Select Page
Art by the Seaside – Il-post ideali għalik biex tesibixxi xogħlok

Art by the Seaside – Il-post ideali għalik biex tesibixxi xogħlok

Aħbar sabiħa għall-artisti, kollezzjonisti tal-arti u għas-segwaċi kollha tax-xena tal-arti. Lok ġdid fejn artist jista’ jesibixxi xogħlu u esperjenza ċertament mill-isbaħ għal min iħobb isegwi u japprezza l-arti ġewwa pajjiżna.

Art by the Seaside jinsab ġewwa l-Isla, f’parti tradizzjonali ta’ Malta, titla’ jew tinżel għal-lok minn taraġ li jagħti għal fejn il-baħar. Sa minn qabel tidħol tħoss l-atmosfera familjari; tilqgħek entratura bl-antiporta, li onestament kont ili ma nesperjenza. Malli tidħol issib il-kmamar li mal-ewwel daqqa t’għajn tieħu idea ta’ kemm hemm kmamar bix-xogħol esibit.

Din il-gallerija tal-arti armata fuq stil ta’ dar tradizzjonali Malti, mill-madum tal-art sal-għamara. Għamara li ovvjament titnaqqas jew tiċċaqlaq skont ix-xewqa tal-artist, li se jkun qiegħed jesibixxi xogħlu. Mgħammra wkoll bi kċina u gallarija li tagħti għat-triq ta’ mal-baħar.

Artist jista’ faċilment joħloq ħsus differenti għall-ispettaturi li jiġu sabiex josservaw xogħlu, minn kamra għall-oħra. Jista’ wkoll joħloq sens ta’ dar u min jattendi jħossu milqugħ, parti minn familja waqt li qiegħed josserva u japprezza xogħol l-artist.

L-ewwel wirja ġewwa Art by the Seaside se tkun dik ta’ Rebecca Ranieri; M’haju allibbirari li se tittella’ bejn il-25 ta’ Novembru u l-10 ta’ Diċembru 2021.

Bħala ħinijiet tal-ftuħ huma f’idejn l-artist li jkun qiegħed jesibixxi. Qiegħdin isiru preparamenti għall-wirja li jkun imiss wara l-wirja ta’ Rebecca. Għaldaqstant inħeġġukom li ssegwu l-paġna ta’ Facebook Art by the Seaside għal aktar dettalji u aġġornamenti. Fejn tistgħu wkoll tikkuntatjawhom.

Filmat: Għadu Sieket – Rumanz ġdid minn Gino Lombardi

Filmat: Għadu Sieket – Rumanz ġdid minn Gino Lombardi

Żgur li ħafna minnkom il-qarrejja tagħna familjari mal-pinna ta’ Gino Lombardi. Ftit jiem ilu, ippubblika rumanz ieħor bl-isem ta’ Għadu Sieket.

Għamilna kuntatt ma’ Gino u qasam magħna kif oriġinat l-idea għal dan ir-rumanz kif ukoll kif kompliet tiżviluppa l-istorja tiegħu.

Dan hu dak li qalilna Gino…

“Bdejna nisimgħu dwar dan il-virus minn Diċembru 2019, għall-ewwel ħadd ma nkwieta wisq dwaru, imma niftakar li fi żmien il-Milied konna diġà qed insemmuh. Imbagħad, meta bdew igerrbu l-ġimgħat l-affarijiet bdew jisserjaw għax bdejna nisimgħu li nstabu każi barra minn Wuhan u saħansitra ’l barra miċ-Ċina, imma ħadd ma kien għadu qed jibża’ minnu.

Imma meta fuq il-midja soċjali bdew jidhru filmati ta’ nies jaqgħu u jmutu f’nofs ta’ triq xegħlu l-bozoz il-ħomor. Fil-bidu kien jissejjaħ ‘Novel Coronavirus’ imbagħad sar Covid-19. Forsi tistaqsi kif issawwar dan l-isem? Covid-19 ġejja minn ‘CO’ għal Corona, ‘VI’ għal virus, ‘D’ għal disease u n-‘19’ għas-sena li twieled fiha dal-virus.


Fis-7 ta’ Marzu feġġ l-ewwel każ hawn Malta u malajr bdilna fehmetna dwaru. Kien il-każ ta’ tifla Taljana ta’ 12-il sena, li minħabba fih skattaw il-miżuri li kienu maħsuba minn qabel għal meta tasal din l-eventwalità inevitabbli. It-tifla u l-familja tagħha sfaw iżolati skont il-linji gwida maħruġa mill-awtoritajiet tas-saħħa sakemm, wara testijiet ġodda, ħareġ li ħadd minnhom ma kien infettat.


Min jafni sew jaf kif jien, f’moħħi mill-ewwel bdew ġejjin ħafna ħsibijiet, bdejt nipprova nimmaġina x’kienet il-kawża ta’ dan il-virus. Minn dak li bdejt naqra u nisma’ ħloqt xi forma ta’ opinjoni dwar dan u meta ddiskutejt l-ideat li ġewni ma’ ħbieb tiegħi, numru sostanzjali minnhom qablu miegħi.


Hawn ġara dak li hu ovvju, f’moħħi bdiet tissawwar l-istorja tal-ktieb li għandek f’idejk. Għall-ewwel kienet għadha duħħan biss, imbagħad bdejt inpoġġi l-ideat li bdew ġejjin fuq il-karta, kif jgħidu. Ftit ftit ħloqt il-ftuħ li ridt, ippjanajt kif se nqassam il-ġrajja u anke t-tmiem. Jien u nikteb infilsajt ukoll dettalji u ġrajjiet li ġraw fil-verità biex l-istorja li se taqra jkollha aktar kulur u tiġi iżjed ħajja.


Meta kelli dawn lesti bdejt nagħmel ir-riċerka, u minħabba li dan huwa l-ewwel rumanz li ktibt li mhux ambjentat hawn Malta kelli nidħol aktar fil-fond, speċjalment għax il-parti l-kbira tar-rakkont iseħħ fiċ-Ċina. Ta’ min jgħid li dan huwa pajjiż magħluq ħafna, allura huwa diffiċli ħafna li tara l-ambjent reali li jgħixu fih iċ-ċittadini tal-pajjiż.


Għal min ma jafx, iċ-Ċiniżi, minbarra fuq il-ħajja in-ġenerali, għandhom ħafna restrizzjonijiet fuq il-midja soċjali; Google, Yahoo, Bing Bing u search engines popolari oħra ma tistax taċċessahom. Facebook, Instagram, Twitter u l-oħrajn lanqas. Tista’ tgħid li kollox huwa kkontrollat mill-gvern. Eżempju minflok Facebook għandhom il-Wiebo, minflok Google hemm Qihoo360. Imma dawn restritti għall-konfini Ċiniżi biss u ftit li xejn issib informazzjoni dwar dak li jiġri barra l-pajjiż.


L-aġenziji tal-aħbarijiet huma kollha manipulati mill-istat ukoll. Dawn, u ħafna affarijiet oħra jwassluk biex taħseb; immaġina ftit kieku jiġri dan f’pajjiżna u nkunu f’sitwazzjoni simili. Tmur tipprova tfittex tagħrif dwar suġġett partikolari u ssib verżjoni waħda biss, tkun maqtugħ u iżolat mid-dinja u tkun taf x’inhu jiġri f’Malta biss; lanqas taħsibha ma trid, aħseb u ara tgħixha, taqbel miegħi?!


Jien u nirriċerka dwar iċ-Ċina ġietni f’moħħi s-sensiela popolari ‘Keeping Up Apperances’, ħa nispjega għaliex. Meta l-Gvern Ċiniż irid jagħti stampa tal-pajjiż ikollu kollox ippjanat minn qabel. L-ewwel jagħżel ftit familji minn bliet differenti, jagħtihom impjieg aħjar milli jkollhom, jagħtihom ilbies isbaħ u wara perjodu qasir imorru għandhom bil-kamera u fuq skritt ippreparat minn qabel jiffilmjawhom u jintervistawhom fid-dar tagħhom dwar il-ħajja fiċ-Ċina, u miskin hu min jipprova jmur kontra dak li jiġi ordnat jgħid.
Wara jibagħtu l-filmati ppreparati lill-aġenziji tal-aħbarijiet internazzjonali bl-impressjoni li se jbellgħulhom ir-ross bil-labra, imma dan mhu xejn qrib ir-reality shows li naraw fil-punent.


Xi snin ilu tim ta’ ġurnalisti mill-Punent talbu permess jagħmlu intervisti indipendenti ma’ familji Ċiniżi. Skantaw mhux ftit meta t-talba tagħhom ġiet aċċettata, imma meta waslu fil-pajjiż kellhom sorpriża akbar. Ittieħdu f’lukanda mill-isbaħ imma kuntrarju għal dak li ħasbu ma ngħatawx permess joħorġu mill-kmamar tagħhom jekk ma jkunux akkumpanjati minn żewġ uffiċjali tal-armata. Meta setgħu joħorġu minn kamarthom ħaduhom dawra madwar il-Belt Kapitali u setgħu jaraw il-postijiet li ħaduhom fihom biss, la ħallewhom liberi li jmorru f’partijiet li xtaqu huma, aħseb u ara kemm setgħu jintervistaw nies li ltaqgħu magħhom fit-triq.


Meta jara dan kollu wieħed jasal għall-konklużjoni li kważi kull ħaġa, biex ma ngħidx kollox, li tara li qed tippromwovi l-mod kif jgħix il-poplu Ċiniż, u eventwalment il-pajjiż immexxi mill-partit Komunista, hija biss għall-apparenza.

Biex inkompli nikkonferma t-tagħrif li għaddejt aktar ’il fuq, nhar il-Ħadd 21 ta’ Frar 2021 ħarġet l-aħbar li aktar minn 150,000 persuna anzjana sparixxew mil-lista ta’ nies intitolati għall-benefiċċji soċjali tal-Provinċja ta’ Hubei. Dan seħħ fl-ewwel kwart tas-sena 2020 biss; min jaf kemm hi ogħla din iċ-ċifra llum?! Dan meta l-figura uffiċjali tal-gvern turi li n-numru ta’ mwiet kawża tal-Covid-19 hija biss ta’ 4,636. Kif tista’ temmen dak li juruk?


Mela issa għandek idea ta’ kif inhu l-ambjent fiċ-Ċina u l-ambjent li jgħix fih il-karattru ewlieni ta’ dan ir-rumanz, bis-saħħa tad-dettalji li għarraftek bihom minn qabel, meta tibda taqra dak li jkun qed jiġrilhom uħud mill-karattri li se jidhru aktar ’il quddiem, m’għandkomx taħsbu li nkun qed nesaġera, lanqas xejn!


Mhux se noqgħod neħodlok rasek bid-dettalji dwar kemm il-pandemija Covid-19 ħadet nies magħha, dawk malajr tista’ ssibhom inti. Se ngħidlek biss li fit-tielet ġimgħa ta’ Frar tal-2020 tħabbar li l-imwiet fl-Amerika biss qabżu n-nofs miljun persuna; total akbar minn dawk li tilfu ħajjithom fl-Ewwel u t-Tieni Gwerer Dinjin u l-Gwerra tal-Vjetnam ikkombinati flimkien.


Issa ħalli npinġilek, fuq fuq, fejn kien jgħix il-Professur Phil Burke. Kien blokk ta’ appartamenti lussużi, id-dsatax-il wieħed minn għoxrin taħt l-isem Palazz tal-Poplu, li fih kienu jabitaw ċittadini barranin li bil-professjoni tagħhom jagħtu servizz lill-poplu Ċiniż. Ir-residenza tal-profs tinsab fis-sbatax-il sular ta’ binja għolja d-doppju jew aktar, kollox imħallas mill-gvern.
Kif tidħol issib ruħek f’nofs l-appartamenti, fuq il-lemin issib open plan, li tinżel għalih minn tliet tarġiet, dan jinkludi kċina moderna, salott u kamra tal-pranzu. Fuq ix-xellug issib kuritur bi tliet kmamar tas-sodda, uffiċċju mdaqqas, laundry room u żewġ kmamar tal-banju. Mill-gallarija ta’ quddiem kien igawdi veduta mill-isbaħ tal-belt ta’ Wuhan u mill-gallarija tal-kamra tas-sodda ewlenija kont tara l-parkeġġ, il-parti l-kbira tiegħu kienet riservata għar-residenti. Kull appartament huwa fornut bl-aqwa għamara fis-suq, li tkun magħżula minn qabel fuq it-talba tas-sidien infushom.


Minbarra r-riċerka li nagħmel ikolli bżonn l-għajnuna ta’ ħafna nies, nies li jkunu esperti jew midħla sew tas-suġġett li nkun qed nikteb dwaru. Ma nistax noqgħod insemmihom wieħed wieħed għax żgur li nħalli lil xi ħadd barra, imma lanqas ma nista’ ma nurix ir-rikonoxximent tiegħi lejhom.


Ma’ dawn ikun hemm numru żgħir ta’ ħbieb li jiskrutinjaw dak li nkun qed nikteb billi jieħdu paċenzja bija u jaqraw dak li nikteb, kapitlu kapitlu. Nassigurakom li xejn mhu eżerċizzju pjaċevoli li tasal fi tmiem kapitlu li jispiċċa bi ‘cliff hanger’ u ma tistax taqleb il-paġna biex tkompli taqra, imma minflok trid tistenna sakemm jasallek il-kapitlu li jmiss.


Ikolli ngħid li did-darba lis-Surġent Claire Casha ma tantx ħabbattha wisq b’mistoqsijiet dwar xogħol il-pulizija għax ma involvejthomx daqshekk. Minbarra Claire u l-għażiża oħti, Louiselle Calleja Lombardi, it-tim ta’ ‘Għadu Sieket’ kien kważi ġdid kollu, tlieta minn nies ġodda, Thelma Cassar, Tania Mifsud u biex dejjem ikolli l-opinjori ta’ raġel, daħal magħhom il-ħabib tiegħi Costantino Vella, li bil-kritika tagħhom dan il-ktieb żgur li ħareġ aħjar. Magħhom kien hemm ukoll Louise Grech Abela, li għamlet ukoll il-qari tal-provi. Xi ħin jew ieħor matul il-vjaġġ li għamilna flimkien kollha ħarġu bl-ideat tagħhom, anke qaluli li jħossuhom li kienu qed jimponuli xi ftit iżżejjed, imma bħalma dejjem ngħid, jien nistma l-opinjoni ta’ kulħadd, u jekk dak li jiġbduli l-attenzjoni fuqu ma jkunx se jibdilli l-andament tal-istorja, naċċettah b’umiltà.


Issa li qrajt dawn il-kelmtejn u tista’ tifhem aħjar kif inbena dar-rumanz, tista’ tikkonċentra aktar fuq il-qari. Jalla tieħu gost taqra ‘Għadu Sieket’ daqs kemm ħadt pjaċir niktbu jien.”

Għaliex ir-Reġina tiċċelebra għeluq sninha darbtejn?

Għaliex ir-Reġina tiċċelebra għeluq sninha darbtejn?

Nhar l-Erbgħa 21 t’April ir-Reġina għalqet 95 sena, iżda kont taf li r-Reġina tiċċelebra għeluq sninha darbtejn?

Minbarra d-data li twieldet fiha, hemm data oħra fejn issir ċelebrazzjoni uffiċjali ta’ għeluq sninha, li ġeneralment tkun fit-tieni Sibt ta’ Ġunju.

Għaliex tiċċelebra għeluq sninha darbtejn, u kif tiċċelebrahom?

Fil-passat, ċelebrazzjonijiet uffiċjali li jimmarkaw għeluq snin ta’ Re jew Reġina fir-Renju Unit ma kinux isiru fil-ġurnata attwali ta’ għeluq sninhom.

Il-bużnannu tar-Reġina, Edward VII, li kien Re mill-1901 sal-1910 twieled f’Novembru, xahar li fir-Renju Unit, it-temp ma jkunx daqshekk tajjeb.

Madankollu huwa ried li jkun hemm ċelebrazzjoni pubblika kbira, allura, peress li f’Novembru ma kienx żmien tajjeb għal dan u għall-parata, huwa ddeċieda li jgħaqqad iċ-ċelebrazzjoni uffiċjali ta’ għeluq sninu ma’ parata militari annwali li ssir fis-sajf, meta t-temp ikun aktar sabiħ.

Kif tiċċelebra għeluq sninha r-Reġina?

Ġeneralment hija tqatta’ għeluq sninha mal-familja tagħha. Fil-21 t’April ikun hemm salut ta’ 41 pistoli f’Hyde Park, salut ta’ 21 pistoli f’Windsor Great Park u salut ta’ 62 pistoli fit-Torri ta’ Londra. Dawn ġew ikkanċellati kemm is-sena l-oħra kif ukoll din is-sena minħabba l-pandemija tal-Covid-19 u din is-sena anki minħabba l-mewt tal-Prinċep Philip.

Il-parata Trooping the Colour timmarka għeluq sninha uffiċjalment u ġeneralment issir f’Ġunju, iżda din ġiet ikkanċellata wkoll din is-sena. Hija biss it-tielet darba fir-renju tagħha li l-parata ma saritx.

X’tikkonsisti l-parata Trooping the Colour?

Il-parata Trooping the Colour immarkat l-għeluq snin uffiċjali tal-monarka għal aktar minn 260 sena.

Aktar minn 1400 suldat, 200 żiemel u 400 mużiċist normalment jieħdu sehem fl-avveniment, allura jkun spettaklu kbir mhux ħażin.

Ħafna membri tal-pubbliku jxejru l-bandar u libsin Union Jacks normalment jimlew il-mall barra l-palazz Buckingham biex jarawha.

Fil-ġurnata, normalment tibda parata kbira fir-residenza uffiċjali tar-Reġina, il-palazz Buckingham, u tibqa’ sejra tul il-Mall għall-parata tal-Horse Guards f’Whitehall, viċin Downing Street, u mbagħad terġa’ lura.

Hija tradizzjoni għall-familja Rjali li tkun preżenti l-Mall bħala parti miċ-ċerimonja, u tinġabar fil-gallarija tal-palazz Buckingham biex issellem lill-pubbliku u jsegwu l-wirja mill-ajruplani RAF għall-okkażjoni.

Dettalji li ma kontx taf dwar il-gallarija tal-Palazz Presidenzjali…

Dettalji li ma kontx taf dwar il-gallarija tal-Palazz Presidenzjali…

Il-gallarija tal-Palazz Presidenzjali jew aħjar tal-Palazz tal-Gran Mastru hija waħda mill-ikbar gallariji li nsibu fil-Mediterran. Din insibuha fuq il-ġnub u tkompli fil-faċċata tal-palazz fuq iż-żewġ naħat tiegħu. Is-saljaturi tagħha huma magħmulin minn injam u stukko u oħrajn huma skolpiti fil-ġebel. Fihom naraw l-istremma tal-Ordni ta’ San Ġwann u oħrajn l-istemma ta’ xi Gran Mastri. L-oħrajn għandhom disinn verament interessanti.

L-iktar waħda li tispikka hija dik li naraw fil-kantuniera bejn Triq l-Arċisqof u Pjazza San Ġorġ. Din is-saljatura partikolari tiġbed l-attenzjoni għall-forma kurjuża li fiha. Hawn naraw żewġ figuri li jinsabu wieħed fuq spallejn l-ieħor b’idejhom miftuħin. Taħthom naraw wiċċ grottesk li huwa influwenzat mill-maskli drammatiċi tal-Greċja l-antika. Dawn il-maskli kienu u għadhom jissimbolizzaw it-Teatru. Dawn kienu jsiru l-iktar biex ibiegħdu l-għajn u kull saram mir-residenti li kienu joqogħdu f’dak il-bini fejn ikunu. Il-figura ta’ fuq qiegħda tgħajjeb b’ilsienha lil min iħares lejn il-gallarija.  

Din is-saljatura kienet interpretata kemm-il darba li setgħet saret biex tissimbolizza l-bluha tal-Karnival li fi żmien il-Kavallieri kien jilħaq il-qofol tiegħu f’din il-pjazza. Iżda l-aktar teorija plawsibbli hija li din saret hekk biex tkun tista’ tbiegħed l-għajn ħażina mill-istess bini. Din il-ħaġa hija preżenti ħafna fil-kultura antika speċjalment fl-Amerika t’Isfel u fl-Asja Ċentrali li meta bniedem jgħajjeb b’ilsienu jkun qiegħed ibiegħed l-għajn ħażina. 

Enable Notifications OK No thanks