika li trid tkun speċjali biex taqsam il-kapaċitajiet tiegħek ma’ ħaddieħor.

Fil-qofol tal-grupp hemm it-twemmin li kulħadd għandu xi ħaga x’joffri, abilitajiet ta’ kull qies u għamla. M’iniex qed infittex nies speċjali jew supereroj. Qed infittex nies li lesti li juru karatteristiċi u abilitajiet li jagħmluhom min huma.

Sfortunatament, hemm tendenza li n-nies jaraw id-diżabilità l-ewwel u qabel kollox, u din xi kultant tgħatti karatteristiċi oħra tal-persuna.

Din hija r-raġuni għalfejn qegħdin ninkoraġġixxu persuni b’diżabilità biex jiffukaw fuq l-abilitajiet tagħhom. Għax jekk ma nagħmluhiex aħna ħadd mhu se jagħmilha għalina.

Għaliex huwa importanti li fi grupp bħal ma tmexxi int, ma jkunx hemm biss persuni li jgħixu b’xi tip ta’ diżabilità?

Huwa importanti għaliex il-grupp xtaqtu jkun wieħed fejn l-abilitajiet tal-persuni b’diżabilità jinqasmu ma’ kulħadd, anke dawk li m’għandhomx diżabilità. Il-fatt li l-grupp miftuħ għal kulħadd ifisser li aktar nies se jkunu qegħdin jisimgħu l-vuċi diretta tal-persuni b’diżabilità.

Xtaqt ukoll li l-komunità tkun rappreżentazzjoni ta’ soċjetà inklużiva, li tinkludi kemm persuni b’diżabilità, kif ukoll dawk li m’għandhomx diżabilità.

Fl-aħħar mill-aħħar, ma xtaqtx nagħlaq il-grupp għall-persuni b’diżabilità biss, għax inkella nkompli nsaħħaħ l-idea ta’ “aħna” u “huma”.

Tħoss li għad hawn il-mentalità li persuni b’diżabilità jiġu mistennija li jitkellmu dwar suġġetti relatati ma’ diżabilità biss?

Iva, u sfortunatament din issaħħaħ l-opinjoni tiegħi li meta persuna tara persuna oħra li għandha diżabilità, taraha l-ewwel u qabel kollox mill-aspett tad-diżabilità. Din hija reazzjoni naturali, fejn l-ewwel ma nagħrfu f’persuna huwa dak li jagħmilha differenti jew unika.

Min-naħa waħda, jeħtieġ li ma nitkellmux fuq diżabilitá biss, għax inkella l-karatteristiċi u l-interessi oħra tagħna jinħbew wara d-diżabilità tagħna.

Min-naħa l-oħra, hija importanti li aħna nitkellmu fuq l-esperjenzi tagħna bħala persuni b’diżabilità (b’mod moderat). Jekk nitkellmu fuq l-esperjenzi u x-xewqat tagħna, tagħmilha aktar faċli biex persuni oħra jifhmuna. Meta nitkellmu, nesponu diversi problemi jew bżonnijiet, bħal aċċessibilità. Fil-fatt, jien inħossni li bħala persuna b’diżabilità għandi nsemma’ leħni u naħdem kemm nista’ biex kulħadd igawdi dinja aktar inklużiva.

Tħoss li l-inklużjoni qed tiġi verament ipprattikata kif suppost f’pajjiżna? Fejn tħoss li hemm bżonn isir aktar?

Naħseb li l-inklużjoni qed tiġi prattikata, però mhux f’kull qasam. Inħoss li l-aktar inklużjoni li tiġi prattikata hija l-inklużjoni fiżika (jiġifieri aċċessibilità eċċ). Però hawnhekk fadal ħafna x’jista’ jsir ukoll.

Jiena nemmen li l-inklużjoni tmur lil hinn minn dik fiżika biss. Nemmen li għandha tiġi prattikata fid-dinja soċjali ukoll. Li tipprattika l-inklużjoni ma tfissirx biss aċċessibilità. Tfisser ukoll li nagħrfu u nħaddmu l-abilitajiet ta’ kull persuna, u nagħtuhom l-opportunità biex jikkontribwixxu fis-soċjetà. Fi kliem ieħor, irridu naħdmu biex kull individwu b’diżabilità ikun ħolqa f’katina soċjali akbar.

Taħseb li xi drabi l-imġiba tal-persuna b’diżabilità nnifisha taffettwa l-mod ta’ kif is-soċjeta’ tħares lejha?

Xi ftit iva. Però li n-nies jagħmlu inferenzi mill-imġiba ta’ xi ħadd hija xi ħaga kompletament normali. Hija normali li meta tara xi ħaġa li ma’ tifhimx timla l-vojt waħdek.

Min-naħa waħda, jeħtieġ li l-persuni b’diżabilità joqgħodu attenti kif jippreżentaw lilhom infushom, biex nillimitaw dawn l-inferenzi. Għalhekk irridu nagħmlu ħilitna biex nippreżentaw lill-persuni b’diżabilità b’mod komplut.

Min-naħa l-oħra, li toqgħod attent kif tippreżenta lilek innifsek m’għandhiex tieħu post li tgħix ħajja komda u kuntenta.

Bħal ħafna affarijiet, nemmen li din hija kwistjoni ta’ bilanċ.

X’inhi lakbar ħolma tiegħek?

L-akbar ħolma tiegħi hija li nħalli xi forma ta’ impatt fuq ħaddieħor. Jekk ma’ jirnexxili nagħmel xejn f’ħajti, ikun biżżejjed li kont parti mill-ġlieda għal dinja aktar inklużiva.

Barra minn hekk, nixtieq li ‘l quddiem ma tkunx daqsekk diffiċli biex l-abilitajiet u l-potenzjal tal-persuni b’diżabilità jiġu rikonuxxuti. Dan sabiex il-persuni b’diżabilità ma’ jkunux biss preżenti fis-soċjetà, iżda kontributuri tagħha wkoll.

Il-persuni b’diżabilità għandhom ikunu ħolqa f’katina soċjali.

Jirnexxilu jirkupra minn ħalq il-mewt – Se nerġgħu naraw lil Mario fuq it-TV?

Jirnexxilu jirkupra minn ħalq il-mewt – Se nerġgħu naraw lil Mario fuq it-TV?

Nitkellmu ma’ Mario Micallef

Mario, riċentament int qsamt l-esperjenza tiegħek wara li ħriġt pożittiv għall-covid-19. L-ewwelnett, illum, kif tħossok?

Għall-grazzja t’Alla ninsab ħafna aħjar minn dak li għaddejt minnu u ġej għall-aħjar. Għalkemm ċerti sintomi għadni nħosshom. Imma biż-żmien dawn jgħaddu wkoll.

Għaliex ħassejt li għandek taqsam esperjenza tant diffiċli pubblikament?

Kif irritornajt id-dar wara ħames ġimgħat l-isptar, tlett ġimgħat fl-ITU, u minnhom 14-il ġurnata intubat u ħmistax-il ġurnata oħra fl-ENT, diversi stazzjonijiet tat-televiżjoni u radjijiet, talbuni biex nagħtihom intervista dwar l-esperjenza li għaddejt minnha. Dak iż-żmien irrifjutajt għax kien kmieni wisq u ma ridtx nitkellem fuq dik l-esperjenza tal-biża’. Aktar ma għadda ż-żmien, ħassejt li kont lest li nagħti intervista, basta bl-iskop li ninsisti mat-telespettaturi biex jieħdu l-vaċċin. Naturalment dawk li jistgħu jieħduh. Voldieri l-iskop tal-intervista kien prinċipalment dak.

Mill-esperjenza li għaddejt minnha, f’liema mument bżajt l-aktar?

L-ewwel xokk kbir li ħadt u bżajt tassew, kien meta wara jumejn l-isptar, tabib ġie fil-kamra tiegħi u qalli li sa jkollhom jintubawni minħabba l-qagħda li kont ninsab fiha. Iva, inħsadt, għax kont konxju li kont sa nkun f’koma u bil-ventilatur. U ma jafux kemm kont se ndum f’din il-qagħda. Irrid ngħid ukoll li f’qagħda bħal dik, tista’ titlef ħajtek ukoll. Dawn kienu l-akbar biżgħat.

Tħoss li b’xi mod din l-esperjenza bidlitlek il-perspettiva ta’ kif tħares lejn il-ħajja?

Ejja ngħidu li mhux bidlitli l-perspettiva ta’ kif jien inħares lejn il-ħajja, imma wara dik l-esperjenza xejn sabiħa li għaddejt minnha u rnexxieli nagħmilha, apprezzajt aktar il-ħajja kemm hi sabiħa u ta’ min japprezza dak kollu sabiħ li jeżisti madwarna. Ħafna drabi meta kollox ikun miexi sew, lanqas napprezzawhom ċerti affarijiet sbieħ li jkun hemm madwarna.

X’messaġġ tgħaddi lil dawk li forsi jagħżlu li ma jsegwux il-miżuri, u anki forsi jaħsbu li qatt ma tista’ tmiss lilhom?

Il-parir tiegħi hu, li dejjem issegwu l-istruzzjonijiet li d-dipartiment tas-saħħa joħroġ regolarment. Ninsisti wkoll li kulħadd imur jieħdu l-vaċċin, illum qabel għada. Issa għandna prova ċara biżżejjed li l-vaċċin qed jaħdem u importanti li nitlaqmu. Riżultat ta’ dan, hu li n-nies li qed jieħdu l-virus, qed jonqos ħafna aktar ma jgħaddi ż-żmien. Jien kieku kien imissni li nitlaqqam qabel, forsi ma kontx ngħaddi minn dak li għaddejt.

Naqilbu ftit is-suġġett. Mario, nistgħu ngħidu li int wieħed mill-aktar atturi popolari u versatili f’pajjiżna. Kif bdiet eżattament il-karriera tiegħek?

Meta kont żgħir bħal ħafna tfal oħra mill-Belt, kont nattendi l-Azzjoni Kattolika, tal-Belt, hemmhekk apparti t-tagħlim reliġjuż, kienu jittellgħu diversi programmi varjati teatrali. Tant li kull nhar ta’ Ħadd kienet tittella’ serata li l-atturi kienu l-istess soċji tal-Azzjoni Kattolika, u naturalment minn hemm bdiet il-ġibda tiegħi għat-teatru. Tajjeb li ngħidlek li kien hemm ukoll żewġ ħuti qabli, akbar minni li kienu nvoluti sew fit-teatru, Lino u George.

Liema mill-karattri li interpretajt s’issa kienu l-aktar ta’ sfida iżda li tawk l-aktar sodisfazzjon?

Kienu bosta l-karattri li tawni sodisfazzjoni. Imma fost l-aktar karattri li nista’ nsemmi hemm il-karattru ta’ Kristu li kont ninterpreta għal diversi snin, fiż-żmien tal-Ġimgħa l-Kbira. Il-karattru ta’ Dun Grejbel, mit-Tfal Jiġu bil-Vapuri, l-aħħar sensiela televiżiva li għamilt, ta’ L-Ispettur Bonnici u l-aktar xogħol verament iebes li qatt għamilt kien propju l-one man show, Id-Divina Commedia, dan il-monologu ta’ siegħa u għoxrin minuta bla waqfien, inħoss li kien l-aktar xogħol iebes u ta’ sfida fil-karriera tiegħi.

Matul il-karriera tiegħek ħdimt ma’ bosta atturi li sfortunatament illum m’għadhomx magħna. Min huma dawk li kienu l-aktar strumentali fil-karriera tiegħek?

Kienu bosta atturi li ħdimt magħhom u llum m’għadhomx magħna. Nista ngħid li dawn kienu l-krema tal-atturi ta’ dak iż-żmien. Fosthom: Ġemma Portelli, Lino Grech, Vitorin Galea, Josie Coppini, Karmenu Gruppetta, Charles Thake, Żep Camilleri, Joe Izzo u ħafna oħrajn li bħalissa qiegħed ninsa. Kien ta’ privileġġ li ħdimt magħhom. Tgħallimt ħafna mingħandhom.

Ħuk George kien ukoll maħbub minn ħafna. Liema memorji tagħkom flimkien tgħożż l-aktar?

Mumenti sbieħ ma ħija George kienu bosta, speċjalment meta konna naħdmu flimkien f’xi produzzjoni teatrali jew televiżiva li minnhom kien hemm mhux ħażin. Naturalment sensiela popolari u li baqgħet tissemma sal-lum, u li ħdimna flimkien, kienet is-sensiela ta’ Fredu l-Fra, ta’ Sam Delcappo. Kienet sensiela tassew ħelwa b’karattri varji u ħelwien.

X’kont tammira l-aktar f’George? Hemm xi esperjenza partikolari li għaddejtu flimkien, li tibqa’ dejjem f’moħħok?

George kien komiku naturali, xi ħaġa li kont nammira fih. Ġieli anke b’espressjoni biss ta’ wiċċu, kien jifqa’ l-udjenza bid-daħq. Esperjenza xejn sabiħa u baqgħet f’moħħi ma’ ħija George kienet meta l-kumpanija tiegħu, il-Valletta Dramatic Co., kienet sa ttella’ produzzjoni fit-teatru Manoel, u George kellu waħda mill-partijiet prinċipali fiha. Jien ma kontx se nieħu sehem fiha. Propju jumejn qabel l-ewwel rappreżentazzjoni, George ħa l-aħbar kerha li martu Carmen kienet marida serjament. Niftakar li George kien ċempilli xid-9 ta’ filgħaxija u talabni biex nidħol nagħmel il-parti tiegħu minfloku għax ma kellux moħħ u saħħa jagħmilha. L-ewwel reazzjoni tiegħi kienet xokk u għidtlu: ‘kif jista jkun li nistudja 85 paġna f’jumejn’? Niftakar li qalli li jekk ma nagħmiliex jien, kien sa jħassarha. Kont naf li kellu t-teatru Manoel inballat bin-nies għal tlett ijiem sħaħ u ma xtaqx inkompli nżidlu d-diżappunt u l-problemi, u aċċettajt. Niftakar li kont għamilt jumejn sħaħ, bl-iljieli b’kollox, nistudja u rnexxieli nistudja u nagħmilha u l-udjenza u l-kritiċi tal-ġurnali kienu apprezzaw ferm. Niftakar li kif spiċċat u wasalt id-dar, kien ċempilli biex jifraħli u jirringrazzjani. Qalli li kienu ċemplulu diversi nies biex jgħidulu li l-play marret tajjeb ħafna. Id-direttur tagħha kien il-mibki Joe Izzo, li kien għeni ħafna.

Matul il-progress li sar matul is-snin, bla dubju, ir-riżorsi żdiedu fejn jidħol dan il-qasam, iżda tħossok sodisfatt bil-mod ta’ kif qed jintużaw dawn ir-riżorsi u bil-kwalità ta’ produzzjonijiet li qegħdin isiru meta tikkumpara ma’ ta’ qabel?

Progress sar, u f’ċertu oqsma bħat-teatru mexa ħafna ‘l quddiem. It-teknika tat-teatru ta’ 50 sena ilu, m’għandiex x’taqsam mat-teatru tal-lum. Grazzi għal dan il-progress imur ukoll għad-diversi skejjel tad-drama li fetħu matul iż-żmien. Dwar ir-riżorsi nemmen li kemm il-gvern, kif ukoll id-diversi entitajiet oħra, għandhom jgħinu kemm jistgħaw speċjalment f’ċerti produzzjonijiet li jinvolvu spejjeż kbar. Illum biex tippreżenta produzzjoni tinvolvilek eluf ta’ ewro. Ikun hemm drabi li lanqas jibdew l-ispejjeż li jkunu saru. Għalhekk importanti l-għajnuna.

It-teatru jista’ jagħmel differenza fil-ħajja reali u personali tal-individwu? X’differenza għamel lilek personali?

Iva, bla dubju t-teatru jista jgħin ħafna fl-iżvilupp tal-persuna, speċjalment fiż-żgħażagħ tagħna minn ċkunithom. Ħafna drabi t-teatru jkun il-mezz biex joħorgok mill-qoxra mistħija li jkunu fiha. Jien it-teatru ħabbejtu minn ċkuniti, kif għidtlek qabel. Tani ċerta potenzjal personali, anke kif inħares lejn il-ħajja u l-problemi li tiltaqa’ magħhom. Tinsiex li ħafna mill-karattri li ninterpretaw fuq il-palk, huma karattri ħajjin u li tiltaqa’ magħhom kuljum fit-toroq tagħna.

Liema mill-produzzjonijiet teatrali u televiżivi li ħadt sehem fihom bħala attur, direttur u anki produttur, tħoss li l-aktar ħallew impatt fuqek personali u anki fuq il-pubbliku?

Iva, kien hemm produzzjonijiet li qdejt dawn ir-rwoli f’daqqa. Fosthom insemmi s-sensiela ‘It-Tfal Jiġu bil-Vapuri’, tal-mibki Oliver Friggieri, li ntweriet fuq Net TV. Fit-tielet sensiela tagħha kont ktibt l-iskripts tat-tlettax-il episodju, ħdimt il-parti prinċipali ta’ Dun Grejbel u ddiriġejtha wkoll. Kienet biċċa xogħol iebsa ħafna u ta’ sfida. Imma s-sodisfazzjon kien kbir għax apparti li ntlaqgħet ferm tajjeb mit-telespettaturi, jien kont ħadt il-Best Actor TV Award, f’parti prinċipali. L-ewwel żewġ sensiliet kienu nkitbu mil-mibki u ħabib kbir tiegħi Lino Grech. Lino kellu wkoll il-parti tal-Isqof, li kien qaxxara tajjeb ħafna.

Semmilna żewġt ipraspar relatati mat-teatru..

Kien hemm bosta. Kemm serji, kif ukoll komiċi. Inċident serju kien meta waqt il-play tal-passjoni, fil-parti ta’ Kristu, kienu kisruli subgħajja, naturalment b’inċident. Inċident ieħor komiku kien meta mort inpoġġi fuq siġġu u nkiser bija. Tista’ timmaġina li daħqu n-nies. Imnalla kienet kummiedja.

X’messaġġ tgħaddi lill-atturi li għadhom fil-bidu tal-karriera tagħhom?

Jekk verament iridu li jieħdu t-teatru bis-serjetà, iridu jagħmlu s-sagrifiċċji. Iridu jkunu iddixxiplinati f’kollox, bħal studju tal-iskript, tisma’ mid-direzzjoni, tattendi fil-ħin għal provi eċċ. It-teatru huwa infinit, qatt ma taf kollox, dejjem hemm lok li titgħallem. U importanti ukoll li ma tħallix rasek tikbirlek.

Il-familja, xi tfisser għalik?

Il-familja hija kollox. Dejjem issapportjawni f’dak kollu li għamilt u kienu ta’ spalla għalija, speċjalment minn dak li għaddejt minnu ftit ilu, Alla ħares ma kinux huma.

Liema kienu l-isbaħ mumenti ta’ ħajtek s’issa?

Naturalment fuq quddiem hemm meta kelli ż-żewġt itfal, Gordon u Alycia. U issa l-isbaħ mumenti tiegħi ikunu meta nkun man-neputi tiegħi Nico. L-għaxqa tiegħi, speċjalment meta qed narah jikber u jagħmel ħafna progress fit-teatru. Mumenti sbieħ ukoll u ta’ sodisfazzjon ikunu wara xi produzzjoni teatrali.

Liema kwistjoni kurrenti int l-aktar sensittiv dwarha? U għaliex?

Jien sensittiv ħafna fejn jidħlu t-tfal. Inweġġa’ ħafna meta nisma b’każi fejn iweġġgħu t-tfal u meta jiġu abbużati.

Xi jbeżżgħek l-aktar u xi jferħek l-aktar?

Nibża’ mid-diżastri naturali fejn imutu ħafna nies. Il-mard, speċjalment dak terminali. Iferaħħni dak kollu li hu ħaj u sabiħ, bħan-natura.

X’inhi d-definizzjoni ta’ suċċess għalik?

Is-suċċess huwa r-riżultat ta’ xogħol iebes u ddedikat, ta’ sagrifiċċji u serjetà. Mingħajr dawn l-ingredjenti ma jintlaħaqx is-suċċess.

Se nerġgħu narawk f’xi produzzjoni fil-futur qarib?

Iva, minn għada se nibda niffilmja sensiela televiżiva, bl-isem ta’ Irbaħt il-Lottu, kitba u direzzjoni ta’ Mario Philip Azzopardi. Jien se ninterpreta wieħed mill-karattri prinċipali, differenti sew minn dak li interpretajt fl-Ispettur. Din is-sensiela, b’għaxar episodji, tibda tintwera f’Marzu li ġej fuq TVM.

Enable Notifications    OK No thanks