Select Page
Diżabilità intellettwali tnaqqas il-bżonn sesswali tal-individwu? – Dr Claire Azzopardi Lane

Diżabilità intellettwali tnaqqas il-bżonn sesswali tal-individwu? – Dr Claire Azzopardi Lane

Fost twemmin komuni miżmum minn individwi mhux b’diżabilità hemm dak li persuni b’diżabilità intellettwali m’għandhomx bżonnijiet sesswali. Din il-perspettiva li turi s-sesswalità b’mod żvantaġġjat billi tirrinforza l-asesswalità, hija wkoll imsaħħa minn rappreżentazzjonijiet sterjotipiċi bħal dik li persuni b’diżabilità intellettwali jibqgħu tfal għal dejjem. Din tirrapreżenta lill-persuni b’diżabilità intellettwali bħala tfal perpetwi, u b’hekk ma jistgħux jagħtu l-kunsens tagħhom biex jidħlu għal relazzjonijiet intimi.

L-infantalizzazzjoni ta’ persuni b’diżabilità intellettwali ħafna drabi hija mgħottija bi protezzjoni żejda li twassal għal iżolament, ħiliet soċjali fqar u nuqqas ta’ informazzjoni relatata mas-sesswalità u r-relazzjonijiet. Ħafna drabi persuni b’diżabilità intellettwali huma ristretti aktar fl-għażliet sesswali tagħhom minħabba l-preġudizzji u l-ansjetajiet tal-ġenituri u l-fornituri tas-servizzi tagħhom.

Is-sesswalità hija determinata soċjalment u kulturalment u tiddependi fuq il-kuntest li tiġi esperjenzata fih. Fil-kuntest Malti mhux tas-soltu li nitkellmu fil-miftuħ dwar is-sess u s-sesswalità, qasam li għadu influwenzat ħafna mill-modi reliġjużi. Minħabba li l-maġġoranza tal-persuni b’diżabilità intellettwali li jgħixu fis-soċjetà Maltija jqattgħu ħafna minn ħajjithom jgħixu mal-familja immedjata tagħhom, l-esperjenzi tagħhom u l-espressjoni tas-sesswalità jibqgħu ċensurati u mhux esplorati.

Persuni b’diżabilità intellettwali jsostnu li ġew miċħuda l-opportunitajiet għal soċjalizzazzjoni, divertiment, relazzjonijiet u espressjoni sesswali u qed jitolbu kwalità ta’ ħajja aħjar. Huma jemmnu li l-pożizzjonijiet soċjali marġinalizzati tagħhom huma marbuta b’mod attiv ma’ ostakli relatati mas-sesswalità tagħhom, billi l-esklużjoni soċjali tillimita l-aċċess għal sorsi formali ta’ informazzjoni, opportunitajiet biex jistabbilixxu relazzjonijiet u fl-aħħar mill-aħħar biex jiksbu kwalità ta’ ħajja tajba.

Julia Farrugia: Tgħajjir lill-persuni b’diżabilità reat kriminali. Taqbel?

Julia Farrugia: Tgħajjir lill-persuni b’diżabilità reat kriminali. Taqbel?

Ilbieraħ, f’diskussjoni miftuħa organizzata mit-Taqsima tar-Responsabbiltà Soċjali fil-Futbol tal-Assoċjazzjoni Maltija tal-Futbol, l-MFA, fejn fiha ħadu sehem 20 stakeholder minn setturi differenti, il-Ministru għall-Inklużjoni u l-Kwalità tal-Ħajja, Julia Farrugia Portelli ħabbret li tgħajjir lill-persuni b’diżabilità se jibda jitqies bħala reat kriminali.

Fid-diskors tagħha l-Ministru Farrugia Portelli enfasizzat fuq il-bżonn li nkunu kuraġġużi u ma nibżgħux nieħdu d-deċiżjonijiet sabiex soċjetà tara riżultati fl-inklużjoni. Għaldaqstant qalet li d-drittijiet ta’ persuna b’diżabilità jeħtieġ li jitħarsu għal meta xi ħadd jasal sal-punt li jirredikolaha, jheddidha jew saħansitra jqiegħdilha ħajjitha fil-periklu.

Fuq il-midja soċjali kien hemm reazzjonijiet differenti għal dan li ħabbret il-Ministru. Bosta esprimew l-opinjoni tagħhom, dik li assolutament jaqblu ma’ din id-deċiżjoni filwaqt li oħrajn ħassew li deċiżjoni bħal din ma tirrapreżentax l-inklużjoni iżda tkompli tpoġġi l-persuni msemmija f’kategorija differenti minn dik tal-kumplament tas-soċjetà.

Irġiel b’diżabilità intellettwali u l-kanċer – Dr Claire Azzopardi Lane

Irġiel b’diżabilità intellettwali u l-kanċer – Dr Claire Azzopardi Lane

Fil-popolazzjoni ġenerali, l-età ġiet deskritta bħala l-iktar determinant importanti tal-kanċer. Filwaqt li intwera li l-mortalità mill-kanċer hija assoċjata mat-tixjiħ kemm fl-irġiel kif ukoll fin-nisa, sfortunatament hemm biss riċerka limitata ħafna dwar il-kanċer fl-irġiel relattivament għal nisa b’diżabilità intellettwali.

Minkejja li r-rati ta’ mewt tal-irġiel huma konsistentement ogħla minn dawk tan-nisa fil-meded kollha tal-età, inġibdet konsiderevolment inqas attenzjoni għall-ħtieġa ta’ screening tas-saħħa sesswali u l-kanċer fl-irġiel milli kien il-każ għan-nisa. Filwaqt li l-irġiel b’diżabilità intellettwali ġew irrappurtati li għandhom inċidenza aktar baxxa ta’ kanċer tal-prostata meta mqabbla ma’ rġiel mhux b’diżabilità, ma tinstab l-ebda differenza fl-inċidenza ta’ kanċer tat-testikoli bejn irġiel b’diżabilità intellettwali meta mqabbla ma’ rġiel mingħajr diżabilità.

Madankollu l-kanċer tat-testikoli kien ogħla b’mod sinifikanti fl-irġiel b’diżabilità intellettwali profonda u severa. Il-letteratura dwar il-kanċer iffukat ukoll fuq nuqqas ta’ rappurtar ta’ sintomi u dijanjosi tardiva li jipprekludu trattament effettiv u evitar kurattiv tal-mewt f’persuni b’diżabilità intellettwali. Il-kunċett ta’ mwiet li jistgħu jiġu evitati ġie dejjem iktar fuq quddiem f’konsiderazzjonijiet ta’ inugwaljanzi fil-kura tas-saħħa f’nies b’diżabilità intellettwali. Imwiet li jistgħu jiġu evitati huma assoċjati ma’ nuqqas ta’ storja medika, skrinjar tal-kura tas-saħħa inadegwat, nuqqas ta’ appoġġ soċjali tal-komunità, lakuni fl-integrazzjoni tas-servizzi tal-kura tas-saħħa ma’ provvediment ieħor tal-komunità, u ġudizzju ħażin tal-fornitur tal-kura tas-saħħa. Id-detezzjoni mnaqqsa u n-nuqqas ta’ rappurtar bħala riżultat ta’ screening inadegwat, kif ukoll in-nuqqas ta’ kapaċità fost persuni b’diżabilità intellettwali li jikkomunikaw sintomi ta’ mard iżidu l-possibbiltajiet ta’ mortalità.

Huwa ċar li kemm il-persuni mħallsa biex jieħdu ħsieb lill-persuni b’diżabilità kif ukoll familjari għandhom rwol ewlieni x’jaqdu biex jiżguraw li persuni b’diżabilità intellettwali li jindikaw dwejjaq jew uġigħ jirċievu attenzjoni medika xierqa. Għal xi kanċers tali osservazzjoni tista’ tkun dipendenti fuq sinjali mhux verbali ta’ uġigħ jew bidla fil-funzjoni, jew osservazzjoni viżiva diretta. Filwaqt li m’hemm l-ebda aspettattiva li l-carers se jiddjanjostikaw speċifikament il-kanċer bħala differenzjat minn kundizzjonijiet mediċi serji oħra, għarfien aktar sħiħ tal-marda u l-fatturi li jwasslu għaliha se jiżguraw li huma sensittivi għall-possibbiltà u jaġixxu kif xieraq.

Dr Claire Azzopardi Lane

Kap tad-Dipartiment tal-Istudji dwar id-Diżabilità, fi ħdan il-Fakultà għall-Benessri Soċjali tal-Università ta’ Malta, li tagħha hija wkoll Viċi Dekan. Għamlet snin taħdem bħala front-liner fis-settur tad-diżabilità, f’Malta u barra, kemm fl-oqsma edukattivi kif ukoll ta’ appoġġ soċjali.

Enable Notifications OK No thanks