Select Page
Dak Li Nsejt (Ir-raba’ u l-aħħar parti) – Rakkont minn Dr Sharon Calleja

Dak Li Nsejt (Ir-raba’ u l-aħħar parti) – Rakkont minn Dr Sharon Calleja

Iżda fl-istess ħin, dak il-ħsieb li kont insejt xi ħaġa warajja l-uffiċju, kien qed jiekolni minn ġewwa.
Qbadt u qomt bilwieqfa, erġajt lebbitt il-kowt miegħi, ġbidt il-basket għal ma’ spallejja u tlaqt inħaffef ‘il barra f’nifs wieħed.
Kelli bilfors immur.
Ridt immur nara.
Ħassejt li kont insejt xi ħaġa mportanti.
Ħaffift tul it-triq kollha.
Għaġġilt u ħassejt nifsi kważi jinqata’. Ridt nilħaq il-bini miftuħ qabel ma’ dawk tas-siġurta’ kienu jitilqu lejn id-dar.
U wasalt.
Wasalt quddiem il-bini tax-xogħol.
Mingħajr ebda ħsieb ieħor, ġrejt b’kemm kelli saħħa ‘l ġewwa. Dawk iż-żewġt irġiel ta’ qabel kienu għadhom hemm.
Ma ħaristx lejhom. Ġrejt lejn il-lift u tlajt fis-sular lejn l-uffiċju tiegħi.
Ridt insib dak li kont insejt.
Għax ma kontx se nħossni komda qabel ma nkun naf eżatt…………..
U dak il-ħin, eżatt malli wasalt quddiem l-uffiċju tal-ħġieġ tiegħi, ħassejtni ninqata’ mill-art bil-qata’.
Qabditni r-rogħda………….
Indunajt.
Naf x’kont insejt warajja.
Lili nnifsi.
Rajtni hemm, mixħuta mal-art b’għajnejja miftuħin beraħ u ħalqi mbexxaq.
Dak li nsejt warajja kont jien.
Il-flixkun tal-pirmli qawwija kien għadu f’idi, vojt. Kont blajthom kollha, waħda waħda. Ġisem bla ħajja. Ġisem bla ruħ.
Kont qiegħda naħseb fih.
André.
U dak il-ħin indunajt.
Indunajt li l-ħajja hija sabiħa.
U jien kont tlift iċ-ċans li ngħixha.

Conversations with Nature – Wirja tal-Arti – Miftuħa sal-31 ta’ Mejju

Conversations with Nature – Wirja tal-Arti – Miftuħa sal-31 ta’ Mejju

Conversations with Nature hija wirja ta’ pitturi mtella’ bħalissa mill-artista lokali Joanne Fenech Portelli fil-Mużew tal-Posta li jinsab f’135, Triq l-Arċisqof il-Belt Valletta. Din il-wirja hija serje ta’ veduti tan-natura mpittra fl-istudjow li ħarġu mill-esperjenzi ta’ plein air tal-artista.

Dan ix-xogħol artistiku huwa djalogu viżwali bejn in-Natura u l-Artist – waħda toffri sentimenti ta’ benessere u l-oħra tinterpretahom billi tpoġġihom fuq it-tila f’forma u kuluri permezz taż-żebgħa. Fil-qosor, reċiprokazzjoni ta’ emozzjonijiet, pawża biex wieħed jiskopri u jesplora dak is-sens ta’ spazju u konnessjoni man-Natura minkejja l-pass mgħaġġel tal-ħajja tal-lum.

L-artista tgħid li meta tpitter barra fil-pajsaġġ naturali, tħoss li s-sensi kollha jkunu qed jintużaw u għalhekk dan il-ġest isir konverżazzjoni man-natura. Hi tħobb taħrab mir-rutina billi meta tista’ ssib postijiet għall-kwiet fin-natura, fejn ftit nies jgħaddu, jew saħansitra ħadd. Is-siġar, ix-xagħri, u l-pjanti endemiċi huma dak li tfittex Joanne għax jagħtuha dik l-ispirazzjoni u konnessjoni man-natura li tiġi trasformata f’pittura.

L-artista ħadet dawn l-esperjenzi fl-istudjow tagħha u esprimiethom b’mod iktar kreattiv fuq tili akbar. Hi tgħid li meta tpitter fuq il-post ikollha ħin limitat u allura tieħu magħha l-inqas affarijiet possibbli u tili żgħar, anke għaliex id-dawl u d-dellijiet jinbidlu malajr.

B’dan il-mod setgħet terġa’ tgħix dik l-esperjenza ta’ plein air fl-istudjow tagħha stess hi u tkabbar il-pitturi. Għal Joanne Fenech Portelli l-aktar li hu importanti f’din il-wirja mhux fejn hu l-post li pittret, iżda l-atmosfera li nħolqot fil-pittura, u l-emozzjonijiet li wieħed iħoss meta jħares lejhom. Hi tgħid ukoll li tixtieq li żoni naturali jiġu apprezzati u mħarsa aktar, kemm biex jitgawdew issa minna u wkoll minn dawk li ġejjin warajna.

Għall-artista, il-fatt li tpitter barra fuq il-post huwa l-aqwa mod biex toħloq l-arti tagħha, u li permezz tal-pitturi twassal ferħ lil min iħares lejhom. Għaliex inkella xi tkun l-arti bla ferħ?

Conversations with Nature miftuħa sal-31 ta’ Mejju bejn it-Tnejn u l-Ġimgħa mill-10:00 sa l-16:00 u s-Sibt mill-10:00 sas-14:00.

L-arti ta’ Joanne tista’ tiġi segwita fuq Facebook u Instagram fil-paġni msemmija Joanne Fenech Portelli Fine Art.

Fabrizio Faniello u Glen Vella fost il-mistednin waqt The Entertainers tal-lejla!

Fabrizio Faniello u Glen Vella fost il-mistednin waqt The Entertainers tal-lejla!

Il-mużiċist Luke Vella Clark u l-mara tiegħu, l-attriċi Maria Laura, il-kantanti Fabrizio Faniello, Martina Fenech, Josuel Grech, Michela Galea u Glen Vella se jkunu fost il-mistiedna ewlenin fil-programm tal-lejla ta’ The Entertainers, il-varjetà televiżiva tas-Sibt filgħaxija, li jixxandar fuq Net TV, kull nhar ta’ Sibt fit-20.30.

Bi preżentazzjoni ta’ Victorio Gauci din il-ġimgħa The Entertainers iwasslilkom sagħtejn u nofs ta’ spettaklu b’divertiment garantit flimkien mal-band residenti mmexxija minn Mark Spiteri Lucas u bosta artisti mistiedna. Fuq kollox ir-rebħ ta’ rigali kbar u mill-isbaħ.

Minn dan l-istaġun The Entertainers qed jiċċelebra memorji minn deċennji li għaddew u li llum huma biss tifkiriet. F’dan il-programm imiss is-snin 70 u s-snin 90.

Minbarra l-mużika, l-ingredjenti ewlenin wara s-suċċess tal-programm, ikompli l-logħob bejn il-mistiedna li żgur għandhom iqanqlu tbissima fuq fomm it-telespettatri.

Din il-ġimgħa jkompli s-semifinali tas-seba’ edizzjoni ta’ The Entertainers Singing Challenge.

Attrazzjonijiet oħra jinkludu l-Cocktail Bar ma’ James Aquilina.

Mikroplastiks – X’inhuma? U fejn insibuhom? – Loriana Mazzonello

Mikroplastiks – X’inhuma? U fejn insibuhom? – Loriana Mazzonello

Il-mikroplastiks huma biċċiet żgħar tal-plastik inqas minn ħames millimetri. Dawn il-mikroplastiks instabu kullimkien, instabu fl-oċeani, fl-arja, fil-ħamrija, fl-ikel tagħna, fl-ilma tal-fliexken kif ukoll fl-ilma tal-vit. Instabu f’aktar minn 94% tal-ilma tal-vit fl-Istati Uniti u 72% fl-Ewropa, kif ukoll f’93% tal-ilma tal-fliexken madwar id-dinja.

Huwa stmat li tmien miljun tunnellata ta’ plastik jidħlu fl-oċeani tagħna kull sena. Il-mikroplastiks huma faċli biex jiġu diġeriti, minħabba d-daqs żgħir tagħhom, u issa huma s-suġġett ta’ reviżjoni tas-saħħa mill-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa (WHO).

Hemm żewġ tipi ta’ mikroplastiks: mikroplastiks primarji u mikroplastiks sekondarji. Il-mikroplastiks primarji jinkludu microfibers imxerrda minn ħwejjeġ u drappijiet oħra, bħal xbieki tas-sajd, kif ukoll partiċelli maħluqa għal skopijiet kummerċjali, bħall-kożmetiċi.

Il-mikroplastiks sekondarji huma partiċelli ffurmati meta oġġetti tal-plastik akbar, bħal fliexken tal-ilma, jiddegradaw. Din id-diżintegrazzjoni hija kkawżata minn espożizzjoni għal fatturi ambjentali, prinċipalment ir-radjazzjoni tax-xemx u l-mewġ tal-oċeani.

Il-kwistjoni bil-mikroplastiks hija li, bħall-plastiks kollha, ma jiddegradawx faċilment f’molekuli li ma jagħmlux ħsara. Il-plastik jista’ jieħu mijiet jew eluf ta’ snin biex jiddiżintegra, u sadanittant ikollu impatt negattiv fuq l-ambjent. Il-mikroplastiks huma evidenti bħala frammenti żgħar tal-plastik ikkuluriti fir-ramel. Fl-oċeani, it-tniġġis mikroplastiku ħafna drabi jiġi kkunsmat mill-annimali tal-baħar.

Instabu mikroplastiks f’organiżmi tal-baħar li jvarjaw minn plankton sal-baleni, kif ukoll frott tal-baħar kummerċjali u ilma tax-xorb. Is-sistemi standard tat-trattament tal-ilma, b’mod allarmanti, ma jistgħux jeliminaw l-evidenza kollha tal-mikroplastiks. Il-mikroplastiks fl-oċean jistgħu jitħalltu ma’ komposti tossiċi oħra qabel ma jiġu kkunsmati minn ħlejjaq tal-baħar, u jikkomplikaw aktar is-sitwazzjoni.

L-evidenza xjentifika turi li l-mikroplastiks għandhom effetti negattivi fuq l-ekosistemi vulnerabbli (eż. sikek tal-qroll, ibħra fondi, reġjuni polari), il-bijodiversità (il-ħajja tal-baħar kollha mill-plankton sa mammiferi marittimi kbar) u s-saħħa tal-bniedem.

X’nistgħu nagħmlu? Modi sempliċi biex tevita l-mikroplastik fil-ħajja ta’ kuljum tiegħek:

  • Naqqas il-konsum tal-laħam u l-ħut.

M’hemmx għalfejn issir vegan iżda wieħed jista’ jikkunsidra li jmur għal dieta flexitarian fl-għażla tal-ikel tiegħu. Mhux l-ewwel darba li rajna xi stampa ta’ ħuta maqsuma min-nofs bl-istonku mimli plastik li tkun belgħet maż-żmien, dan iġiegħlna naħsbu li dak li jieklu huma nieklu aħna. Iktar ma t-tniġġis tal-plastik fl-oċean jiżdied, iktar is-sitwazzjoni tiggrava. Hemm evidenza li tissuġerixxi li l-mikroplastiks u n-nanoplastik jistgħu jiċċaqalqu mill-istonku tal-ħut għat-tessut tal-muskoli tagħhom, li huwa dak li l-bnedmin tipikament jieklu.

Li nevitaw il-frott tal-baħar huwa pass importanti biex nillimitaw il-mikroplastiks li nibilgħu. Il-bidla għal dieta vegana tnaqqas ukoll l-emissjonijiet tal-gassijiet serra, u tagħmilha waħda mill-aktar għażliet ta’ stil ta’ ħajja li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent. Irkaptu tas-sajd abbandunat bħal xbieki u ħbula, imsejjaħ “ghost fishing gear” jammonta għal madwar 10% tal-iskart kollu fl-oċean, għalhekk l-evitar tal-ħut iżomm il-plastik barra mill-oċean kif ukoll minn ġisimna.

  • Issaħħanx l-ikel fil-kontenituri tal-plastik fil-microwave.

Wieħed isibha iktar faċli meta jsaħħan il-fdalijiet tal-ikel jew ikel tat-take out direttament mill-konenitur, iżda il-BPA u phthalates miżjuda mal-plastik inixxi ħafna aktar faċilment meta msaħħna. Dawn jinkludu plastik tat-Tupperware, għotjien, kaxxi tat-take-away u l-ikel iffriżzat li jissaħħan direttament mill-pakkett. Minflok ittrasferixxi l-ikel għal kontenitur tal-ħġieġ jew taċ-ċeramika.

  • Tużax tazzi tat-takeaway.

Tazzi tat-takeaway tal-karti wkoll jirrilaxxaw mikroplastiks meta jkunu esposti għal likwidi sħan. Dan ifisser li t-tazza tal-kafè sħuna ta’ filgħodu tiegħek meħuda f’tazza li tintrema qed iżżid mal-konsum personali tal-mikroplastik tiegħek.
Investi f’tazza tal-kafè li tista’ terġa’ tintuża magħmula mill-istainless steel jew mill-ħġieġ biex tużaha fil-ħanut tal-kafè favorit tiegħek. Li wieħed jieħu il-magg tiegħu stess inaqqas l-iskart ukoll.

  • Ixtri kożmetiċi mingħajr plastik.

Prodotti tal-kura personali ħafna drabi jinkludu komponenti tal-plastik. Lozjonijiet u kremi tal-ġilda, pereżempju, spiss jinkludu plastik biex jippromwovu l-assorbiment. Ħafna minn dawn il-prodotti jiġu wkoll f’kontenituri żgħar tal-plastik li huma diffiċli biex jiġu riċiklati u ħafna drabi jintremew b’mod li jagħmel ħsara.

Minflok, agħżel prodotti naturali b’alternattivi bijodegradabbli jew għażliet mingħajr plastik.

  • Uża l-weraq tat-te minflok il-boroż tat-te.

Il-biċċa l-kbira tal-boroż tat-te huma magħmula minn bejn wieħed u ieħor 25% tal-plastik, u anke dawk li huma mmarkati bħala karta huma ġeneralment imwaħħlin flimkien bil-polypropylene, li huwa tip ta’ plastik.

Ipprova ssostitwixxi l-boroż tat-te, bil-weraq tat-te, jew uża boroż tat-te li jistgħu jerġgħu jintużaw u li jistgħu jerġgħu jimtlew.

  • Farfar u uża l-hoover regolarment.

Minħabba li dawn il-frammenti ċkejkna tal-plastik huma tant mikroskopiċi, jitħalltu fit-trab taħt is-sodod tagħna, fil-kantunieri ta’ djarna, u fl-arja. It-tfarfir u l-vacuuming fuq bażi regolari jistgħu jgħinu biex nipprevjenu milli niġbduhom man-nifs tagħna. (Idealment meta tuża l-vaccum wieħed għandu juża filtru tal-HEPA).

  • Ixtri ħwejjeġ magħmula minn materjali naturali.

Huwa tajjeb li nibdew naħsbu b’aktar reqqa dwar il-ħwejjeġ li nixtru. Minflok ma tagħżel ħwejjeġ ibbażati fuq il-plastik, fittex ditti li jutilizzaw biss materjali naturali bħall-qoton, il-ħarir, is-suf, il-qanneb u l-għażel. B’dan il-mod ir-riskju tat-tniġġis mikroplastiku jinżel ħafna.

  • Ixtri filtru tal-ilma, u waqqaf l-użu tal-ilma fil-fliexken

  • Uża t-trasport pubbliku.

Il-mikroplastik jinsab ukoll fit-tajers tal-karozzi. Il-frizzjoni mit-triq tikkawża t-tajers li jkissru u jitfgħu partiċelli tal-plastik, li mbagħad jakkumulaw fl-arja.

Filmat: Hanging – Kanzunetta ġdida mill-album ta’ Lyndsay Pace

Filmat: Hanging – Kanzunetta ġdida mill-album ta’ Lyndsay Pace

Wara l-festival ta’ Mużika Mużika, il-kantanta Lyndsay Pace terġa’ tirritorna b’kanzunetta ġdida bl-isem ta’ Hanging meħuda mill-album tagħha li ħiereġ proprju dan is-sajf.

Lyndsay għadha kif nediet ukoll il-vidjow lirikali tal-kanzunetta.

Din il-kanzunetta hija miktuba minn produtturi ta’ Highkey Music, fl-Ingilterra filwaqt li l-vidjow lirikali huwa maħdum minn Daphne Sammut.

Hanging, li għandha ħoss kummerċjali, tittratta dwar relazzjoni partikolari fejn wieħed qatt m’għandu jitlef l-opportunità tal-imħabba.

Tistgħu ssegwu l-mużika ta’ Lyndsay fuq il-pjattaformi diġitali kollha kif ukoll is-sit uffiċjali www.lyndsaypace.com għal aktar aġġornamenti.

“Jeħtieġ li aktar persuni pubbliċi jieħdu r-rwol ta’ Ambaxxaturi tas-Saħħa Mentali” – Prof. Andrew Azzopardi

“Jeħtieġ li aktar persuni pubbliċi jieħdu r-rwol ta’ Ambaxxaturi tas-Saħħa Mentali” – Prof. Andrew Azzopardi

Wara konsultazzjoni ma’ diversi professjonisti u għaqdiet mhux governattivi li jaħdmu fil-qasam tas-saħħa mentali kif ukoll ma’ persuni li għaddejjin jew għaddew minn problemi ta’ saħħa mentali, d-Dekan tal-Fakultà tat-Tisħiħ tas-Soċjetà, il-Professur Andrew Azzopardi ppubblika 100 proposta li huma meqjusa bħala prijoritajiet f’dan il-qasam.

Fost il-100 proposta, il-Professur Andrew Azzopardi semma l-ħtieġa ta’ kampanja biex tonqos l-istigma fuq is-suġġett tas-saħħa mentali.

Ippropona wkoll sptar ġdid iddedikat għas-saħħa mentali fil-prossimità tal-Isptar Mater Dei li jinbena f’din is-sena li ġejja, kif ukoll il-ħtieġa ta’ Segretarju Parlamentari għas-saħħa mentali.

Semma wkoll il-ħtieġa ta’ servizzi aktar immedjati għat-tfal bi problemi ta’ saħħa mentali kif ukoll li jiġi studjat u analiżżat is-self harm, anke f’etajiet bikrija, u jittieħdu l-azzjonijiet meħtieġa.

Prijorità oħra hija li jingħataw aktar korsijiet ta’ first aid għas-saħħa mentali u jsiru mandatorji fost l-għaqdiet u postijiet tax-xogħol.

Il-Professur Andrew Azzopardi semma wkoll il-ħtieġa ta’ aktar persuni pubbliċi li jitkellmu dwar esperjenzi ta’ sfidi ta’ saħħa mentali u kif affettwawhom u jingħataw spazju biex jagħtu s-sehem tagħhom għat-titjib ta’ dan il-qasam.

Semma wkoll il-ħtieġa ta’ programm ta’ appoġġ għal dawk il-persuni li jkunu fil-fażi tranżitorja bħala persuni LGBTI+ u l-familjari tagħhom minħabba l-pressjoni li timponi fuqhom is-soċjetà.

Huwa ppropona wkoll programm għall-ġenituri li uliedhom għandhom problemi ta’ saħħa mentali. Enfasizza l-ħtieġa ta’ tisħiħ ta’ servizzi għall-familja u sistemi aktar b’saħħithom biex jiġu evitati sitwazzjonijiet ta’ parental alienation.

Tkellem ukoll dwar il-ħtieġa ta’ aktar programmi li jqajmu kuxjenza fuq il-midja u li hemm bżonn li jsir aktar xogħol biex il-midja soċjali ma sservix aktar biex tagħmel pressjoni mentali fuq iż-żgħażagħ, kif ukoll dwar l-importanza ta’ aktar taħriġ għat-tfal fuq edukazzjoni tal-midja.

Il-Professur Andrew Azzopardi ppropona wkoll taħriġ għall-ġurnalisti biex ikunu jafu kif jittrattaw stejjer dwar saħħa mentali u ma jkomplux juru lill-persuna ta’ saħħa mentali bħala msieken u fejn ifittxu biss is-sensazzjonaliżmu.

Dwar il-ħabs, fost oħrajn semma l-ħtieġa li jitnaqqas l-użu faċli ta’ trankwilizzanti fil-ħabs u minflok niffukaw fuq talk therapy, kif ukoll servizzi għal dawk li jkunu għadhom kif jidħlu l-ħabs.

Proposta oħra hija li ssir kampanja kif l-annimali jistgħu jservu ta’ sapport u terapija specjalizzata għal min għandu problemi ta’ saħħa mentali filwaqt li nippreservaw il-benesseri tal-annimali wkoll.

Semma wkoll il-ħtieġa biex l-arti, il-mużika u l-isport ikunu aktar aċċessibbli għall-persuni bi problemi ta’ saħħa mentali kemm mil-lat terapewtiku kif ukoll mil-lat ta’ divertiment u ta’ espressjoni tal-ħsus.

Fuq kollox, b’dawn il-100 proposta, il-Professur esprima l-importanza li s-settur tas-saħħa mentali jkun prijorità għall-Gvern matul dawn is-snin li ġejjin minħabba li hija problema li dejjem qed tikber.

Enable Notifications    OK No thanks