Select Page
Tixtieq li tgħix esperjenza missjunarja s-sajf li ġej?

Tixtieq li tgħix esperjenza missjunarja s-sajf li ġej?

Il-grupp AMIGOS, is-Segretarjat Missjonijiet Agostinjani qegħdin jippreparaw sabiex wara tliet snin jerġgħu jgħaqqdu grupp għal esperjenza missjunarja.

Minħabba l-Covid19 l-aħħar grupp li tela’ kien f’Lulju tal-2019 u dawn marru ġewwa l-Kenja; din kienet il-25 sena tagħhom. Matulhom, sena wara sena Fr. Mario Abela OSA ma falla qatt milli jgħaqqad grupp li wara tħejjija, permezz ta’ attivitajiet ta’ ġbir ta’ fondi, setgħu jmorru jagħtu l-għajnuna tagħhom lil ħutna ġewwa l-missjoni.

F’Lulju tal-2023 l-AMIGOS se jagħtu l-għajnuna tagħhom ġewwa l-Możambik u bdew il-preparamenti sabiex jingħaqqad il-grupp, sabiex titkompla l-ħidma.

Sa Lulju se jkunu qed isiru attivitajiet sabiex jinġabru fondi li permezz tagħhom ikunu jistgħu jinxtraw ikel, saqqijiet u bosta bżonnijiet ta’ kuljum oħra u anke jinxtara materjal għal bini ta’ djar, imsejħa ‘palhotas’ għal dawk li sfaw bla saqaf fuq rashom. Ikun ukoll żmien ta’ preparamenti għall-grupp sabiex anke grazzi għall-għajnuna ta’ membri oħra, jingħaqdu bejniethom għal għan wieħed.

Jekk int tixtieq li tgħix esperjenza unika bħal din, inħeġġuk tikkuntattja lil Fr. Mario Abela OSA fuq 79255936 mill-iktar fis possibli.

“Agħmel xi ħaġa, żgħira kemm hi żgħira, kuljum, biex illum tkun aħjar mill-bieraħ” – Kurt Calleja

“Agħmel xi ħaġa, żgħira kemm hi żgħira, kuljum, biex illum tkun aħjar mill-bieraħ” – Kurt Calleja

Nitkellmu ma’ Kurt Calleja

Kurt, kif tħossok bir-rispons tant qawwi li għadek tirċievi dwar il-kanzunetta Bla Tarf, anki wara li għaddew ġimgħat minn mindu ġiet ikklassifikata bħala l-kanzunetta rebbieħa fit-tieni edizzjoni ta’ Mużika Mużika?

Onestament, ninsab veru mċekken quddiem l-imħabba li baqgħet tirċievi d-diska Bla Tarf. Minkejja li d-diska veru emmint fiha minn xħin ktibtha, qatt ma stennejt dan it-tip ta’ rispons u ta’ dan dejjem nibqa’ grat u saqajja mal-art.

X’għadda minn moħħok dak il-mument li ġejt ikkonfermat rebbieħ?

Għal mument ħsibt li kont qed noħlom u f’xi ħin ħa jdoqq l-iżveljarin u nqum u nirrealizza li għadu lanqas biss wasal Mużika Mużika. Meta nħares lura lejn il-vjaġġ tad-diska Bla Tarf u niftakar minn fejn telqet u mbagħad f’daqqa waħda bdejt nara n-nies ikantawha miegħi verament tkompli tikkonferma s-saħħa li għandha fuqna l-mużika, speċjalment issa li erġajna qiegħdin napprezzaw r-rikezza tal-lingwa sabiħa tagħna l-Maltin, inħossni verament ixxurtjat li l-Maltin laqgħu Bla Tarf f’qalbhom.

Xi tfisser din ir-rebħa għalik?

Onestament – għalkemm ħadd ma jemminni meta ngħid hekk, jien ma kienx l-iskop tiegħi li nirbaħ. Għalija ma kienx importanti li jien nirbaħ trofew iżda li Bla Tarf tirbaħ il-qlub tal-Maltin.

Meta kont qiegħed id-dar s-sena l-oħra fit-tieni lockdown u kont qed narah ma’ sħabi, bqajt verament mistgħaġeb bil-livell straordinarju ta’ dan il-festival u wara sentejn Covid fejn tista’ tgħid ma kellniex avvenimenti fejn nistgħu niċċelebraw Il-mużika, kelli xewqa li nkun fuq stage sabiħ bl-orchestra u nkanta diska li tirrappreżenta fejn ninsab jien mużikalment, illum li għandi 33 sena visa vi l-Kurt Calleja li jiftakru ħafna nies bid-diska This Is The Night 10 snin ilu. L-iskop tiegħi kien li nieħu gost, nagħti gost.

Lil min għażilt li tiddedika din ir-rebħa?

Id-diska hija miktuba għal koppja li ltaqgħu fl-agħar episodju ta’ ħajjithom u minkejja kull sofferenza fiżika, mentali u spiritwali li għaddew minnha – din għamluha flimkien. L-istorja tagħhom saħħritni mill-ewwel ġurnata li smajtha u allura ddedikajt ir-rebħa lil kull min hu għaddej minn żmien iebes. Għandek tkun taf li dan huwa żmien li jgħaddi, jekk timpenja ruħek u taħdem għalih. Jekk waħdek tibża li taqta’ qalbek, fittex l-għajnuna, imma agħmel xi ħaġa, żgħira kemm hi żgħira, KULJUM, biex illum tkun aħjar mill-bieraħ.

X’inhi d-definizzjoni ta’ mħabba għalik?

Hemm ħafna tipi differenti ta’ mħabba u livelli ta’ mħabba, biss għalija l-imħabba vera tfisser li int tkun verament tieħu pjaċir u tixtieq il-ġid lill-persuna/i li int tħobb, anke meta f’sitwazzjonijiet li forsi l-ġid tagħhom ikun ta’ detriment għalik. Imħabba bla tarf hekk tfisser, li int lest li saħansitra tagħti ħajtek biex il-persuna li int veru tħobb tkun protetta u f’saħħitha.

Mill-ewwel darba li nstemgħet il-kanzunetta ntlaqgħet tajjeb ħafna mill-pubbliku. Kont qed tistenna li se jkollok rispons daqstant qawwi?

Onestament, mill-ewwel emmint fiha d-diska. Jien nikteb ħafna diski biss ma nsemmagħhom lil ħadd għax mhux dejjem ikunu tal-livell li nkun nixtieq. Bla Tarf kienet kompletament il-kontra, ktibtha verament fi ftit ħin u aktar ma bdejt nismagħha aktar bdejt insir inħobbha. Emmint verament li d-diska kienet se tintlaqa’ tajjeb, però mhux f’dan il-livell. L-imħabba li rċeviet id-diska Bla Tarf għadu jissorprendini sal-lum.

Liema kanzunetta mill-finalisti ħalliet l-iktar impatt fuqek?

Tkun ‘l Hawn Għaddi ta’ Kantera. Apparti li d-diska veru togħġobni u veru tirrappreżenta l-ħajja tagħna l-Maltin; fis-semifinali u kemm fil-finali kienet qed tiġi kantata ftit diski qabel kont nitla’ jien u allura fejn jien is-soltu fuq il-palk nieħu pjaċir naqbeż u nogħla u nagħmel party – fid-diska Bla Tarf kelli nkun aktar dixxiplinat minħabba l-fatt li d-diska hija aktar intima, u grazzi għal Kantera stajt noqgħod nieħu buzz backstage u neħles min-nervi li jkolli qabel nitla’ fuq il-palk.

Kif tiddeskrivi l-esperjenza tiegħek fil-Festival Mużika Mużika? U xi jfisser li tkun parti minn festival bħal dan?

Il-Maltin għandna espressjoni: “Bħal ta’ barra!” u fejn is-soltu nwaqqgħu lilna nfusna għaċ-ċajt u ngħidu li ma nistgħux inkunu “bħal ta’ barra”, dan il-festival verament wera li din il-limitazzjoni qiegħda biss f’moħħna. Minkejja ċ-ċokon ta’ pajjiżna, għandna nies professjonali li jridu jagħtu s-saħħa lil arti Maltija u din timlini b’kuraġġ, u bħali mużiċisti u kantanti oħrajn, li dan is-settur huwa fil-fatt settur viabbli, li tista’ taqla’ l-ħobża tiegħek minnu u mhuwiex biss passatemp.

X’sibt l-iktar ta’ sfida f’dan il-vjaġġ?

Jien moħħi jiġri bija, meta nkun ispirat nibda nimmaġina ħafna affarijiet bhal x’nista’ nagħmel fuq l-istage u effetti u ħwejjeġ eċċ. Biss il-parir mit-tim tiegħi kien li nkun il-Kurt is-sempliċi; il-Kurt li jħobb ikanta u jieħu pjaċir bil-mużika; il-Kurt li verament qiegħed japprezza l-opportunità li għandu hawnhekk quddiemu u allura meta bdejna niddiskutu bdejt insibha iebsa biex nadatta mal-kunċett li “Less Is More”, però t-tim tiegħi kellu raġun.

Ġratlek xi praspura jew mument partikolari relatata mal-vjaġġ tiegħek f’Mużika Mużika?

Waqt wieħed mill-programmi li kienu qed isiru bi tħejjija għall-festival innifsu, il-parteċipanti konna mistednin nieħdu sehem f’attivitajiet kulturali Maltin u Għawdxin u peress li jien kok, qaluli biex nagħmel il-ftira Għawdxija. Li ma kinux jafu huwa li għalkemm għandi passjoni kbira għall-ikel u mħabba speċjali għat-tisjir u l-kreattività f’dan il-qasam, jien m’iniex tajjeb bl-għaġina u l-ħelu. U avolja l-għaġina kienet lesta u kull ma kelli nagħmel huwa li niftaħha u nimliha, meta tfajniha fil-forn tiegħi inqasmet u ridt l-art tiblagħni.

Tħoss li l-lingwa Maltija hija apprezzata biżżejjed?

Biżżejjed qatt, imma kuljum daqsxejn aħjar mill-bieraħ.

Taħseb li hemm bżonn li jsiru aktar inizjattivi li joffru pjattaforma għall-mużika bil-lingwa Maltija?

Jien inhoss li r-radjiet u t-televiżjoni, pjattaformi ta’ midja soċjali flimkien mal-awtoritajiet ikkonċernati għandhom jieħdu impenn sabiex il-liġijiet li jipproteġu d-drittijiet tal-kompożituri, awturi u artisti Maltin ikunu mħarsa sew. Ħafna drabi persuna f’dan il-qasam jonfoq ħafna flus minn butu stess biex joħloq xi ħaġa ta’ livell u wisq ikun hemm drabi li dan il-proġett jingħata l-ġenb.

X’inhu l-pass li jmiss fil-karriera mużikali tiegħek?

Bħalissa qed niddiskutu diversi kollaborazzjonijiet ma’ artisti oħrajn, kemm bil-lingwa Maltija u kemm b’lingwi oħra. Qed nippjanaw kunċert b’diversi mistiedna u anka li fl-aħħar inkun nista’ nniedi l-album li ili naħdem fuqu kwazi 3 snin.

“Dak li għaddejt minnu jien nixtieq li naqsmu ma’ ħaddieħor biex inkun ta’ kuraġġ għalihom” – Ryan Hili

“Dak li għaddejt minnu jien nixtieq li naqsmu ma’ ħaddieħor biex inkun ta’ kuraġġ għalihom” – Ryan Hili

Nitkellmu ma’ Ryan Hili, ir-rebbieħ tat-tielet edizzjoni ta’ X Factor Malta

Ryan, irnexxielek tirbaħ it-tielet edizzjoni ta’ X Factor Malta. Mill-espressjoni li stajna naraw fuq wiċċek kont tidher sorpriż ħafna. X’għadda minn moħħok f’dak il-mument li kont taf li int ir-rebbieħ?

Dak il-ħin meta Ben Camille għajjat ismi, ma stajtx nemmen dak li qed nisma’. Il-fatt li kont mal-ewwel tlieta kienet diġà sorpriża kbira għalija, imma l-fatt li rbaħt kien mument li żgur ma stajtx nemmnu u li mhux ħa ninsa qatt. Ovvjament, kuntent ħafna u grat lejn dawk kollha li tawni s-sapport mill-bidu sal-aħħar.

Xi tfisser din il-kisba għalik personali u għall-karriera tiegħek?

Jien il-mużika nqisha bħala xi ħaġa ferm important f’ħajti. Il-fatt li ddeċidejt li nieħu sehem kien diġà pass kbir u r-rispons li rċevejt mill-bidu kien pożittiv. Il-fatt li rbaħt komplejt nemmen iktar fit-talenti tieghi u se nkompli naħdem biex nibqa’ nuri x’kapaċi nagħmel fil-karriera mużikali tiegħi.

Iddedikajt ir-rebħa għall-papà tiegħek. Għaliex? X’impatt għamel fuqek personali biex wasalt sa fejn wasalt illum?

Sfortunatament, il-papà marad u ħalliena f’temp ta’ xahar. Dan kollu fetaħli għajnejja u urieni biċ-ċar kemm illum hawn u għada ma nafx. Il-ħajja wisq qasira biex tieħu kollox for granted. Jekk għandek tagħmel xi ħaġa, aqbad u agħmilha issa.

X’messaġġ tixtieq twassal permezz ta’ din ir-rebħa?

Kull min għandu ħolma jagħmel mezz biex għallinqas jipprova jieħu l-ewwel pass. Qatt mhu tard wisq u jekk ma temminx li kapaċi u tkun tajjeb, ikun dispjaċir kbir.

Xi tgħidilna dwar it-tliet finalisti l-oħra?

F’din l-edizzjoni nħoss li veru konna grupp sabiħ. Ir-relazzjoni mal-kontestanti kienet waħda mill-isbaħ u baqgħet sal-aħħar mal-finalisti l-oħra. Kollha kemm huma bravi u l-fatt li d-distakk fil-punti kien ftit turi kemm ir-rebħa setgħet kienet ta’ kulħadd.

Kif għidt int ukoll, fl-edizzjoni ta’ din is-sena nħass spirtu ta’ għaqda bejn il-kontestanti. Ma’ liema kontestanti kont l-aktar viċin?

Kif għidt qabel, ir-relazzjoni mal-kontestanti l-oħra kienet waħda tajba ħafna. Ovvjament, inħoss li kont iktar viċin ma’ Kevin Paul u Drakard għax ħdimna flimkien mill-bidu nett. It-tnejn li huma kienu ta’ sapport kbir għalija.

Ryan, għidilna ftit dwarek u l-istorja tiegħek. Min hu eżattament Ryan Hili? Kif tiddeskrivi ħajtek sal-lum?

Ryan huwa persuna mistħi ħafna imma li lest li jagħmel kollox biex jgħix ħajtu bl-aħjar mod possibbli. Bħalissa naħdem bħala għalliem tad-disinn u teknoloġija fi skola sekondarja. Il-mużika nqisha bħala prijorità u nixtieq li fil-futur qarib inkompli nikber f’dan il-qasam.

B’mod inġenerali, x’kienu l-akbar ostakli li kellek tiffaċċja f’ħajtek?

L-aktar żewġ ostakli li kelli negħleb kienu l-fatt li ma nagħtix kas il-midja soċjali ħafna (fejn jidħlu kummenti negattivi) kif ukoll li noħroġ minn qoxorti meta ġejt biex nipprepara l-kanzunetti.

X’kien li ħajrek tipparteċipa f’X Factor Malta?

Jien qatt ma pparteċipajt f’xejn hawn Malta, però minn dejjem xtaqt li nagħmel dak il-pass. L-X Factor ilni nsegwih mindu kont żgħir u kont naffaxxina ruħi nara l-progress li kienu jagħmlu l-kantanti mill-bidu sal-aħħar. Apparti minn hekk jien inħobb insegwi l-Eurovision Song Contest, allura minn dejjem kien hemm dik il-ħajra għall-kompetizzjoni.

Kif tiddeskrivi l-vjaġġ tiegħek f’X Factor Malta mill-bidu sal-aħħar?

L-avventura kienet waħda surreali fis-sens li bdejt mix-xejn u rnexxieli nasal sal-quċċata. Tgħallimt ħafna minn din l-esperjenza u rnexxieli niltaqa’ ma’ ħafna nies bravi u naħdem ma’ ħafna nies stabbiliti.

Kif kienet l-esperjenza tiegħek mal-erba’ ġurija, partikolarment ma’ Howard?

L-esperjenza mall-ġurija kienet waħda tajba ħafna, tgħallimt ħafna mingħandhom u avolja ma kinux il-mentors tiegħi xorta għenuni. Howard kien l-aqwa mentor li qatt seta’ kelli. Irnexxielu joħroġni minn qoxorti u baqa’ sal-aħħar jgħallimni kif għandi nkun artist komplut. Kien hemm żmien fejn kienet diffiċli għalina biex insibu kanzunetta adattata għalija, però llum il-ġurnata nirringrazzja ‘l Alla bl-għażliet li għamilna għax nemmen li kienu kollha ta’ kwalità. Howard huwa peruna li jaf x’inhu jagħmel u kull suġġeriment li tani dejjem ħareġ il-frott minnu.

Fl-audition tiegħek esprimejt il-fatt li xtaqt tipparteċipa qabel f’X Factor Malta iżda ma kontx kunfidenti biżżejjed. Għaliex?

Domt ħafna biex iddeċidejt li nieħu sehem għas-sempliċi raġuni li jien qatt ma rajt lili nnifsi lest biex nidher quddiem in-nies. Il-fatt li jien għandi ‘bionic hand’ ma kinitx tgħin fid-deċiżjoni għax bżajt ħafna mill-kummenti ħżiena tan-nies. Il-midja soċjali tista’ tkun waħda pożittiva però tista’ tkun negattiva wkoll.

Liema mumenti mill-vjaġġ tiegħek f’X Factor Malta tgħożż l-aktar? U liema prestazzjoni hija l-aktar għal qalbek?

L-iktar mumenti għal qalbi apparti meta rbaħt huma meta kien ikollna r-rehearsals. Il-memorji li għandi huma ħafna u napprezza lil kull kontestant, lit-tim tal-midja soċjali, kif ukoll lill-crew kollu li tella xow mill-isbaħ. L-iktar prestazzjoni li ħadt gost nagħmel kienet tal-Live Show 4 għax kantajt f’nofs l-udjenza.

X’inhi r-reazzjoni tiegħek għar-rispons qawwi li rċevejt u għadek tirċievi mill-pubbliku? Stennejt daqshekk sapport?

Is-sapport li kelli mingħand in-nies kien kbir. L-għada li rbaħt irċevejt ħafna messaġġi u kummenti pożittivi u għadni nirċievi s’issa wkoll. Napprezza immens lil kull min b’xi mod jew ieħor tani s-sapport għax bis-saħħa tagħhom irnexxieli nasal s’hawn.

Int ukoll għalliem. X’reazzjonijiet kellek mill-kollegi u l-istudenti tiegħek wara li rbaħt?

Il-kollegi kienu ta’ sapport kbir għalija. Mill-ewwel ġurnata tawni ħafna sapport u anke sorpriżi wara l-finali għamluli. L-istudenti mhux inqas. Kull xħin rawni fil-kurituri tal-iskola kienu jgħajtuli biex jgħiduli li vvutawli u biex jgħiduli prosit.

Matul il-vjaġġ tiegħek f’X Factor Malta, ġieli rċevejt kritika li affettwatek? Kif taġixxi għall-kummenti li jkunux qed iwasslu kritika kostruttiva, iżda personali?

Fortunatament ma tantx kelli kritika negattiva u dik apprezzajta ħafna. Il-ftit li kien hemm pruvajt ma nagħtix kashom għax ħafna minnhom kienu jkunu minn ‘fake profiles’. Minn kollox issib u naf biċ-ċert li ħa nibqa’ nsib. Ma tistax tingħoġob ma’ kulħadd.

Irbaħt is-somma ta’ €50,000. X’beħsiebek tagħmel bihom?

Il-ħamsin elf beħsiebni ninvestihom fil-mużika billi nużahom biex nixtri xi apparat ħalli nkun nista’ naħdem fuq il-mużika tiegħi stess.

X’inhu l-pass li jmiss għal Ryan Hili?

Il-pass li jmiss hu li niffoka iktar fuq mużika oriġinali kif ukoll anke naħdem ma’ kantanti oħra stabbiliti. Meta konna inkunu rehearsals konna nifthemu biex la jgħaddi kollox nibdew nikkollaboraw flimkien.

Kieku kellek tikteb kanzunetta f’dan il-mument, dwar xiex tkun?

F’dan il-mument probabbli nikteb kanzunetta dwar kif wieħed m’għandux jaqta’ qalbu. Dak li għaddejt minnu jien nixtieq li naqsmu ma’ ħaddieħor biex inkun ta’ kuraġġ għalihom.

Hemm xi artisti Maltin li tixtieq tikkollabora magħhom fil-futur?

Hemm ħafna kantanti li nixtieq naħdem magħhom, però l-iktar tnejn huma Amber u Brooke.

Għandek xi ħolm partikolari li tixtieq twettaq?

Waħda mill-ħolmiet tiegħi hi li nkanta jew nirrappreżenta lil Malta f’pajjiż differenti.

X’messaġġ tgħaddi lil dawk li qed jaqraw din l-intervista?

Minn qalbi nixtieq li kull min għandu xi ħolma u qed iżomm lura, jagħmel mezz biex għallinqas jipprova. Il-ħajja wisq qasira biex inżommu lura u importanti li ngħixu l-ħajja b’mod komplut.

Tmut l-attriċi Karmen Azzopardi

Tmut l-attriċi Karmen Azzopardi

F’post fuq Facebook, Mario Philip Azzopardi ħabbar il-mewt tal-attriċi veterana Karmen Azzopardi fl-età ta’ 88 sena.

Karmen hija meqjusa bħala waħda mill-ikoni tat-televiżjoni u t-teatru Malti. Hija ħadmet ma’ awturi kbar bħal Francis Ebejer.

Ħadmet ukoll f’diversi produzzjonijiet televiżivi li baqgħet sinonima magħhom.

Karmen Azzopardi mhux biss hija waħda mill-aqwa atturi ta’ Malta iżda meqjusa bħala waħda li mill-esperjenza professjonali tagħha kienet tgħin lil atturi oħrajn ikomplu jevolvu f’dan il-qasam.

Ċertament, Karmen hija maħbuba minn ħafna u se tibqa’ fil-qalb tal-Maltin u l-Għawdxin, partikolarment dawk li għandhom għal qalbhom it-teatru Malti.

F’isem it-tim ta’ skoperta.net, insellmu l-memorja ta’ Karmen Azzopardi u nagħtu l-kondoljanzi lill-familja, il-ħbieb u dawk kollha qrib.

“Kont naf li qiegħda f’punt li jekk ma nagħmilx xi ħaġa se nispiċċa agħar milli kont..u fittixt l-għajnuna” – Marilyn Mintoff

“Kont naf li qiegħda f’punt li jekk ma nagħmilx xi ħaġa se nispiċċa agħar milli kont..u fittixt l-għajnuna” – Marilyn Mintoff

Nitkellmu ma’ Marilyn Mintoff

Marilyn, għidilna ftit dwarek.. min hi Marilyn Mintoff? U x’inhu xogħlok eżattament?

Jiena Marilyn. Għandi 28 sena. Ġejja minn familja ta’ 5, u jiena tewmija. Gradwata b’Baċċellerat bl-Unuri u bl-ewwel grad fil-Malti u kkwalifikata bħala qarrejja tal-provi wkoll. Ilni għal dawn l-aħħar kważi 5 snin naħdem mal-kumpanija WE Media Limited bħala producer u scriptwriter.

Bħala passatempi nħobb naqra ħafna u nara xi series tajjeb, u nqatta’ ħin mal-qattusa Minty. Inżomm ruħi aġġornata bil-ġrajjiet kurrenti li qed jiġru fil-pajjiż. Jiena nemmen ħafna f’Alla u fil-Knisja, u nipprova ngħix il-fidi tiegħi.

Kif iddeċidejt li tidħol fid-dinja tal-midja?

Il-kitba minn dejjem ħabbejtha. Kont nikteb poeżija ’l hemm u ’l hawn iżda qatt ma kont naf x’ridt insir. Lanqas wara li ggradwajt. Kont naf li nixtieq li b’xi mod dak li studjajt nibqa’ nużah, u għaldaqstant bdejt infittex xogħlijiet fejn nista’ nħaddem il-Malti.

Bdejt ma’ Newsbook u RTK dak iż-żmien, fejn esperjenzajt il-ġurnaliżmu, ħdimt ukoll mal-Bay Radio u mbagħad dħalt mal-WE Media fejn nistqarr li sfruttajt il-kreattività li kienet moħbija, bdejt nikteb u nipproduċi stejjer u hekk dħalt fid-dinja tal-midja.

Peppi Azzopardi. Xi jfisser għalik?

Peppi huwa l-bniedem li jispirani. Inħossni kburija li naħdem miegħu. Illum iktar milli kollega, inħares lejh bħala l-ikbar ħabib tiegħi. Kien hemm għalija, nista’ ngħid, fl-isbaħ mumenti tal-karriera tiegħi u kull pass għamiltu grazzi għalih. Dejjem jiggwidani, dejjem jgħallimni f’dak li għandu x’jaqsam mal-midja imma fuq kollox għallimni dak li qatt ma sibt fil-kotba, il-valuri Nsara fil-prattika fil-ħajja ta’ kuljum.

Diversi drabi kkummentajt li tgħallimt ħafna mingħand Peppi. X’inhi l-iktar ħaġa li tgħallimt mingħandu li għamlet differenza f’ħajtek?

Tgħallimt naħfer u nħobb anke lil minn weġġgħani f’ħajti. Dik l-ikbar ħaġa li tgħallimt mingħandu. Tgħallimt kif ngħin bla ebda kundizzjoni u bil-ħidma tiegħi ngħin lil min hu batut u lil min m’għandux vuċi.

Int li taf lil Peppi personali, x’taħseb li huma r-raġunijiet li ħafna drabi jiġi interpretat b’mod negattiv minn ħafna nies? X’inhuma l-ħsibijiet tiegħek dwar dan?

Huwa qatt ma jagħmel xejn biex jingħoġob, u anke jekk jaf li b’dak li se jgħid u jagħmel jaf li ħa jkollu t-theddid jew lil kulħadd kontrih, jagħmilha xorta, għax jaf hemm lenti li forsi l-maġġoranza tan-nies mhux jarawha, iżda li hu qed jaraha. Għalhekk jieħu pożizzjoni li ħaddieħor m’għandux il-kuraġġ li jieħu. Jibqa’ jirsisti u jaħdem biex issir ġustizzja ma’ bniedem.

Jiena nemmen li meta tiltaqa’ personalment miegħu tibdel il-perspettiva tiegħek fuqu. Naf għax inqatta’ ħinijiet twal miegħu u persuni li għajruh jew weġġgħu, jiltaqgħu miegħu wara li jkun stedinhom huwa stess, u jaraw il-bniedem vera li ma jaħseb f’xejn għajr il-batut.

Ħafna jgħiduli ‘kemm intelaq Peppi’, ‘Meta se jaqta’ xagħru’, dan għaliex ħajtu jgħaddiha jaħseb f’ħaddieħor u mhux fih innifsu, u jieħu l-problemi ta’ ħaddieħor fuqu u jieħu azzjoni. Il-prijoritajiet tiegħu huma n-nies li għaddejjin minn problemi soċjali, u mhux kif se jidher tajjeb quddiem in-nies, għalih dan sekondarju fejn it-tbatija tan-nies.

Liema kien wieħed mill-mumenti li kellkom flimkien li tibqa’ tgħożż?

Naħseb l-iktar mument li nibqa’ ngħożż huwa meta kont għaddejja mill-ikrah perjodu ta’ ħajti u qgħad jismagħni u jibki miegħi, u ra x’għamel biex jiena nsib lili nnifsi.

X’inhu l-akbar sodisfazzjon li jagħtik xogħlok?

L-akbar sodisfazzjon meta bix-xogħol li nkun ipproduċejt, jissarraf f’għajnuna għal dawk fi bżonn. Meta tasal maratona, naf xi jkun ġej u x’sagrifiċċji rrid nagħmel u iva jiġu waqtiet diffiċli għax meta nara u mmiss il-mard bl-istejjer li nagħmlu nitkisser. Imma mbagħad dejjem inżomm f’moħħi li dak li qed nagħmel qed nagħmlu biex ngħin lil min qiegħed fil-bżonn. Allura meta nipproduċi l-clips ta’ maratona, u tinġabar somma sabiħa, ngħid dak kollu li għaddejt minnu, mhux biss iggwadanjat jiena għax dawn l-istejjer ikunu qed jibnu lili bħala persuna, imma iktar minn hekk qed jigwadanjaw in-nies li għandhom bżonn l-għajnuna.

X’tgħidilna dwar il-Professur Oliver Friġġieri u l-kuntatt li kellek miegħu?

Il-Professur Oliver, apparti kien wieħed mil-letturi tiegħi meta kont studenta l-Università, kien it-tutur tiegħi. Minbarra li f’għajnejja kien poeta u professur li għallimni, għalija kien Nisrani li evanġelizza lill-istudenti tiegħu, fis-silenzju, bla ebda daqq ta’ trombi.

Nimpressjona ruħi bl-umiltà li kellu Friggieri. Din tintwera fil-kitba tiegħu, meta jaħseb anke f’dudu, ħlejqa li fil-ħajja ta’ kuljum nafu li teżisti imma qajla jimpurtana minnha. Niftakar f’episodju minnhom meta waqt lekċer ikkwota dan il-proverbju; “Bdejt ingerger għax ma kellix żarbun sakemm rajt bniedem bla saqajn”. Friggieri kien iġibek konxja biex tħares lejn il-bżonnijiet ta’ ħaddieħor u mhux tiegħek biss, tapprezza dak li għandek u mhux f’dak li tixtieq li forsi m’intix bżonnu fil-verità. Iżda l-imħabba li kellu Friggieri ma kinitx biss lejn il-ħlejjaq iż-żgħar. Kien jimpurtah ukoll mill-bniedem, dak li għandu vuċi, mhux bħal dudu li m’għandux, u kien jirrikonoxxi t-tbatijiet li jkollu jgħaddi minnhom.

Ir-relazzjoni ta’ bejnietna baqgħet anke wara li jiena gradwajt. Konna nikkomunikaw b’xi telefonata imma l-iktar bl-imejls. Darba bgħattlu biex nistaqsih kif inhu u kien bagħatli hekk:

Għażiża Marilyn, M’iniex ħazin, nirringrazzja lil Alla. Meta mbagħad għad jiskot fommi, u riġlejja jeħlu mal-art, u nteftef b’idejja t-tnejn biex nagħti l-aħħar passi, nittama li nkun għedt kull kelma li kelli nagħżel fil-kuntratt ta’ ħajti, u li biha stajt missejt il-qalb ta’ xi ħadd, minn dudu sa bniedem.

U mbagħad meta idi tingħalaq bħal warda li ma tistax tiftaħ, u tieqaf u l-pinna taqagħli minn idi, imbagħad, nittama li jkun sebaħ, u nkun tgħallimt il-lingwa tas-skiet. Jekk għad fis-skiet niskopri ħsejjes ġodda, u jarġa’ jaqa’ f’ħoġri l-kliem mill-għoli, allura nkun wasalt biex fhimt il-kwiekeb, muti bħali, … allura l-alfabett ikun ħafif, u b’id titriegħed, l-id bla żmien ta’ tfajjel, nonqox bih ktieb ieħor. Sa dak il-ħin bl-arloġġ marbut mal-polz li għadu jtektek, nistenna l-minutiera tasal f’postha, u nġorr fl-ixkora tiegħi kliemi kollu, bit-tama li jwassalni sat-tarf l-ieħor.

Ikun dal-kliem il-kliem li bih insellem jekk qatt ma nasal nagħżel kelma oħra. Għażiża Marilyn, ma nafx kif, imma dawn huma versi, xejn riveduti, li ktibt issa malli bdejt niktiblek, u kont wasalt fil-kelma ‘Alla’. Ma rrevedejthomx. Żommhom bħala ringrazzjament lilek għall-ġentilezza tiegħek. Għadni nikteb eccetra, u nippubblika kotba u artikli barra minn Malta, bħal qabel… Meta jogħġbok għaddi, u qis li tgħidli kull meta taħseb li nista’ nkunlek ta’ xi għajnuna. Ibqa’ emmen, ibqa’ tbissem – ikun xi jkun it-temp, ibqa’ tajba, ikun xi jkun it-temp.

Meta kont qrajtha, niftakar li kont tħassibt ħafna. U ktibtlu lura hekk:

Żgur mhux forsi ħallejtni bla kliem. Napprezza ħafna l-e-mail li bgħattli u dan il-kliem se ngħożżu għal dejjem. Profs, offrejt il-quddies għalik u ħafna talb għalik. Nixtieq li nsibu ċans u niltaqgħu ftit, jekk ma jimpurtax sabiex fl-istess ħin ngħaddilek kopja tat-teżi tiegħi li saret bl-għajnuna u l-kuraġġ tiegħek. Bilħaqq, missejt ħafna qlub tibżax u bl-azzjonijiet tiegħek naf fiċ-ċert li wassalt lil Kristu lil diversi nies, fosthom l-istudenti.

U ftit ġranet wara fil-fatt kont mort inżuru l-uffiċċju, fejn bħalma kien jagħmel ħafna drabi, qabel ħriġt tani ktieb minn tiegħu u ffirmah. Għadda ż-żmien. Bqajna f’kuntatt sa ftit xhur ilu qabel ma ħalliena. Dakinhar li miet ħassejt li għandi nesprimi ruħi bil-kitba fuq il-midja soċjali, imma x’se ngħid ma kontx naf. Dak il-ħin mort lura għall-imejls li konna nibagħtu lil xulxin u telgħet dik l-imejl li kien bagħatli, li fih jiddeskrivi l-vjaġġ tal-mewt tiegħu.

Bkejt, u domt nibki. Ma stajtx naċċetta li mhux se jkun hemm okkażjoni oħra li nitkellem miegħu jew li nisma’ ‘kif nista’ ngħinek onorevoli?’ kif kien isejjaħli biex jaqbad miegħi minħabba li kunjomi l-istess bħal ta’ eks Prim Ministru. 

Minbarra li ma stajtx naċċetta li ħalliena, indunajt kemm kienet profonda dik l-imejl u bdejt nistaqsi imma kif minn tant nies, qasam dan kollu miegħi. U ddeċidejt li bħalma huwa qasam il-vjaġġ tal-mewt tiegħu miegħi, jiena għandi naqsamha mal-pubbliku, speċjalment meta fil-kuntratt ta’ ħajtu ttama li mess il-qalb ta’ xi ħadd, minn bniedem sa dudu. Xtaqt li jkun jaf li mess mhux qalb waħda imma ta’ bosta. Iktar tard filgħaxija, tikteb in-neputija tiegħu tgħid li l-Professur Friggieri miet bħalma kien qal lili.

Marilyn, naf li l-ansjetà hija sfida kbira f’ħajtek. Meta kien il-mument li ġejt l-aktar konxja li qed taħkmek l-ansjetà? X’kienu s-sintomi li l-iktar li kienu qed jaffettwawlek ħajtek?

Minn dejjem kont bniedma anzjuża iżda tlift il-kontroll sena ilu, meta eskalat. Kont għaddejt minn sitwazzjoni fejn tlift kull tama fil-ħajja, fil-bniedem u fuq kollox tlift lili nnifsi. Ma bqajtx nagħraf jiena min jien. Ġranet ma nikolx, ma norqodx, u kien jiddispjaċini li l-għada se naffaċċja ġurnata oħra hekk. Kont għejejt ngħix. Fi ftit xhur tlift mat-18-il kilo. Mhux għax ridt imma għax l-ansjetà bdiet tikolni minn ġewwa. L-agħar mument kien ikun filgħodu, meta kont inqum, u kont inħossni għajjiena siegħa biss wara li nkun qomt. Qalbi tkun trid toħroġ minn postha, kont inħossni maqtugħa mill-ħajja reali, konfuża, dardir liema bħalu, u ħsibijiet wieħed wara l-ieħor tal-uġigħ, ta’ dak li affaċċjat u dak li għadni rrid naffaċċja.

Ladarba kont konxja, kif irnexxielek tiffaċċjaha? X’għamilt dwarha?

Kont naf li qiegħda f’punt li jekk ma nagħmilx xi ħaġa se nispiċċa agħar milli kont. Għamilt kuntatt ma’ Richmond Foundation u bdejt ningħata l-għajnuna. Insofri minn high functioning anxiety u high functioning depression. Minkejja dan, persuna bħali xorta tmur għax-xogħol u tagħmel l-affarijiet ta’ kuljum, iżda ssofri fis-skiet, għax għad-dinja ta’ barra jaraw din il-persuna kompletament f’saħħitha iżda l-persuna li qed tgħaddi minnha tkun qed iġġorrha fi skiet.

Illum għadni qed ningħata t-terapija minn Claire Borg, grazzi għal Richmond Foundation, u għadni bil-medikazzjoni, imma l-ikbar xogħol irrid nagħmlu jiena wara u qabel kull sessjoni, fejn grazzi għat-terapista tiegħi, nipprova nikkontrollaha, u fuq kollox is-sigriet wara dan kollu huwa li nħobb lili nnifsi. Indunajt, bl-għajnuna, li ġrali li ġrali għax qatt ma ħabbejt lili nnifsi biżżejjed u dejjem poġġejt lill-persuni oħra, ix-xogħol u ċ-ċirkostanzi qabel lili nnifsi u b’hekk tlift lili nnifsi. Jiena ma ngħidx li erġajt sibt lili nnifsi imma li wara 27 sena, issa sibt lili nnifsi, issa qed inħobb lili nnifsi u l-kuntentizza ma nħallihiex tiddependi minn ħaddieħor jew minn esperjenzi, imma nfittixha u nsibha fija nnifsi. L-eżerċizzji li qed nitgħallem mit-terapija nipprova nagħmilhom u fuq kollox inżomm lil Alla fiċ-ċentru ta’ ħajti, u nfakkar lili nnifsi li nibqa’ nippersisti biex jiena nkun aħjar, inħossni aħjar, inħobb u nkun hemm għal ħaddieħor bla ma ninsa lili nnifsi għax dak il-qiegħ li jiena missejt, ma rridx nerġa’ mmissu. Mhux qed ngħid li ma ngħaddix minn mumenti simili, imma nipprova nikkontrolla lili nnifsi. U dan grazzi għat-terapija, għall-familja, għal sħabi; b’mod partikolari lil Peppi, Mandy u Maria.

Taħseb li hawn biżżejjed kuxjenza dwar is-saħħa mentali? Taħseb li saret aktar faċli li wieħed jitkellem u jfittex l-għajnuna mingħajr ma jiġi ttimbrat jew iġġudikat?

Qatt mhu biżżejjed. Dejjem hemm xi jsir. Però nemmen li bl-għarfien li qed jitqajjem qed issir iktar faċli biex bniedem jitkellem u jfittex l-għajnuna. Naħseb li kull bniedem f’ħajtu se jmiss ma’ esperjenzi li se jaffettwawlu s-saħħa mentali tiegħu, u jekk jibża’ li se jiġi ttimbrat jew iġġudikat, għandu jżomm f’moħħu li mhuwiex waħdu, u ma jħalli xejn u lil ħadd iżommu lura milli jingħata l-għajnuna, għax din l-għajnuna se tbiddlu ħajtu. Ġieli jgħiduli, “kif għadek tieħu l-pirmli? jew “Issa pprova naqqashom” jew, “Dawn ma għandekx bżonnhom, kapaċi waħdek. Dawn se jikkontrollawlek ħajtek.” F’qalbi ngħid, għad fadal xi jsir. Li tirkupra ma jfissirx li tkun fiqt għax dan huwa proċess, kollu tlajja’ u nżul.

Taħseb li għandu jkun hawn aktar għarfien dwar kif il-persuni li jkunu l-iktar qrib tal-individwu li jkun għaddej minn sfidi psikoloġiċi jistgħu mhux biss jifhmu aktar imma jgħinu lill-individwu bl-aħjar mod?

Iva naħseb li għandu jkun hawn iżjed għarfien. Jiena nħossni xxurtjata li għandi l-familja u l-ħbieb li dejjem fehmuni f’dan il-perjodu. Imma fehmu jew għax għaddew jew qed jgħaddu minnha jew għax esperjenzawha fil-viċin ma’ ħaddieħor. Meta bniedem tarah f’dik is-sura, titlaq kollox biex terġa’ tarah f’saħħtu mill-ġdid, għax apparti li jbati l-persuna li tkun għaddejja minnha, il-familja tbati wkoll. Ġieli ġraw episodji koroh, fejn ħuti Adriana u Annalise, u ommi u missieri telqu kollox minn idejhom biex jiġu ħdejja ħalli jgħinuni għax tant kont inħossni ħażin li kont nibża’ minni nnifsi.

Mill-esperjenza tiegħek, x’inhi l-iktar ħaġa li jagħmlu jew jgħidu n-nies li ma tgħin xejn lil min ikun għaddej minn sfidi psikoloġiċi, u l-ħaġa li tgħin ħafna?

L-iktar ħaġa li ma tgħinx fejn in-nies jaħsbu li dan huwa biss ‘dwejjaq’. Tismagħhom jgħidu ‘illum ftit depressed’. Meta sfidi psikoloġiċi huma aktar minn dwejjaq. Ċerti kummenti bħal dawn inħoss li ma jkunux qed jifhmu, u ma nagħtihomx tort għax sinjal li baqa’ iktar xi jsir. L-iktar ħaġa li tgħin huwa li jkunu hemm jappoġġjawk, li jistaqsu kif inti, u ma jitilquhomx. Telefonata jew messaġġ tagħmel differenza.

Illum, kif tħossok? Kif jirnexxilek tkompli bil-ħajja tiegħek u żżomm l-ansjetà taħt kontroll?

Illum inħossni aħjar. Kif għedt, għadni ningħata u nieħu l-għajnuna, u bl-eżerċizzji li tgħidli bihom it-terapista jgħinuni nżomm l-ansjetà taħt kontroll. Illum naf x’għandi nagħmel biex mhux l-ansjetà tikkontrollani imma jiena nikkontrollaha.

Int tipproduċi diversi maratoni u tiltaqa’ ma’ diversi stejjer li wħud minnhom ikunu diffiċli ħafna. Kif jaffettwawk personalment? U liema żewġ stejjer li ħallew l-iktar impatt fuqek personali?

Jaffettwawni, iktar u iktar meta jiena nbati minn problemi ta’ saħħa mentali imma t-terapija qed tgħinni wkoll f’dan ir-rigward. Jaffettwawni bla ma nkun naf għax anke nħoss xi ħaġa, moħħi jmur għal xi storja li nkun smajt u nibda naħseb li għandi bħal dik il-persuna, meta nagħmel iljieli sħaħ noħlom fuq rakkont ta’ persuna u ma nkunx nista’ nneħħih minn quddiem għajnejja, il-biki li nibki għax inkun irrid lil dawn il-persuni jfiqu u nkun irrid ngħinhom imma ma nkun nista’ nagħmel xejn ħlief li nitlob għalihom. Jaffettwawni. U naħseb l-iżjed perjodu diffiċli fil-karriera tiegħi meta tlajt Sutton, l-Ingilterra, u intervistajt nies morda bil-kanċer għall-maratona ta’ Puttinu li kellha ssir fuq Xarabank.

Hemmhekk stajt inħoss iktar it-tbatija ta’ dawn in-nies, li apparti huma morda, stajt nara t-tbatija tagħhom għax huma ’l bogħod mill-familja tagħhom. Perjodu żgur li ma ninsa qatt għax kien il-perjodu li apparti smajt u rajt il-mard b’għajnejja, meta kont hemm tlift liz-ziju tiegħi Joe, u nżilt lura naffaċċja funeral u kien l-istess perjodu meta jiena għamilt il-‘coming out’ tiegħi bħala persuna gay. Però ħaġa pożittiva hija li dawn l-istejjer u l-intervisti, għallmuni nkun iktar sensittiva lejn il-proxxmu tiegħi.

L-iktar storja li ħalliet impatt kbir hija ta’ Ellie. Ellie għamlet sentejn u nofs l-Ingilterra għall-kura. Għal 3 snin sħaħ, kienet tagħmel sa 18-il siegħa kuljum taħt dawl apposta. Hemmhekk l-ingilterra kienet qed tistenna trapjant tal-fwied. Serqitli qalbi nara lil din iċ-ċkejkna, trid tagħmel dawk is-sigħat kollha taħt dak id-dawl. Sena ilu intervistajnieha, din id-darba imma mhux l-Ingilterra, imma Malta, tgħidilna ta’ tifla li hi kif issa għandha fwied ġdid u li tħossha aħjar. Li rajt lil din it-tifla tarbija l-Ingilterra marida u li wara 3 snin qed naraha b’saħħitha, tgħidilna dak li għaddiet minnu, kien vjaġġ li matulu esperjenzajt in-niket u l-ferħ ukoll, għax bis-saħħa tal-kura u tal-għajnuna tal-Maltin, illum Ellie b’saħħitha.

Liema tqis li kienu l-ikbar kisbiet tiegħek s’issa fil-karriera u anki fil-ħajja personali?

L-akbar kisbiet fil-karriera tiegħi meta qrajt l-aħbarijiet, meta kont l-editur ta’ xarabank.com.mt (l-iktar meta kont l-ewwel waħda li rrapportajt l-istorja ta’ dak ir-raġel li ra l-qtil brutali tal-ġurnalista Daphne Caruana Galizia quddiem għajnejh), meta kont il-maniġer ta’ Xarabank, meta bdejt nipproduċi l-programmi ta’ Xarabank u l-maratoni ta’ ġbir ta’ fondi u meta ppreżentajt xi maratoni ta’ ġbir ta’ fondi. L-akbar kisbiet fil-ħajja personali meta ggradwajt bl-ogħla grad fil-B.A fil-Malti, meta kkwalifikajt uffiċjalment bħala qarrejja tal-provi, meta għamilt il-coming out tiegħi, meta għamilt interventi mediċi u meta tgħallimt kemm hi sabiħa l-imħabba.

Liema kawżi int l-iktar passjonata dwarhom? U għaliex?

Kull kważa soċjali hija għal qalbi imma l-iktar meta rajt inġustizzja ma’ bniedem, u bil-ħidma tagħna, rajna l-ġustizzja sseħħ fil-konfront tiegħu.

Xi jġiegħlek tħossok fil-paċi?

It-talb u l-meditation jgħinuni nkun fil-paċi, imma li nsib ħin għal waħdi, b’xi kikkra kafè, b’xi ktieb f’idejja u l-ħoss tas-silenzju, jgħinuni nkun fil-paċi wkoll.

Hemm xi ħolma li tixtieq twettaq?

Il-ħolma tiegħi hi li nibqa’ ngħix ħajti bis-sempliċità kollha, u li nibqa’ kuntenta u nħobb lili nnifsi, u lil ta’ madwari.

Enable Notifications OK No thanks