Select Page
X’effett tista’ tħalli l-kelma “kuraġġ”?

X’effett tista’ tħalli l-kelma “kuraġġ”?

“Kuraġġ” jew “Agħmel kuraġġ” jingħadu ħafna drabi f’diversi sitwazzjonijiet differenti tal-ħajja.

Għalkemm hija xi ħaġa ovvja li wieħed jgħidha b’intenzjoni tajba, iżda kemm inkunu ċerti li din il-kelma se tagħmel differenza pożittiva u mhux titfa’ aktar pressjoni negattiva fuq l-individwu?

F’liema sitwazzjonijiet għandha tingħad? Wara kollox, għandha tintuża bħala kelma ta’ konsolazzjoni?

Fost l-aktar sitwazzjonijiet sinonimi ma’ din il-kelma huma meta persuna tkun tilfet lil xi ħadd għażiż u meta persuna tkun għaddejja minn sfidi psikoloġiċi.

Huwa veru li kull sitwazzjoni diffiċli li jkollok tiffaċja fil-ħajja teħtieġ il-kuraġġ biex tikkumbattiha, iżda dan ma jiġix għax xi ħadd jgħidlek “kuraġġ”. Ħafna drabi, meta wieħed ikun għaddej minn sitwazzjonijiet imsemmija, l-aktar li jkun qed jistenna huwa li jħoss li hemm min qed jiftakar fih, jifhmu u li mhuwiex waħdu speċjalment f’mumenti fejn ikun qed iħoss li t-toqol ta’ dak li jkun għaddej minnu ħadlu kull saħħa biex ikompli jiġġieled.

Għaldaqstant, nagħmlu aktar ġid jekk minflok ngħidu “Agħmel kuraġġ”, ngħidu “Jien qiegħda hawn għalik”, “Tinsab fi ħsibijieti”, “Nifhem x’qed tħoss” jew inkella xi drabi jkun hemm bżonn li nieqfu u nisimgħu ħafna aktar milli ngħidu xi kelma li mingħajr ma nkunu nafu taf toħloq aktar uġigħ.

Sitwazzjoni oħra komuni li din il-kelma tingħad spiss hija dik ta’ persuni b’diżabilità. Wieħed jista’ jinnota, partikolarment fuq il-midja soċjali, kull darba li jittella’ xi post jew artiklu dwar xi ħadd li għandu xi tip ta’ diżabilità jibdew telgħin il-kummenti tal-“kuraġġ”, imma din hija xi ħaġa ġusta? Għaliex għandna nenfassizzaw li persuna b’diżabilità teħtieġ jew għandha kuraġġ straordinarju aktar minn oħrajn? Bħallikieku persuna b’diżabilità hija marida jew qed tgħix ħajja li għal ħaddieħor hija impossibbli li jgħix!

Qatt nieqfu u naħsbu jekk f’xi drabi din il-kelma ittellax ħajt bejna u l-persuna l-oħra?

Ilkoll kemm aħna neħtieġu l-kuraġġ f’mumenti aktar minn oħrajn, ilkoll kemm aħna għandna dak il-kuraġġ ġo fina li kulħadd jitkellem fuqu, disponibbli meta nfittxu li nużawh, iżda huwa veru wkoll li f’ċerti mumenti huma l-empatija u l-kompassjoni li jgħinuna nsibu dak il-kuraġġ, u biex naslu għal dan, hemm modi li jmorru ferm lil hinn mill-kliem “Agħmel kuraġġ”.

Tingħata biżżejjed edukazzjoni sesswali lill-persuni b’diżabilità intellettwali?

Tingħata biżżejjed edukazzjoni sesswali lill-persuni b’diżabilità intellettwali?

L-edukazzjoni sesswali ħafna drabi mhix parti mill-edukazzjoni mogħtija lil persuni b’diżabilità intellettwali, u meta tiġi mogħtija informazzjoni dwar is-sesswalità tkun limitata. Ħafna drabi m’għandhomx għarfien f’numru ta’ oqsma ewlenin, inklużi l-masturbazzjoni, ir-riproduzzjoni, il-kontraċezzjoni, infezzjonijiet trasmessi sesswalment, tipi ta’ relazzjonijiet sesswali, kif ukoll l-aspetti legali tas-sess. Ir-raġunijiet għal dawn il-livelli mill-aktar baxxi ta’ għarfien sesswali huma numerużi.

Fosthom wieħed jista’ jsemmi inqas edukazzjoni sesswali formali u informali, inqas informazzjoni mill-ġenituri, ħbieb u sorsi tal-midja, u fl-aħħar mill-aħħar inqas esperjenzi u relazzjonijiet sesswali meta mqabbla ma’ żgħażagħ mingħajr diżabilità. Konsegwentement, persuni b’diżabilità intellettwali spiss ikollhom inqas opportunitajiet biex josservaw, jiżviluppaw u jipprattikaw imġieba soċjali u sesswali xierqa.

Id-definizzjoni tal-WHO ta’ saħħa sesswali tinkludi l-possibbiltà li jkollok esperjenzi sesswali pjaċevoli u sikuri, madankollu din hija xi ħaġa li l-edukazzjoni sesswali għal persuni b’diżabilità ta’ spiss tittraskura. Ħafna drabi dawn iż-żewġ fatturi jkunu mħassra minn kwistjonijiet ta’ moralità u l-kontenut ħafna drabi jkun fid-diskrezzjoni tal-edukaturi u l-ġenituri.

Dan iħalli lill-persuni b’diżabilità intellettwali b’aktar mistoqsijiet milli tweġibiet u lakuni ta’ informazzjoni. Barra minn hekk, approċċ ta’ tagħlim predominantement reattiv għall-edukazzjoni sesswali, aktar milli wieħed proattiv, huwa spiss adottat bħala riżultat ta’ problema reali jew perċepita relatata ma’ mġieba sesswali jew riproduzzjoni.

Jien Mhux Razzista Imma… – Tanja Cilia

Jien Mhux Razzista Imma… – Tanja Cilia

Ma nsuqx – u għalhekk nuża ħafna t-trasport pubbliku. Nista’ nikteb ktieb imsawwar fuq dak li nara u nisma’.

Ftit ilu kelli bżonn immur l-isptar. Għażilt li l-ewwel nagħmel qadja l-Ħamrun, imbagħad nirkeb minn hemm.

Bħas-soltu, kien hemm ħafna nies, kollha nistennew karozzi differenti. Hi u ġejja tal-isptar, raġel ħareġ idu, kif nagħmlu s-soltu, biex ix-xufier iwaqqaf u nirkbu. Deher biċ-ċar li ma kienx ħa jieqaf, għax ma ġennibx, u jien inżilt quddiemu biex jekk jibqa’ sejjer, itajjarni.

“Ma rajtux,” qalli, meta għidtlu li l-ieħor ukoll kien ipprova jwaqqfu. Kont nemmnu; imma kienet xemx tiżreġ.

Indunajt x’kien ġara. Billi kien hu biss li wera li xtaq jirkeb, mela allura, ix-xufier ħass li ma kellux għalfejn jieqaf.

Mela xi ħmistax ilu, fuq il-bieb ta’ karozza tal-linja, instema’ taħbit kbir. Bħalma ġieli jiġri, kien hemm xi ħadd li laħaq il-karozza biss wara li ngħalaq il-bieb.

“Nafu” li mhux suppost li x-xufier jerġa’ jiftaħ il-bieba… imma kieku nkunu aħna, żgur li nkunu rridu li x-xufier jikser ir-regolament.

Kien x’kien, ix-xufier ta’ din il-vettura ħares lejn in-naħa tal-bieba, kemmex xufftejh, refa’ spallejh… u baqa’ sejjer.

U bdiet il-litanija mill-passiġġieri. “Jaħasra, stajt ftaħtlu,” għidt jien lix-xufier, “Issa jasal tard fejn sejjer…” “U ajma int,” qabżet waħda min-naħa l-oħra… “Dak x’għandu x’jagħmel – dawn is-suwed mhux kollha gangijiet, fil-kantunieri, ġurnata sħiħa… dak kien sejjer jiltaqa’ ma’ sħabu l-Marsa jew Buġibba…”

“Int, bħalek, fejn tafu dan? Mela qallek? Mela tafu?” Staqsejtha jien.

Sadanitant, konna wasalna fuq l-istejġ li jmiss. Dan ir-raġel reġa’ kien hemm, bla nifs. Tela’ fuq il-karozza. Ħares lejn il-passiġġieri, u pponta lejn waħda xiħa. B’Malti perfett, iżda b’naqra aċċent, qal lix-xufier… “Ara, meta dik il-mara kienet tiela’, fl-istejġ l-ieħor, tilfet il-portmoni…”

Il-mara gerfxet fil-basket u qalet “iiii, vera. Kelli l-Kartanzjan f’idi u anqas biss indunajt…” u resqet lejn ix-xufier.

Kulħadd issomma. Dak il-ħin stess fetħet il-potrmoni u ħarġet €20 u newlithom lir-raġel.

“Le, Sinjura, grazzi. Għid talba għalija, biss biss.” U dar, u niżel mill-karozza. U x-xiħa baqgħet imbelħa, u bdiet tibki, u xi ħadd qam biex iwassalha lejn il-post fejn kienet qabel, għax lanqas felħet timxi.

U jien gdimt ilsieni. Anqas temmen, imma, dik il-mara ta’ qabel fetħet il-ħalq ta’ ċerna tagħha u qalet “Ara, tela’ ħmar ma’ arblu…”

U hawn deffist l-earbud l-oħra f’widinti (is-soltu waħda biss ikolli, kif jaf kull min jarani biha) biex żgur ma nismax iżjed oxxenitajiet bħal dawn. Imma mhux qabel ma tajtha ħarsa li nispera li ħolmitha ikrah bil-lejl.

Kultant aħjar single! – Michelle Zerafa

Kultant aħjar single! – Michelle Zerafa

Tidħol id-dar u minflok tgħid għall-erwieħ! Tħoss għoqda fuq l-istonku u tintela’ b’ħafna ansjetà.

Tinduna li m’intiex fir-relazzjoni t-tajba għax ħlief ġlied u pika mhemmx bejnietkom.. qatt ma tista’ ssib il-paċi sakemm mhux ma’ dan kollu hemm infedeltà jew l-għanijiet tal-ħajja tagħkom mhux qed jaqblu wkoll..

Dan iġegħlna naħsbu fejn nixtiequ mmorru u x’nixtiequ nagħmlu …

Meta nitkellem ma’ klijienti tiegħi dwar dan, jgħiduli li l-iktar parti diffiċli qiegħda meta taf dan kollu iżda donnu qed tibża’ tagħmel il-pass.. għax bħal drajt u ma tixtieqx terġa’ tkun single allura tippreferi li tibqa’ fejn inti..anki għaliex huwa diffiċli għalik li toħroġ mill-comfort zone.

Ngħiduha kif inhi mhix faċli li tagħmel il-pass u hija verità li jista’ jkun li taqta’ qalbek jew li tħoss in-nuqqas tal-persuna. Dawn huma kollha emozzjonijiet li tista’ tħoss sakemm terġa’ tingrana u ssib saqajk.

Allura xi jġegħlek tikkonferma li hemm bżonn li titlaq mir-relazzjoni?

Meta dak li jkun jibda jitlef l-istima tiegħu nnifsu u tibda tiddubita miegħek innifsek hemmhekk nistgħu ngħidu li huwa ċar li hemm ċertu ammont ta’ tossiċità fir-relazzjoni tiegħek! Importanti li tara jekk hemmx lok li tiddiskuti dak li qed tħoss mall-partner tiegħek jew inkella hux lok li titlaq.

L-istudji juru li meta tkun f’relazzjoni fejn hemm nuqqas ta’ rispett għal ammont ta’ żmien, jista’ jikkawża problemi fiżiċi li jinkludu wkoll problemi tal-qalb.

Xi kultant il-gut feeling tagħna iġegħlna naħsbu li huwa l-mument li nitilqu minn relazzjoni. Qalbna u moħħna jista’ jkun li jgħidulna mod ieħor.

Għaliex huwa ok li nkunu single u aħjar li mhux f’relazzjoni tossika?

Jekk inti single u ħriġt minn relazzjoni jfisser li se jkollok ħajja ġdida quddiemek.

Jekk se tidħol mill-ewwel f’relazzjoni hekk għadek kif spiċċajt minn waħda mhux daqshekk idea tajba għax ħafna drabi mhux se tagħti ċans lilek innifsek tirrifletti fuq dak li għandek bżonn jew fuq xiex jagħmlek kuntent/a.

Meta tkun single se jkollok iċ-ċans tagħmel l-affarijiet li tixtieq tagħmel meta kont fir-relazzjoni u ma stajtx. Tista’ tibda tagħmel l-affarijiet li xtaqt tagħmel f’ħajtek. Tista’ tibda taqta’ minn dik il-bucket list!

Tkun persuna aktar attraenti jekk tkun kuntent/a u li tkun persuna li tħobb tgħix il-ħajja.

Jekk toħroġ u tagħmel l-attivitajiet li tħobb hemm ċans li tiltaqa’ ma’ xi ħadd it-tip tiegħek u tista’ wkoll issir taf aktar nies u tibni relazzjonijiet differenti u anke ġodda…

Xi punti kif tista’ tkun kuntent/a anke single u aħjar li mhux tkun f’relazzjoni tossika.

  • Meta tkun single jista’ jkollok aktar ċans tagħmel l-eżerċizzju u allura tkun aktar b’saħħtek għax jirnexxielek titlef il-piż u anke li tqis x’tista’ tiekol. Ikollok aktar ħin biex tagħti kas dan kollu.
  • Ikollok aktar ċans biex tinvesti ħin fl-istudju allura ikollok ċans ittejjeb il- karriera tiegħek, il-finanzi u tiftaħ opportunitajiet oħrajn anke barra l-pajjiż għax ma jkollokx xi jżommok.
  • Ikollok aktar ħin biex wara x-xogħol tagħmel l-affarijiet li tħobb bil-kwiet mingħajr ħafna inkwiet dwar lil min se tħalli warajk.
  • L-altruwiżmu jgħinek ħafna mentalment u tista’ tiddedika ħin tagħmel xogħol ta’ volontarjat. B’hekk ikollok iċ-ċans li taħdem f’xi ħaġa li ttik sodisfazzjon u fl-istess ħin tkun qed tagħmel il-ġid. Dan jista’ jgħinek tibni l-istima tiegħek nnifsek għax itik għan fil-ħajja u jista’ jkun li jgħinek biex tibda tara d-dinja minn lenti differenti.
  • Ikollok aktar ħin ghalik innifsek fejn tista’ tiltaqa’ ma’ familjari u ħbieb u mhux bilfors trid tagħmel li jgħidulek anke jekk inti mhux komdu jew komda.
  • Li tgħix waħdek jista’ jgħinek tkun inti l-boss id dar, tidħol fi x’ħin trid u fi x’ħin tħossok komdu/ komda u ma tridx toqgħod tagħti spjegazzjoni jekk ma għamiltx xi ħaġa.

Li toħroġ minn relazzjoni mhix faċli iżda mhux impossibli. Inħobb nuża din il-metafora tal-għawwiema li jaqbżu mill-għoli f’xi kompetizzjoni… sakemm jaqbżu jkunu anzjużi u mbeżża’ iżda meta jirnexxielhom jaqbżu jħossu sodisfazzjon u sens ta’ liberta.

Jekk tħossha diffiċli li tagħmel deċiżjoni waħdek.. dejjem għandek l-opportunità li titkellem ma’ professjonist/a b’kunfidenzjalità assoluta..

F’idejk..

Awguri u tislijiet..

Jekk għandek xi mistoqsijiet li tixtieq tistaqsi, xi ħsieb li trid taqsam jew xi suġġett partikolari li tixtieq li nitkellmu dwaru, ibgħatilna fuq info@skoperta.net

Jum San Valentinu…tal-koppji biss? – Michelle Zerafa

Jum San Valentinu…tal-koppji biss? – Michelle Zerafa

Il-fatt li nduru fejn induru bħalissa nsibu qlub imdendlin ‘l hemm u ‘l hawn.. riklami li l-ħin kollu jfakkruna li qisu suppost aħna ngħixu mal- maħbubin tagħna.. u li qisu kull min għandu maħbub huwa kollox ward u żahar… tajjeb li niftakru li din hija r-rota tal- kummerċjaliżmu sfrenat li sfortunatament imdawwrin bih.. mhix ir-realtà tal-ħajja..

Ngħiduha kif inhi din li niċċelebraw San Valentinu tista’ tkun opportunità għal min hu f’relazzjoni biex iqatta’ ftit ħin ta’ kwalità ma’ min iħobb… ma fiha xejn ħażin imma bħal kull ħaġa oħra fid-dinja l- bilanċ hu importanti..

U jekk m’aħniex f’relazzjoni għalkemm xi wħud jinterpretawha bħala sfortuna… hija ukoll opportunità fejn nistgħu nistaqsu x’relazzjoni għandna magħna nfusna…

Tajjeb li nirrealizzaw li mhux kull ma jleqq hu deheb.. jista’ jkun li nkunu f’relazzjoni fejn minn barra kollox jidher ileqq iżda l-affarijiet ma jkunux sejrin sew..

Jista’ jkun li nkunu aħna li nkunu għamilna għażla ta’ persuni li ma tantx iġibulna rispett jew li l-karratteristiċi tal- karrattru tagħhom ma jaqblux ma’ tagħna… tajjeb li nistaqsu… imma għala għażilna din it-tip ta’ persuna u mhux oħra?

Jekk ir-relazzjoni tagħna tkun spiċċat.. għalkemm il-firda qatt mhi faċli, tajjeb li nifhmu għala spiċċat u b’hekk nagħżu li ma nagħmlux l-istess żbalji meta nkunu se nibdew relazzjoni oħra…. Jekk niddeċiedu li nibdew oħra…

Din tista’ tkun ġurnata fejn nilbsu l-libsa tal-vittma u naqgħu ħażin… jew nistgħu niċċaqalqu billi nagħmlu xi ħaġa li nħobbu aħna … billi nieħdu ħsieb tagħna nfusna… għala le?!

Nistgħu nħarsu lejna nfusna bħala l-persuna li mhux qiegħda f’relazzjoni jew dik il-persuna li ħarġet minn relazzjoni għax ma jistħoqqilhiex li ma tkunx rispettata… u għalkemm m’għadhiex fir-relazzjoni xorta miexja ‘l quddiem waħedha… u hawnhekk ta’ min jistaqsi… min jistħoqqli li nkun il-vittma jew dik il-persuna li qamet fuq saqajha wara l-firda?

Minflok toqgħod id-dar fis-sodda tiffanga u tara Netflix tista’ tmur ma’ grupp żgħir ta’ persuni single u tagħmlu attività fejn tidħku daħka u tieħdu gost flimkien..

Ma fiha xejn ħażin li toqgħod tara xi series li jogħġbok… però tajjeb li tistaqsi lilek innifsek jekk hemmx affarijiet oħra li jistgħu jagħtuk sodisfazzjon bħal pereżempju l- eżerċizzju jew xi xogħol ta’ volontarjat?

Il-fatt li qiegħdin f’nofs pandemija nifhem li mhux għal kulħadd faċli li joħroġ u jagħmel attività… jekk hu hekk… żomm f’moħħok li din tista’ tkun ukoll ġurnata bħall-oħrajn u li fi żmien erbgħa u għoxrin siegħa jgħaddi kollox…ma taħsibx li aħjar li tagħmel erbgħa għoxrin siegħa ma tistax tiċċelebra din il-ġurnata, milli tkun maqbud f’relazzjoni fejn m’intix kuntenta għal ħafna ġranet?

Ftakar li Jum San Valentinu hija tradizzjoni li nħolqot .. tista’ toħloq it-tradizzjoni tiegħek għal dawn iż-żminjiet .. ieqaf ftit… xi jġegħlek tħossok tajjeb? X’tixtieq tagħmel għalik innifsek?

Ħmistax oħra nitkellmu dwar għala xi kultant huwa aħjar li nkunu single milli f’relazzjoni tossika..

Awguri u tislijiet..

Jekk għandek xi mistoqsijiet li tixtieq tistaqsi, xi ħsieb li trid taqsam jew xi suġġett partikolari li tixtieq li nitkellmu dwaru, ibgħatilna fuq info@skoperta.net

Diżabilità intellettwali tnaqqas il-bżonn sesswali tal-individwu? – Dr Claire Azzopardi Lane

Diżabilità intellettwali tnaqqas il-bżonn sesswali tal-individwu? – Dr Claire Azzopardi Lane

Fost twemmin komuni miżmum minn individwi mhux b’diżabilità hemm dak li persuni b’diżabilità intellettwali m’għandhomx bżonnijiet sesswali. Din il-perspettiva li turi s-sesswalità b’mod żvantaġġjat billi tirrinforza l-asesswalità, hija wkoll imsaħħa minn rappreżentazzjonijiet sterjotipiċi bħal dik li persuni b’diżabilità intellettwali jibqgħu tfal għal dejjem. Din tirrapreżenta lill-persuni b’diżabilità intellettwali bħala tfal perpetwi, u b’hekk ma jistgħux jagħtu l-kunsens tagħhom biex jidħlu għal relazzjonijiet intimi.

L-infantalizzazzjoni ta’ persuni b’diżabilità intellettwali ħafna drabi hija mgħottija bi protezzjoni żejda li twassal għal iżolament, ħiliet soċjali fqar u nuqqas ta’ informazzjoni relatata mas-sesswalità u r-relazzjonijiet. Ħafna drabi persuni b’diżabilità intellettwali huma ristretti aktar fl-għażliet sesswali tagħhom minħabba l-preġudizzji u l-ansjetajiet tal-ġenituri u l-fornituri tas-servizzi tagħhom.

Is-sesswalità hija determinata soċjalment u kulturalment u tiddependi fuq il-kuntest li tiġi esperjenzata fih. Fil-kuntest Malti mhux tas-soltu li nitkellmu fil-miftuħ dwar is-sess u s-sesswalità, qasam li għadu influwenzat ħafna mill-modi reliġjużi. Minħabba li l-maġġoranza tal-persuni b’diżabilità intellettwali li jgħixu fis-soċjetà Maltija jqattgħu ħafna minn ħajjithom jgħixu mal-familja immedjata tagħhom, l-esperjenzi tagħhom u l-espressjoni tas-sesswalità jibqgħu ċensurati u mhux esplorati.

Persuni b’diżabilità intellettwali jsostnu li ġew miċħuda l-opportunitajiet għal soċjalizzazzjoni, divertiment, relazzjonijiet u espressjoni sesswali u qed jitolbu kwalità ta’ ħajja aħjar. Huma jemmnu li l-pożizzjonijiet soċjali marġinalizzati tagħhom huma marbuta b’mod attiv ma’ ostakli relatati mas-sesswalità tagħhom, billi l-esklużjoni soċjali tillimita l-aċċess għal sorsi formali ta’ informazzjoni, opportunitajiet biex jistabbilixxu relazzjonijiet u fl-aħħar mill-aħħar biex jiksbu kwalità ta’ ħajja tajba.

Enable Notifications    OK No thanks