Select Page
“Id-dinja tibda tinbidel meta nibdew nagħmlu xi ħaġa pożittiva kuljum”

“Id-dinja tibda tinbidel meta nibdew nagħmlu xi ħaġa pożittiva kuljum”

L-agħar marda – IL-PASSIVITÀ

L-agħar kundizzjoni – L-INDIFFERENZA.

L-agħar sitwazzjoni – LI NĦOSSNI LI NAGĦMEL X’NAGĦMEL HU KOLLU GĦALXEJN U B’ HEKK MA NIBQAX NIPPROVA.

L-agħar stat mentali u fiżiku – IL-BRUDA U L-FRUSTRAZZJONI.

L-agħar kanċer li jieklok u jmermrek minn ġewwa – IL-MIBGĦEDA.

L-agħar diżabilità – IN-NEGATTIVITÀ.

L-agħar deċiżjoni li qatt tista’ tieħu – LI TAQRA DAN KOLLU U TIBQA’ MA TAGĦMEL XEJN.

Il-familja, is-soċjetà u d-dinja tibda tinbidel meta aħna b’mod kollettiv nibdew nagħmlu xi ħaġa pożittiva kuljum. Bil-ftit mingħand il-ħafna, il-kapulavur tal-ħajja jsir l-akbar opra ta’ sbuħija.

Meta r-raġuni togħsfor – Tanja Cilia

Meta r-raġuni togħsfor – Tanja Cilia

“Miskin!”

Dalgħodu kont f’ħanut li qatt ma dħalt fih qabel, għax qaluli li hemm kelli nsib propju l-ħaġa li ridt.

Dawwart wiċċi, u nsib raġel li ma nafx min hu, qed iħares lejja, filwaqt li kien qed ikellem lil sieħbu.

“Int lili qed tgħid?” staqsejtu, għax immaġinajt li ried jagħmilha tal-ħelu.

“Le,” qalli. “Imma, mhux vera, jew? Jien għandi tifla li mhux mar-raġel, u ngħidilha, ‘ħallih jarahom, għax dawk demmu…’”

Hadt nifs ‘il ġewwa.

“It-tifla tiegħek mhux Bernice. Int, bħalek, kif taqbad u tassumi, tinfama, u tpeċlaq?” Sadanittant, il-ħaga li mort nixtri kienet ippakkjata u lesta. Ħallast, ħadt l-irċevuta u l-bqija, u tlaqt ‘il barra.

Lanqas kont għadni rfist ‘l hinn mill-għatba tal-ħanut, li ma nisimgħux jidgħi waħda u jgħid li jien “beżqa oħra”.

Bla ma ried, u forsi bla ma nduna, dan ir-raġel ta xhieda tal-atitudni persistenti li mara dejjem għandha tkun taf fejn hu postha, tagħlaq ħalqha, u “ma titkessaħx” “għax jaf jgħarralha”.

Huwa diffiċli li titkellem fuq il-vjolenza domestika, kemm jekk tkun għaddejt minnha, u kemm jekk le. Kulħadd għandu opinjoni, u kulħadd jimmaġina li għandu raġun.

Imma l-verità hi li ngħixu f’kultura fejn is-saħħa fiżika, u l-individwu tossiku, ta’ spiss jirbħu fuq il-ħaqq u s-sewwa.

Jgħidulek biex tistaqsi lill-imġarrab. Imma l-imġarrab kultant jibża’ jitkellem. Għal kull każ ta’ vjolenza li jiġi rrappurtat, hemm għexieren ta’ oħrajn li jibqgħu mistura… jew għax il-mara tistħi tammetti dak li qed jiġri, jew għax mhedda, jew għax “aħjar hekk inkella agħar”. Għax ma ninsewx li hija l-mara li jkollha titlaq mid-dar.

Jgħidulek li “missha titilqu”. Kif tista’ tagħmel hekk, mara li la jkollha flus, u lanqas familja – jew jekk ikollha l-familja, ma jkunux iridu jafu biha? Kif tista’ titilqu jekk dan ir-raġel ikun tant skifuż li ħadd minn ħbiebha ma jisssogra jtiha kenn, li ma jmurx jiġri xi ħaga lilhom jew lil uliedhhom?

Jgħidulek li llum hawn fejn tmur jekk tiddeċiedi li titlaq mid-dar. Imma, intenni, mhux kulħadd ikollu l-kuraġġ li jitlaq, ta’ fuqu senduqu, meta fiha jkollha l-ħsieb imtambar f’moħħha li ma tiswa għal xejn, li ħadd ma jridha, li hi kerha, li se tkisser familja jekk titlaq. Il-psikoloġija tgħodd ħafna.

Jgħidulek li “ħaqqha” li ġralha hekk, bħallikieku l-vjolenza hija soluzzjoni għal xi ħaġa. Min ikollu l-inkwiet u d-dwejjaq ma għandu ebda dritt li jinfexx f’ħadddieħor, ġara x’ġara.

Jgħidulek li bniedem isir vjolenti għax iħossu mċaħħad mill-imħabba ta’ wliedu. Immorru lura u naraw għaliex kien hemm il-firda bejnu u wliedu, u nibdew minn hemm. Mela dawn l-irġiel, tant iħobbu lill-uliedhom, li lesti li jifirduhom minn ommijiethom, għal dejjem.

Jgħidulek li din kienet saħna ta’ mument. Imma meta bniedem ikun ilu jhedded, u saħansitra jkollu garanzija li ma jersaqx lejn mara, ikun jidher biċ-ċar li f’moħħu jkun ilu jberren il-ħsieb li jikkommetti reat.

Jgħidulek li “missha għamlet rapport”. Naraw li ħafna min-nisa li ġew maqtula kienu għamlu rapport, jew iżjed, u l-affarijiet baqgħu kif kienu, jew saħansitra saru agħar, għax “ażżardat” “tikxifhom”. U kultant, l-azzjoni fuq ir-rapport tittieħed xhur wara; jew ma jkunx hemm lok li tittieħed, għax il-vittma tal-vjolenza domestika tkun inqatlet.

Jgħidulek li raġel għandu dritt isawwat lill-mara jekk “ma tobdix”. Din l-opinjoni tipprova tgħatti x-xemx bl-għarbiel, u tfisser li mara mhux persuna, iżda oġġett li tagħmel bih li trid.

Jgħidulek li ma misshiex għamlet hekk, hekk, jew hekk. Aħna min aħna biex niġġudikaw għaliex għamlet hekk, jew hekk, jew hekk? Meta mara tiftaħ ħalqha, hawn min jgħid li qed tipprovoka lil dak li jkun, għax qed issawwat b’ilsienha. Meta ma tħallix lir-raġel jara lit-tfal fi ġranet oħra barra dawk li ordnat il-qorti, ma tkunx qed tkun kattiva.

Jgħidulek li “biex titgħallem iġġib ruħha sew” trid “lezzjoni”. Mela mara, allura, qisha kelb, li meta jobdik, ittih ċejċa, u meta ma jobdix, taqflu barra… u jirrapurtawk li kont kiefer, meta jisimgħuh jibki, il-ġirien.

Jgħidulek li kienet taf għal xiex dieħla. Il-manipulazjoni hija sengħa li mhux kulħadd jinduna biha. Iridha esklussivament għalih – u hi tħossha importanti. Imma fl-istess ħin, qed ibiegħdha u jiżolaha mill-familja u mill-ħbieb, u ma jkollhiex fejn iddur, u fuq min tistrieħ, meta juri snienu.

Wara kull qtil, naraw ħafna kliem fieragħ fuq il-midja soċjali. Il-kerha hi li saħansitra dawk li għandhom is-setgħa li jagħmlu xi ħaġa dwar dan, jgħiduhom, dawn il-frażijiet ta’ “għarukaża…” “hemm bżonn li…”

Niskanta kif in-nisa li għandna fil-Parlamenti ta’ Malta u tal-Unjoni Ewropea qatt ma tħarrku biex iressqu liġijiet ħorox għal min ikun ħati ta’ vjolenza domestika. Meta bniedem jara li min iferri, ikorri, jew joqtol, jingħata sentenza relattivament ħafifa… din ma sservix ta’ twissija.

“Jekk il-partner qed jara l-porn bil-moħbi, qiegħed jeqlibhieli?”

“Jekk il-partner qed jara l-porn bil-moħbi, qiegħed jeqlibhieli?”

Il-porn jirreferi għall-vidjows jew ritratti b’kontenut ikkunsidrat espliċitu b’mod sesswali. Mhux kulħadd jara l-porn. In-nies li jaraw il-porn jarawh għal waħda jew iktar min dawn ir-raġunijiet: għal pjaċir sesswali, kurżità sesswali kif ukoll fantasija u esplorazzjoni sesswali.

Ċerti nies ma jiħdux pjaċir meta jsiru jafu li l-partner tagħhom qed jara l-porn. Dan jirriżulta li l-partner iħossu miċħud u ttradut. Iżda dan m’huwiex il-każ. Il-problema mhijiex essenzjalment li il-partner qed jara l-porn imma iktar il-fatt li l-partner qed jara l-porn bil-moħbi. Il-partner jagħżel li jara porn għal diversi raġunijiet. Tista’ ssib aktar tagħrif dwar dan minn hawn.

Fl-artiklu intitolat Għaliex in-nies jaraw il-pornografija?, iddiskutejna wkoll dwar kif ċerti familji għandhom nuqqas ta’ edukazzjoni sesswali. Iddiskutejna kif is-sess huwa magħruf bħala tabù anke fiż-żmien tal-lum.

Dan l-artiklu se jittratta diskussjoni dwar persuni li jħossu l-bżonn li jaraw il-porn bil-moħbi għaliex il-parter tagħhom taqbilx li dan isir.

Waħda mill-iktar raġunijiet għalfejn il-persuna l-oħra ma taqbilx li l-partner tagħha jara l-porn hija li għax taħseb li l-partner mhux qed jkun fidil lejha. L-infedeltà hija meta persuna ma tkunx leali fir-relazzjoni romantika tagħha. Meta ikkonfrontat dwar dan il-ħsieb, il-partner jista’ jkun li jgħidlek “Narah darba kultant ma fiha xejn ħazin” jew “Mhux qiegħed inħares lejn in-nies li niltaqa’ magħhom” jew inkella “b’hekk mhux qed nkun infedili.”

Importanti wkoll il-mod kif tiddiskutiha mal-partner. It-ton importanti ħafna għaliex jekk il-partner titkellem miegħu b’ċerta rabja jista’ jkun li jkun difensiv lejk u ma jkunx irid jiddiskuti aktar.

Meta persuna mhux qed tkun leali lejn il-partner is-soltu jkun hemm imġiba li l-persuna tagħżel li tagħmel li twasslu għal dan. Eżempju ta’ dan huwa li meta persuna teqlibhielek, tuża gideb u sigrieti. Meta persuna tkun ġo relazzjoni mħux dejjem issibha faċli taqbel mal-partner tagħha, għal diversi raġunijiet. Għal iktar tagħrif dwar dan, aqra dan l-artiklu.

Jekk inti tara l-porn bil-moħbi, qiegħed iżżommu sigriet mill-partner tiegħek. Jekk il-partner isir jaf hemm ċans li jkun hemm nuqqas ta’ fiduċja.

Hija parti essenzjali tar-relazzjoni li tafda lill-partner tiegħek. Meta tafda lill-persuna tħossok kunfidenti fik innifsek. Meta l-partner jara l-porn, mhux bilfors li jarah minħabba li hemm xi ħaġa nieqsa fir-relazzjoni. Għall-kuntrarju ta’ dan, għandu x’jaqsam mal-bżonnijiet tiegħu. Jekk hemm persuna li m’għandhiex ħsieb li tara l-porn, mhijiex problema, però ħudu ħsieb li ma ġġegħlux lill-partner jagħmel xi ħaġa li ma jridx. Mhux ħazin li xi ħadd jagħżel li jara l-porn, imma mhuwiex tajjeb jekk dan jinżamm bħala sigriet mill-partner.

F’kull relazzjoni hija importanti li fejn ikun hemm problema, il-koppja tiddiskuti u titkellem dwarha, hi kemm hi kbira jew żgħira. Jekk dan ma jgħinekx fir-relazzjoni tiegħek, fittex l-għajnuna professjonali. Importanti li ma żżommx f’qalbek għax hemm ċans li l-problema tikber u ssir agħar.

Qatt irrealizzajt kemm taħli ħin kuljum? – Tanja Cilia

Qatt irrealizzajt kemm taħli ħin kuljum? – Tanja Cilia

Tħobb taħli l-ħin?

“Min, jien? M’għandix ċans naħli l-ħin, u anqas għandi ħin x’naħli – għax il-ħin kollu gass mal-pjanċa, u bilkemm insib ċans niekol jew nagħmel il-mixja li ordnali it-tabib.”

Illum se niskopru l-Amerka… jew, almenu, se nsibu mnejn innaqqru ħames minuti minn hawn, u għaxar minuti minn hemm, mill-aġenda sfrenata ta’ kuljum… biex fl-aħħar ikollna l-ħin għalina.

Kultant, anqas nindunaw li qed naħlu l-ħin. Telefonata ddum għoxrin minuta, il-ħames minuti biex naraw il-messaġġi jsiru sagħtejn għax nidħlu f’argument sħun ma’ xi ħadd li anqas biss nafuh; indumu siegħa biex ninħaslu u naraw x’se nilbsu, u nsajru meta niġu mix-xogħol.

Għall-mument, ninsew il-prokrastinazzjoni li tgermilna ħafna mill-ħin. U ninsew li hawn min jgħaddi siegħa, jew iżjed, kuljum, ma jagħmel xejn hlief jilgħab bit-testiera (jiġifieri, mhux biex jaħdem jew jara l-mobile sakemm qiegħed fuq tal-linja).

Niskantaw, u nitkażaw, bl-istatistika; ninsew li aħna parti minnha, allavolja ma ċemplulniex biex jaraw ma’ liema kumpanija abbonati u kemm indumu fuq l-internet, kuljum.

Hawn min jiddejjaq isajjar meta jiġi mix-xogħol; għax ikun għajjien, jew għax jitnaqqar il-ħin minn mal-familja. Jordna take-away, jew ma jssajjar xejn u jiekol baguette, jew… isajjar kontra qalbu. Hemm soluzzjoni oħra. Jekk tqum imqar nofs siegħa qabel, tilħaq issajjar, u kulħadd isib ikla lesta meta jasal, allavolja jaslu ħinijiet differenti.

Hemm ikel li ma tistax issajru qabel. L-iżjed ħaġa sempliċi hi li tqiegħed l-ingredjenti li se tuża f’borma, iżżid ilma kemm tgħatti kollox, u naqra iżjed, u ssajjar sakemm jagħli l-ilma, u mbagħad tbaxxi n-nar u tħallih itektek. Sakemm tinħasel u tilbes, isir kollox; u tinsiex li l-ikel ikompli jsir bis-sħana tiegħu stess. Filgħaxija, agħżel int – ixwi t-tiġieġa, għaffeġ il-patata, qatta’ z-zunnarija u l-pastard u żżidlu t-tadam, żebbuġ, u basal… imma almenu għandek il-bażi lesta.

Kultant, indumu ħafna nagħżlu xi rridu nagħmlu bit-turrun karti, fosthom il-posta, li jinġemgħu matul il-ġimgħa. Jekk kuljum nagħmlu ħames minuti naraw x’se nżommu, x’se nwieġbu (jew inħallsu!) u x’se jmur dritt fil-borża tar-riċiklaġġ, neħilsu eħfef.

L-istess, dwar it-telefonati. Flok tagħmel it-telefonati kollha f’daqqa, agħmel waħda kuljum. Hekk, meta ma jirnexxxilekx taqbad, tipprova numru ieħor, u mhux tiddejjaq għax lil erba’ min-nies ma sibthomx.

Jekk għandek xi biċċa xogħol antipatka x’tagħmel, eħles minnha mill-iktar fis. Hekk, teħles mill-istress għax ma tħammimx fuqha, u tiffoka fuq il-ħwejjeġ l-oħra.

Jgħinek ukoll jekk tgħaddi minn moħħok x’għandek tagħmel matul il-jum; jekk tippjana b’lista, ara li ma tiffissax fuqha, u kull darba li tagħmel xi ħaġa, tibda tikteb lista ġdida mingħajr dik il-ħaġa.

Kull tip ta’ telfa hija diffiċli biex tiffaċċjaha – Lynn Aquilina

Kull tip ta’ telfa hija diffiċli biex tiffaċċjaha – Lynn Aquilina

Dan l-aħħar esperjenzajt telfa kbira, le mhux kif qed taħsbu, ma miet ħadd li hu qarib tiegħi. Iżda xorta waħda tlift parti essenzjali minni. Iċ-ċirku soċjali tiegħi ħa tisbita kbira u ċkien f’ daqqa waħda.

Dik hi l-ħajja! Kollox jinbidel maż-żmien u allaħares mhux hekk għax kieku jistgħaġna kollox. Irrid inħares ‘il quddiem u ngħid lili nnifsi li għadni m’għextx l-aħjar jiem ta’ ħajti. Però fl-istess waqt li qiegħda nipprova nissielet ma’ dawn l-imwieġ tad-dieqa bl-arma tal-pożittività, minn imkien titfaċċa quddiem wiċċi mewġa-muntanja li tgħerriqni magħha.

Gelgul ta’ dmugħ jakkumpanjani lejl u nhar, memorji ħelwin li nkun irrid nibqa’ ngħixhom f’moħħi u f’qalbi, li ma nkunx nista’ ninfatam minnhom. Sakemm il-mannara taż-żmien taqtagħli l-kurdun ta’ dak kollu li kont naf, ta’ kull ma kien u li issa m’għadux. Il-bikja kiebja tiegħi li awtomatikament ma tibqax tinstema’ qalb il-ġenn tal-ħajja li aħna lkoll ngħixu.

L-uġigħ tat-telfiet żgħar, jekk tista’ ssejħilhom żgħar, li nġarrab iħalluni ngħix b’ qalbi muġugħa u maqsuma. Però nara u naħdem fuq dawn il-weġgħat partikolari biex qatt ma jħallu fija togħma ħażina ta’ qrusa lejn il-ħajja inġenerali. Inkella żgur li nkun tlift kollox fil-ħajja, il-gost li ngħix!

Li tkun tħobb toqgħod waħdek mhix xi ħaġa stramba – Tanja Cilia

Li tkun tħobb toqgħod waħdek mhix xi ħaġa stramba – Tanja Cilia

Rita tkun qed tiekol il-kolazzjon bil-kwiet, u tmur Fiona ħdejha. Tgħidilha “Ghax tħassartek waħdek…” u tibda ttaqtaq dwar x’sajret, fejn marret, xi xtrat, min iżżewweġ u min miet… Int ma tkunx taf x’qed tiekol, u hi mingħaliha qed tagħmillek pjaċir.

Hawn min, kif jgħidu, trid tħallsu biex ikellmek, u mhux żgur li jkellmek, wara li jkun ħa l-flus, għax jgħaddas rasu u jitlaq.

Lil dawn in-nies naqilgħulhom ħafna titli, kesħin, strambi, slavaġ… imma l-verità hija iżjed profonda minn hekk.

Dawn in-nies, kieku, jixtiequ li jibqgħu d-dar u joħorġu biss biex jagħmlu l-borża taż-żibel wara l-bieb. Imma r-realtà turina li dan mhux dejjem possibbli; l-iżjed jekk ma tistax ma tkunx fuq il-lant tax-xogħol, jew jekk tkun tagħmel xi qadi li ma jistax isir bit-telefon jew bl-internet, jew jaqdik xi ħaddieħor.

Li kien għalihom, jagħmlu li għandhom jagħmlu, u ma jkellmu lil ħadd, u ħadd ma jkellem lilhom. Għalihom, il-fatt li qed iħossu s-sħana, jew il-bard, jew li żdied it-traffiku, huwa stat ta’ fatt, u mhux suġġett li fuqu ddum tredden xi kwarta.

Imma li tibqa’ sieket għandu mnejn jiġbed il-kummenti, il-kundanna u l-preġudizzju ta’ dawk li jidhirlhom li qed tinjorahom. Jgħidu li tħassrilhom il-gost kollu, meta jitkellmu fuq dak li sajru, u int ma tgħidx tiegħek. Xi ħadd żbukkat kapaċi jgħidlek “X’taħseb li int?”, meta ma jistax jifhem li għalik huwa sforz li tgħid kelma, aħseb u ara li timla l-lin bi kliem fieragħ.

Dawk li l-ors tagħhom hu li jkunu ma’ ħafna oħrajn, ma jistgħux jifhmu kif u għaliex xi ħadd ikun irid joqgħod waħdu. Jgħidulek egoist, għax għalihom tidher li ma tridx taqsam il-ħin u l-ħsibijiet tiegħek magħhom, imma ma jistgħux jifhmu li int qed tieħu ħsieb is-saħħa mentali tiegħek meta tibqa’ fil-kwiet.

Huwa diffiċli li tifhem x’gost fiha kwarta bilqiegħda fuq il-blat quddiem il-baħar, meta sħabek marru jiżfnu jew jaraw film, jew saħansitra jsiefru biex ikollhom avventura oħra dwar xiex jitkellmu, meta jiġu lura.
Jekk xi darba tmur magħhom, biex bħal issoddilhom ħalqhom, ma tkunx komda; imma huma jgħidulek “Qed tara?” u ma jifhmux li wara din il-battikata, ser ikollok bżonn ġimgħa biex tirkupra minnha.

Min iħobb il-kumpanija u l-istorbju, jgħid li min mhux bħalu hu “bla gost”, jew saħansitra “ostili”. Ma jifhmux li meta xi ħadd iwarrab, u ma jgħidx fejn sejjer, ikollu bżonn jiċċarġja l-batteriji.

Meta ngħidu li xi ħadd hu “kwiet iżżejjed”, u li jinħtieġ “iqum qawma fuq tiegħu”, inkunu qed ninsew dan kollu.

Enable Notifications OK No thanks