Select Page
Fatti interessanti dwar it-tradizzjonijiet marbuta mal-Għid il-Kbir

Fatti interessanti dwar it-tradizzjonijiet marbuta mal-Għid il-Kbir

Minbarra li wieħed ikun qed jistenna xi bajda taċ-ċikkulata u xi biċċa figolla, u ħelu ieħor marbut ma’ dan iż-żmien, hemm ukoll l-aspett reliġjuż li jagħmel din il-festa waħda mill-aktar festi importanti għall-Insara.

L-Għid il-Kbir, u t-tradizzjonijiet marbuta jiġu ċċelebrati mill-Insara kollha fid-dinja, iżda naturalment, bħal kull festa oħra, ikun hemm tradizzjonijiet differenti.

F’pajjiżna huma bosta li jipprattikaw it-tradizzjonijiet li kbirna bihom marbuta ma’ Ħames ix-Xirka, il-Ġimgħa l-Kbira u l-Għid il-Kbir, iżda kemm nafu dwar l-oriġini ta’ dan iż-żmien u t-tradizzjonijiet?

Kont taf li…

Fil-biċċa l-kbira tad-denominazzjonijiet Insara, l-Għid huwa preċedut mir-Randan, perjodu ta’ 40 jum ta’ sawm u talb.

Id-data ta’ Ħadd il-Għid hija differenti kull sena, u hija ddeterminata mid-data tal-ewkinozju tar-rebbiegħa u ċ-ċikli tal-qamar.

Minħabba li jużaw kalendarji differenti, id-data tal-Għid hija ġeneralment, mhux dejjem, differenti għall-Insara tal-Punent milli għall-Insara Ortodossi tal-Lvant.

Għall-Insara Ortodossi tal-Lvant, Ħadd il-Għid huwa l-bidu tal-istaġun tal-Pascha (il-kelma Griega għall-Għid).

Ħafna denominazzjonijiet Insara jiċċelebraw l-istaġun tal-Għid għal 50 jum, sal-jum tal-Pentekoste.

Għalkemm hija festa Nisranija, aspetti taċ-ċelebrazzjoni u t-tifsira tagħha għandhom l-għeruq marbuta mal-Lhud kif ukoll maċ-ċelebrazzjonijiet pagani.

Iċ-ċelebrazzjoni tal-Għid hija ġeneralment preċeduta mill-Ġimgħa Mqaddsa, li matulha l-aħħar ġimgħa tal-ħajja ta’ Ġesù Kristu, inkluż l-Aħħar Ċena, il-Passjoni u l-Kurċifissjoni tiegħu, hija mfakkra u onorata.

Il-bajd tal-Għid imorru lura sekli. Ħafna mit-tradizzjonijiet mhux reliġjużi tal-Għid jinvolvu l-bajd tal-Għid, bħad-dekorazzjonijiet tal-bajd, egg rolling, u egg hunts. Tradizzjonijiet bħal dawn huma pprattikati minn ħafna Nsara kif ukoll dawk li mhumiex Insara madwar id-dinja.

Minħabba li d-data tinbidel kull sena, l-Għid u l-jiem qaddisa relatati miegħu, bħall-Pentekoste, jissejħu festi “moveable”.

Bosta storiċi jemmnu li t-tradizzjonijiet tad-dekorazzjonijiet tal-bajd tal-Għid hija pagana fl-oriġini, peress li l-bajd spiss kien simbolu tal-fertilità u t-twelid.

ll-Parata tal-Għid ta’ New York City daħlet f’eżistenza gradwali fil-bidu tas-seklu 20, meta eluf ta’ nies bdew jinġabru f’Ħadd il-Għid biex jaraw is-sinjuri juru l-moda ġdida tal-Għid tagħhom.

Diversi denominazzjonijiet Protestanti ddenunzjaw uffiċjalment l-inkorporazzjoni tat-tradizzjonijiet tal-Għid li jinvolvu l-bajd tal-Għid u l-fenek tal-Għid minħabba l-oriġini pagana tagħhom.

Il-ħaruf, li kien użat ħafna drabi fit-riti ta’ sagrifiċċju tal-Lhud, huwa ikla tradizzjonali għall-ikla tal-Għid, li jfakkar is-sagrifiċċju ta’ Ġesù, li huwa msemmi bħala “l-Ħaruf t’Alla.”

Madanakollu, għalkemm is-sinifikat reliġjuż tal-ħaruf jagħmluh l-ikla l-aktar popolari tal-Għid, bosta familji jservu perżut minflok, aktarx għax, il-ħnieżer kienu jinqatlu fil-ħarifa, smoked għal diversi xhur, u jiġu servuti fir-rebbiegħa.

Il-fniek ukoll huma simboli tal-fertilità u l-ħajja. It-tradizzjoni tal-Easter Bunny aktarx bdiet fis-1700 fost l-immigranti Ġermaniżi fl-Amerika.

The Easter Rising kienet insurrezzjoni mmexxija minn nazzjonalisti Irlandiżi kontra l-Gvern Ingliż nhar it-tnejn tal-Għid tal-1916. Ir-ribelljoni u l-eżekuzzjonijiet li segwew eventwalment wasslu għall-ħolqien tar-Repubblika tal-Irlanda nhar it-tnejn tal-Għid tal-1949.

Din ir-ribelljoni rriżultat fil-mewt ta’ madwar 450 persuna u aktar minn 2,500 feriti, il-maġġoranza tagħhom Irlandiżi.

Il-Knisja tal-Moravja fil-Ġermanja bdiet it-tradizzjoni ta’ Sunrise Service f’Jum il-Għid fl-1732. It-tradizzjoni hija maħsuba biex tfakkar lil dawk li jmorru l-knisja ta’ Marija ta’ Magdala, li jingħad li kienet l-ewwel waħda li skopriet li l-qabar ta’ Ġesù kien vojt, għall-ħabta tas-sebgħa, tlett ijiem wara li Ġesù ġie msallab.

Fix-xahar li jwassal għall-Għid, il-Kattoliċi fl-Amerika jimpenjaw ruħhom fi prattika magħrufa bħala l-Istazzjonijiet tas-Salib, permezz ta’ pellegrinaġġ f’14-il sit relatati mal-Kruċifissjoni ta’ Ġesù.

Matul is-seklu 16, il-belt ta’ Oberammergau, il-Ġermanja għamlet wegħda li kull għaxar snin tagħmel Passion Play, li fiha t-tbatijiet u l-mewt ta’ Ġesù Kristu huma rrakkontati permezz ta’ wirja drammatika, bi tpattija għall-protezzjoni mill-Pesta. Skont ir-rapporti, ir-rata ta’ mwiet tnaqqset b’mod sinifikanti wara l-ewwel dramm. Din il-belt kompliet iżżomm il-wegħda sal-lum.

Kienet tradizzjoni li jinżebgħu l-bajd tal-Għid bil-kulur isfar, blu jew aħmar; isfar għax jissimbolizza l-Qawmien ta’ Kristu, blu jindika l-imħabba filwaqt li l-aħmar ifakkar id-demm ta’ Ġesù.

Meta kienu jiltaqgħu filgħodu f’Ħadd il-Għid, l-Insara bikrija kienu jsellmu lil xulxin billi jgħidu, “Alleluia! Kristu Rxoxt!”

Il-bajd tal-Cadbury ġie introdott għall-ewwel darba bħala ħelu tal-Għid fl-Ewropa, fl-1875.

L-ilbies ta’ ħwejjeġ ġodda għal Ħadd il-Għid kien tradizzjoni fost l-Insara sa mill-bidu tal-knisja oriġinali.

Il-belt ta’ Bessières, fi Franza, tiċċelebra l-Għid billi tiġi msajra froġa kbira li jkun fiha madwar 15,000 bajda u tkun msajra f’taġen li għandu dijametru ta’ aktar minn 13-il pied!

F’Ġerusalem, il-belt fejn huwa maħsub li Ġesù ġie msallab, l-Insara jiċċelebraw il-Ġimgħa l-kbira billi jimxu l-istess triq li għamel Ġesù fil-jum li kien imsammar mas-salib. Uħud minn dawk li jattendu saħansitra jġorru salib magħhom bħala tifkira. F’Ħadd il-Għid, ħafna pellegrini jattendu għaċ-ċerimonja fil-Knisja li qiegħda f’Garden Tomb, iż-żona fejn huwa maħsub li ġie midfun Ġesù.

L-akbar bajda tal-Għid taċ-ċikkulata fid-dinja saret fl-Italja, f’April tal-2011, b’kejl ta’ 34 pied u 1.05 pulzieri fit-tul, u tiżen madwar 15,873 libbra. Filwaqt li l-akbar fenek taċ-ċikkulata fid-dinja sar fl-2017 fil-Brażil, fejn disa’ professjonisti taċ-ċikkulata ħadu fuq ġimgħa biex jagħmlu l-iskultura twila 13-il pied u 10 libbra.

Il-Pjanta Alocasia Polly – Roxanne Gauci Taliana

Il-Pjanta Alocasia Polly – Roxanne Gauci Taliana

Il-pjanta Alocasia Polly, magħrufa wkoll bħala African Mask, hija nattiva għall-Asja subtropikali u l-Awstralja.

Din il-pjanta tippreferi ambjent imdawwal u umdu fid-dar jew ġo xi uffiċċju. Il-weraq aħdar skur tagħha għandhom forma ta’ arrowhead.

Għalkemm hija pjanta li tħobb dawl qawwi, il-weraq jistgħu jkunu sensittivi għall-ħruq tax-xemx. Qatt tħalliha f’xemx diretta, għalhekk l-aħjar li żżommha ftit ‘il bogħod minn tieqa jew wara purtiera ħafifa. Importanti wkoll li tevita milli tpoġġiha f’postijiet mudlama.

Saqqiha regolari, kull ġimgħa u żomm il-ħamrija niedja, iżda mhux imxarrba ħafna jew saturata għaliex dan jista’ jikkawża ħsara lill-għeruq. Mhix pjanta ta’ ġewwa li tittollera n-nixfa, iżda kapaċi tgħix jekk tinsa ssaqqiha f’xi drabi minn żmien għal żmien. Perjodi estiżi ta’ nixfa jistgħu jirriżultaw li l-ponot tal-weraq isiru kannella. Fix-xitwa teħtieġ inqas ilma peress li mhuwiex l-istaġun tagħha.

Il-pjanti tal-Alocasias huma kemmxejn tossiċi għall-annimali domestiċi u l-bnedmin. Tipikament, inġestjoni tikkawża irritazzjoni tal-ħalq u l-istonku u possibilità ta’ rimettar.

Uża fertilizzant ġenerali għall-pjanti tad-dar bil-ħadid kull erba’ ġimgħat matul ir-rebbiegħa u s-sajf. L-ebda fertilizzant mhu meħtieġ matul ix-xhur tax-xitwa meta t-tkabbir tal-pjanti jonqos b’mod naturali. Applika fertilizzant biss fuq ħamrija niedja, qatt niexfa, għax taħraq l-għeruq.

Il-Pjanta Asplenium Nidus – Roxanne Gauci Taliana

Il-Pjanta Asplenium Nidus – Roxanne Gauci Taliana

Il-pjanta Asplenium Nidus, hija magħrufa sewwa wkoll bħala l-pjanta tal-bejta tal-għasafar.

Hija pjanta tropikali nattiva għall-Hawaii u l-Gżejjer tal-Paċifiku.

Din il-pjanta tikber l-aħjar f’żoni dellija għaldaqstant biex tieħu ħsiebha sew, poġġiha f’żona tad-dar b’dawl indirett jew dellija.

Il-pjanta Asplenium Nidus tippreferi ambjent niedi. Li ssaqqi l-ħamrija ta’ spiss waqt it-tkabbir u li tpoġġi l-pjanta f’post moderatament umdu tgħin biex jinżamm ambjent adattat għall-Bird’s Nest. Qatt tħalli l-ħamrija tinxef iżżejjed.

Bħala pjanta li tikber bil-mod ħafna, ma teħtieġx fertilizzazzjoni daqs il-biċċa l-kbira tal-pjanti tad-dar oħrajn. Il-pjanta Asplenium Nidus taħdem l-aħjar meta fertilizzant likwidu bilanċjat npk 20-20-20 jitnaqqas għal nofs qawwa u jiġi applikat kull xahar fuq il-ħamrija ta’ madwar il-pjanta. Fertilizzazzjoni żejda tista’ tikkawża ħruq fl-għeruq. Il-kura tal-Asplenium Nidus tista’ tirriżulta fit-trattament ta’ diversi pesti u problemi fungali, batteriċi. L-afidi u l-insetti tal-qoxra huma pesti komuni li jaffettwaw din il-pjanta. Pjanti li jkunu ġew misqija b’mod eċċessiv jistgħu jesperjenzaw taħsir ta’ l-għeruq u problemi fungali oħra. Jekk iseħħ taħsir, iċċekkja l-ħamrija u l-pot tal-pjanta tiegħek għal drenaġġ xieraq.

Dan il-pjanta mhijiex tossika u allura hija ideali għal djar bil-klieb u l-qtates.

Jekk għandek xi mistoqsijiet dwar din il-pjanta u oħrajn, ibgħatilna fuq info@skoperta.net

Il-pjanta Ficus Lyrata – Roxanne Gauci Taliana

Il-pjanta Ficus Lyrata – Roxanne Gauci Taliana

Il-Ficus Lyrata komunement magħrufa bħala Fiddle Leaf Ficus iġġib firxa ta’ benefiċċji għas-saħħa. Wieħed mill-benefiċċji hu li l-weraq wiegħsa tagħha jgħinu fil-purifikazzjoni tal-arja.

Kif tista’ tieħu ħsieb il-pjanta Fiddle Leaf Ficus?

Forsi ġieli smajt li din hija pjanta diffiċli biex tieħu ħsiebha, imma hija idea ħażina li ħafna għandhom għaliex jekk issegwi passi importanti jirnexxilek tieħu ħsiebha kif suppost.

Importanti li din il-pjanta jkollha dawl qawwi u ffiltrat għaliex inkella tiddeterjora malajr f’dawl baxx.

Żomm il-ħamrija niedja dejjem. Issaqqihiex iżżejjed jew tħalli l-pjanta wisq fl-ilma, imma saqqiha skont kemm tkun teħtieġ il-pjanta.

Uża fertilizzant kull 15-il jum b’likwidu tal-weak green plant matul l-istaġun tat-tkabbir.

Ibdel il-kompost u poġġiha f’pot akbar kull sena. Din il-pjanta naturalment tikber mhux ħażin, u għalhekk jeħtieġ kemm l-għoli kif ukoll spazju għall-estensjoni tal-għeruq.

Huwa importanti li wieħed ikun jaf li din il-pjanta sfortunatament hija tossika għall-klieb u l-qtates jekk tiġi inġerita, u tikkawża irritazzjoni fil-ħalq, tħammil eċċessiv, u rimettar.

Ħafna nies jinnutaw li jitfaċċaw tikek kannella fuq il-weraq jew twaqqa’ l-weraq tagħha. It-tnejn huma naturali u huma parti mill-proċess naturali tat-tkabbir tal-pjanta sakemm ma jkunx b’mod esaġerat. Weraq kannella u twaqqigħ ta’ weraq jista’ jseħħ ukoll minħabba l-kundizzjoni tal-arja u nuqqas ta’ umdità fid-dar tiegħek. Jekk tpoġġi umidifikatur viċin il-pjanta (importanti li dan ma jsirx direttament fuq il-weraq) jgħin fl-umdità.

Darba fix-xahar, kun żgur li ssaqqi sewwa l-pjanta biex telimina xi melħ, tossini, jew impuritajiet li jitrabbew fil-ħamrija. Il-Ficus Lyrata hija sensittiva għall-kimiċi u allura f’każ ta’ dud, uża l-pestiċida l-inqas qawwija kimikament.

Enable Notifications    OK No thanks