Select Page
Xahar ġdid u bidu ta’ sena ġdida – Xi jfisser għalik Jannar? U x’taf dwaru?

Xahar ġdid u bidu ta’ sena ġdida – Xi jfisser għalik Jannar? U x’taf dwaru?

Għall-maġġoranza tan-nies, Jannar jissimbolizza bidu ġdid, opportunità biex tagħlaq il-kapitli tas-sena li għadha kemm għaddiet u tibda kapitlu ġdid. Għal oħrajn, huwa biss xahar bħall-oħrajn.

Bħal kull xahar ieħor, skoprejna xi fatti u kurżitajiet interessanti dwar l-oriġini ta’ dan ix-xahar, kif ukoll dwar xi ġrajjiet storiċi li seħħew proprju f’dan ix-xahar.

L-isem ta’ Jannar ġej mill-alla Ruman, Janus, li dejjem jidher b’żewġt irjus. Jingħad li huwa juża ras waħda biex iħares lura lejn is-sena ta’ qabel u r-ras l-oħra biex iħares ‘il quddiem lejn is-Sena l-Ġdida.

Jingħad li l-koppja għandhom it-tendenza li jisseparaw jew jiddivorzjaw aktar f’Jannar minn kull xahar ieħor tas-sena.

F’Pasadena, Kalifornja, kull sena mill-1890 issir Rose Parade. Mill-ewwel darba li saret ġiet imxandra madwar id-dinja u tipikament tidher f’aktar minn 100 pajjiż madwar id-dinja.

Jekk twelidt f’Jannar, il-birthstone tiegħek hija l-granata!

Fis-snin biżestili, Jannar dejjem jibda fl-istess jum ta’ April u Lulju.

Londra hija famuża għas-sistema estensiva tagħha tas-subway, li tissejjaħ “The Tube.” Dan jagħmel sens għaliex huma wkoll responsabbli għall-ftuħ tal-ewwel ferrovija operattiva taħt l-art fl-10 ta’ Jannar.

Xi ismijiet storiċi għal Jannar jinkludu “Wulfmonath,” li ġie mill-Anglosassoni. Ir-Re Charlemagne kien isejjaħlu “Wintermanoth” li jfisser “xahar tax-xitwa/kesħa’.

Oriġinarjament il-kalendarju Ruman kellu biss 10 xhur u kien jeskludi Jannar u Frar.

Ir-Re Numa Pompilius, It-tieni sultan ta’ Ruma, kien li żied ix-xhur ta’ Jannar u Frar mal-kalendarju Ruman. Huwa għamel dan sabiex il-kalendarji jkunu ekwivalenti għal sena Lunar. U kellu biss 30 jum.

Fl-aħħar nett, Ġulju Ċesari żied żied il-31 jum max-xahar u għamel ix-xahar ta’ Jannar dak li hu llum.

Jannar huwa xahar monumentali għall-Alaska. Mit-3 ta’ Jannar tal-1959, l-Alaska saret uffiċjalment id-49 stat tal-Istati Uniti.

Ġeneralment, Jannar huwa l-aktar xahar kiesaħ tas-sena fl-emisferu tat-Tramuntana.

Ix-xahar ekwivalenti ta’ Jannar f’termini ta’ temperatura fl-emisferu tan-nofsinhar huwa Lulju.

B’referenza għall-kalendarji Ġiljani u Gregorjani, Jannar huwa l-ewwel xahar tas-sena u l-ewwel minn seba’ xhur li għandhom 31 jum.

Fir-Renju Unit, xi nies jipprattikaw “Dry January.” Dan huwa moviment li jħeġġeġ lin-nies jieqfu jixorbu l-alkoħol għal dan ix-xahar sabiex jinkoraġġixxu s-saħħa pubblika.

Id-dianthus caryophullus hija l-fjura sinonima max-xahar ta’ Jannar, aktar komunement magħrufa bħala l-qronfol.

Wieħed mill-avvenimenti l-aktar influwenti fl-Istati Uniti seħħ f’Jannar. Fl-1 ta’ Jannar tal-1892, fetħet Ellis Island, li ppermettiet l-immigrazzjoni ta’ aktar minn 20 miljun ruħ.

L-ewwel kolonja penali fl-Awstralja ġiet stabbilita f’Jannar tal-1788 mill-Ingliżi sabiex itaffu mill-iffullar li kien hemm fil-ħabsijiet.

L-ewwel Emmy Awards li qatt saru, saru proprju fil-25 ta’ Jannar tal-1949.

Jannar ġab ukoll it-tmiem tal-monarkija fil-Hawaii meta r-Reġina Liluokalani ġiet imġiegħla tabdika fl-24 tax-xahar.

L-Awstrija tippjana li timmulta lil dawk li jirrifjutaw li jitlaqqmu sa €3,600 kull 3 xhur

L-Awstrija tippjana li timmulta lil dawk li jirrifjutaw li jitlaqqmu sa €3,600 kull 3 xhur

Il-Gvern tal-Awstrija mmexxi mill-konservattivi ta dettalji dwar il-pjan tiegħu li jagħmel il-vaċċini tal-Covid-19 obbligatorji. Dan se japplika għal nies minn 14-il sena ‘l fuq u dawk li jirrifjutaw milli jitlaqqmu jeħlu multi li jitilgħu sa 3,600 ewro kull tliet xhur.

Madwar 68 fil-mija tal-popolazzjoni tal-Awstrija hija kompletament imlaqqma kontra l-Covid-19, waħda mill-inqas rati fl-Ewropa tal-Punent. Ħafna Awstrijaċi huma xettiċi dwar il-vaċċini, opinjoni mħeġġa mill-Partit tal-Ħelsien tal-lemin estrem, it-tielet l-akbar partit fil-parlament.

Hekk kif kien hemm żieda kbira fl-infezzjonijiet tliet ġimgħat ilu, il-gvern ħabbar ir-raba’ lockdown nazzjonali u qal li se jagħmel it-tilqim obbligatorju għal kulħadd, l-ewwel pajjiż tal-Unjoni Ewropea li jagħmel dan.

Il-mandat tal-vaċċin, li jrid jiġi approvat mill-parlament, għandu jibda fi Frar u jdum sa Jannar tal-2024. Żewġ partiti tal-oppożizzjoni jappoġġjawh, u dan jindika li l-mandat għandu jgħaddi faċilment.

Il-President tal-Kummissjoni Ewropea tappella għal diskussjoni dwar tilqim obbligatorju

Il-President tal-Kummissjoni Ewropea tappella għal diskussjoni dwar tilqim obbligatorju

Fi Brussell, il-President tal-Kummissjoni Ewropea Ursola von der Leyen qalet li tħoss li huwa l-waqt li l-Unjoni Ewropea tiddiskuti kif tista’ tinkoraġġixxi u potenzjalment taħseb dwar tilqim obbligatorju, għalkemm l-istati membri individwali biss jistgħu jagħmlu l-vaċċin obbligatorju.

L-Awstrija diġà qalet li se tagħmel il-vaċċini tal-Covid-19 obbligatorji fi Frar li ġej, il-Ġermanja qed taħseb biex tagħmel l-istess u l-Greċja qalet li se tagħmel il-vaċċin obbligatorju għal persuni li għandhom ‘il fuq minn 60 sena.

Filwaqt li jistgħu jgħaddu ġimgħat biex ix-xjentisti jifhmu eżatt kemm l-Omicron huwa infettiv u reżistenti għat-tilqim attwali, ħafna pajjiżi għadhom jemmnu li l-vaċċin attwali huwa l-aħjar arma kontra l-pandemija u qed ikomplu għaddejjin bil-proċess tat-tilqim.

Mill-Erbgħa, kull adult fl-Italja sar eliġibbli għall-booster tal-Covid, li qabel kien qed jingħata biss lil dawk li għandhom aktar minn 40 sena.

Pajjiżi li mhumiex membri tal-Unjoni Ewropea, l-Ingilterra u n-Norveġja kienu diġà wiegħdu l-booster lill-adulti kollha qabel l-aħħar ta’ Jannar u l-Għid rispettivament.

Rihanna tiġi ddikjarata bħala Eroj Nazzjonali hekk kif il-Barbados issir Repubblika

Rihanna tiġi ddikjarata bħala Eroj Nazzjonali hekk kif il-Barbados issir Repubblika

Rihanna ilha ambaxxatriċi għall-Barbados mill-2018, il-gżira li reċentement neħħiet lir-Reġina minn Kap tal-Istat u saret repubblika.

Il-kantanta u negozjanta Barbadjana ġiet iddikjarata bħala eroj nazzjonali mill-Prim Ministru tal-pajjiż.

Hija ngħatat l-unur minn Mia Mottley waqt avveniment biex jiċċelebra l-gżira bħala repubblika.

Rihanna twieldet f’Saint Michael u trabbiet f’Bridgetown, qabel ma marret toqgħod l-Istati Uniti wara li ġiet skoperta mill-produttur tal-mużika bbażat fi New York Evan Rogers.

Minn dakinhar bdiet it-triq tagħha sabiex illum hija meqjusa bħala waħda mill-akbar artisti fid-dinja, kif ukoll ħadet sehem f’films inklużi Battleship u Ocean’s 8 u nediet id-ditta tal-moda tagħha stess, Fenty, fl-2018.

Mill-2018, Rihanna kellha t-titlu onorarju ta’ Ambaxxatriċi għall-Kultura u ż-Żgħażagħ fil-Barbados.

Fl-2008, l-eks Prim Ministru David Thompson iddikjara t-22 ta’ Frar bħala “Jum Rihana”, u għalkemm mhix festa pubblika, il-Barbadjani jiċċelebrawha kull sena.

Diċembru – X’taf dwaru u xi jfisser għalik dan ix-xahar?

Diċembru – X’taf dwaru u xi jfisser għalik dan ix-xahar?

Diċembru, ix-xahar ta’ bejn Novembru u Jannar, u t-tnax u l-aħħar xahar tal-kalendarju Gregorjan.

Għal uħud dan ix-xahar huwa meqjus bħala l-isbaħ xahar tas-sena, anke minħabba l-festi u t-tradizzjonijiet marbuta miegħu, filwaqt li għal oħrajn, dan ix-xahar inissel fihom dieqa għal xi raġuni jew oħra.

Minbarra ċ-ċelebrazzjonijiet u t-tradizzjonijiet tal-Milied u l-Ewwel tas-Sena, għalina l-Maltin dan ix-xahar huwa sinonimu wkoll ma’ l-akbar avveniment ta’ karità li jsir kull sena, L-Istrina. Il-ġurnata fejn fiha jinġabru l-fondi b’risq il-Community Chest Fund.

Nistgħu ngħidu li wara li sa ftit ġranet ilu konna għadna qed nesperjenzaw ġranet pjuttost sħan għal dan iż-żmien tas-sena, f’dawn l-aħħar ġranet qed ikollna temperaturi aktar kesħin, eżatt fil-ħin biex nibdew ix-xahar ta’ Diċembru f’atmosfera iktar xitwija li ddaħħalna aktar fl-ambjent ta’ dawn il-festi.

Bħal kull xahar ieħor, hemm fatti u kurżitajiet interessanti dwar Diċembru li possibilment ma tafx, u aħna skoprejna wħud minnhom:

Diċembru kien wieħed mix-xhur oriġinali fil-kalendarju Ruman tal-qedem, li kien jintuża minn madwar 750 QK sal-45 QK. F’dan il-kalendarju Ruman oriġinali, Diċembru kien fil-fatt l-għaxar xahar. Dan il-post kien fil-fatt jagħmel ħafna aktar sens għal Diċembru, peress li l-isem ta’ dan ix-xahar ifisser l-“għaxar xahar”. Meta Ġulju Ċesari biddel il-kalendarju fl-45 QK għall-kalendarju Ġiljan, huwa żied xahrejn, Jannar u Frar, li ġew imdaħħla fil-bidu tas-sena kalendarja. Dawn il-bidliet wasslu biex Diċembru ikun ix-xahar bl-isem ħażin!

Fil-5 ta’ Diċembru tal-1901, daħlet fid-dinja ftit maġija flimkien mat-twelid ta’ Walt Disney. Disney ħareġ l-ewwel cartoons tiegħu, li kien fih il-Mickey Mouse, imsejjaħ Steamboat Willie fl-età ta’ 27. Sakemm kellu 54 sena, l-imperu ta’ Disney kiber fid-daqs bil-bini ta’ Disneyland f’Anaheim, Kalifornja. Illum Disney hija kelma komuni fid-djar madwar id-dinja għan-numru li ma jispiċċa qatt ta’ kotba, cartoons, films u forom oħra ta’ divertiment maħluqa mill-kumpanija Walt Disney.

Diċembru oriġinarjament kellu biss 30 jum skont il-kalendarju Ruman tal-qedem. Meta l-kalendarju ġie mibdul għall-kalendarju Ġiljan , Diċembru kiseb ġurnata oħra, li għamlu s-seba’ u l-aħħar xahar fis-sena b’31 jum.

Fit-8 ta’ Diċembru tal-1991, il-kapijiet tal-Federazzjoni Russa (RSFSR), ir-Repubblika tal-Belarus u l-Ukrajna ffirmaw il-ftehim dwar it-twaqqif tal-Commonwealth tal-Istati indipendenti, li mmarka t-tmiem tal-Unjoni Sovjetika.

L-Anglo-Sassoni oriġinarjament kellhom l-ismijiet tagħhom għal dan ix-xahar. Wieħed minn dawn l-ismijiet kien Winter Monath, li ovvjament ifisser “xahar tax-xitwa”.

Fl-10 ta’ Diċembru tal-1896, miet il-persuna li ħoloq l-idea tal-premju Nobel, Alfred Nobel. Fit-testment tiegħu, Nobel iddikkjara li l-ġid akkumulat tiegħu jintuża biex jagħti premjijiet lill-membri tas-soċjetà li jagħmlu kisbiet kbar fl-avvanz tal-umanità. Uħud mir-riċevituri l-aktar famużi tal-premju Nobel jinkludu Albert Einstein, Marie Curie, Martin Luther King Jr. u Madre Tereża.

Isem ġdid għal Diċembru daħal fis-seħħ wara li ħafna Anglosassoni ġew konvertiti għall-Kristjaneżmu. F’konformità mat-twemmin ġdid tagħhom huma kienu jsejħu Diċembru Heligh Monath, li jfisser “xahar qaddis”.

It-28 ta’ Diċembru kien meqjus għal eluf ta’ snin bħala l-iktar jum tas-sena li jġib sfortuna. L-oriġini ta’ din is-superstizzjoni tinsab fl-istorja ta’ Kristu, peress li kien jingħad li f’dan il-jum is-sultan renjanti Erodi ordna l-qtil tat-trabi subien kollha f’tentattiv biex jinqatel Ġesù Kristu. Sa relattivament reċentement kien ikkunsidrat li jkollok sfortuna jekk tibda x-xogħol, avventuri ġodda jew kwalunkwe ħaġa f’dan il-jum.

Dan ix-xahar għandu żewġ tipi ta’ fjuri sinonimi miegħu. L-ewwel waħda hija l-Holly, li nsibuha dejjem matul dan iż-żmien. Fi żminijiet aktar reċenti, il-berries ħomor tal-Holly intqal li jirrappreżentaw il-feriti mdemmija ta’ Ġesù Kristu hekk kif kien imsammar mas-salib. Jekk tħares aktar lura fiż-żmien iċ-Ċelti kienu jemmnu li l-Holy ġġib xorti tajba u protezzjoni. It-tieni fjura hija n-Narcissus Paperwhite, li ġejja mill-familja tan-narċis komuni li jiffjorixxi fix-xitwa. Din il-fjura jingħad li tissimbolizza l-ħlewwa.

Fil-21 ta’ Diċembru tal-1846, intużat l-anestesija għall-ewwel darba fuq pazjent minn Dr Robert Liston fl-isptar tal-kulleġġ tal-università f’Londra.

Hemm ħafna festi reliġjużi importanti matul Diċembru. Nies minn reliġjonijiet differenti jiċċelebraw tradizzjonijiet differenti, bl-Insara jiċċelebraw il-Milied u l-Lhud jiċċelebraw Hanukkah. Filwaqt li l-Milied jiġi ċċelebrat fl-24 u l-25 ta’ Diċembru, li jiċċelebra t-twelid ta’ Ġesù Kristu, Hanukkah tiġi ċċelebrata fil-25 jum ta’ Kislev, fil-kalendarju Ebrajk. Fil-kalendarju Gregorjan komunement rikonoxxut, dan normalment ikun bejn l-aħħar ta’ Novembru u l-aħħar ta’ Diċembru, u jiċċelebra u jiċċelebra l-qawmien tal-Lhud kontra l-oppressori Griegi/Sirjani tagħhom, kif ukoll id-dedikazzjoni mill-ġdid tat-tieni tempju f’Ġerusalemm fit-2 seklu AD.

Għalik, xi jfisser dan ix-xahar?

Enable Notifications    OK No thanks