Select Page
Huwa vera li l-irġiel bandiera bajda fejn tidħol tqala?

Huwa vera li l-irġiel bandiera bajda fejn tidħol tqala?

Bħala adolexxenti ġieli kienu jgħidulna li l-mara trid toqgħod attenta iktar mir-raġel waqt is-sess. Dan għaliex jekk tinqabad tqila, ir-raġel huwa bandiera bajda. Fiċ-ċensiment tal-Amerika (2020) turi li ¼ ta’ tfal m’għandhomx missierhom f’ħajjithom. Fid-Danimarka (2002), seħħet riċerka li turi li 40% ta’ missirijiet ma jħossuhomx involuti fil-konsultazzjonijiet relatati mat-twelid ta’ wliedhom.

Riċerka fl-Awstralja (2010) turi li 40% tal-irġiel jaħsbu li hija r-responsabiltà tal-mara li taħseb fil-kontraċezzjoni, minħabba li t-tqala sseħħ f’ġisem il-mara. Dan il-ħsieb huwa riżultat ta’ aspettattivi mis-soċjetà.

B’hekk nixtieq inressaq informazzjoni dwar il-kontraċezzjoni. F’dan l-artiklu se nsemmi tipi differenti ta’ kontraċezzjoni għan-nisa kif ukoll għall-irġiel.

Il-metodu ritmiku:

Dan il-metodu jista’ jiġi użat mill-mara bħala mod kif tippjana l-attivitajiet sesswali tagħha b’mod ibbażat fuq il-fertilità tagħħa. Dan il-metodu isir billi tara skont il-kalendarju u t-temperatura tal-ġisem, biex tidentifika meta tkun l-aktar fertili. Hemm ukoll apps fuq il-mobajl li jistgħu jgħinuk fiha din, u jimmarka meta tkun fertili. Dan il-metodu mhux dejjem affidabbli u fil-fatt mhuwiex meqjus sikur. Dan għaliex iċ-ċiklu tal-mara jaf jinbidel, imma jekk tkun taf tevita ċerti ġranet jaf isserraħ rasek iktar. B’hekk l-aħjar li tista’ tuża kontraċettiv fiżikali wkoll.

Il-metodu tal-irtirar:

Dan il-metodu jsir meta r-raġel ineħħi l-pene mill-vaġina qabel l-eġakulazzjoni. Dan isir biex jipprevjeni l-isperma milli tidħol ġol-vaġina. Problema li tista’ sseħħ minn dan il-metodu huwa li jekk ma jkunx ippjanat tajjeb l-eġakulazzjoni u ‘l bogħod mill-ġenitali tal-mara, xorta tista’ sseħħ it-tqala. Għalhekk, dan il-metodu waħdu mhuwiex ikkunsidrat bħala mod ta’ kontraċezzjoni sikur. L-aħjar huwa li jekk tieqaf, waqt li tkun liebes kondom ukoll.

Il-Kondom:

Dan huwa l-iktar wieħed li nisimgħu bih. Dan huwa kontraċettiv użat mir-raġel, u għandu jintlibes mal-pene tiegħu. Dawn jistgħu jinstabu faċilment minn spiżerija u anke min siti onlajn bħal dawn. Il-kondom jikkawża barriera bejn il-partners. Minħabba din il-barriera, dawn jipprevjenu xi mard li jkun trasmess sesswalment bħall-HIV. Importanti li ma jintużax lubrikant magħmul miż-żejt, jew żejt, għax dan jista’ jagħmel ħsara lill-kondom.

Il-Femidom:

Din hija simili ħafna tal-kondom, però din tiġi mlibbsa mill-mara. Din titpoġġa ġol-vaġina tal-mara ħalli l-isperma ma tasalx ġol-utru. Din tidher qisha borża trasparenti u wkoll tikkawża barriera fiżikali bejn il-partners. Bħall-kondom, importanti li ma jintużax lubrikant magħmul miż-żejt, jew żejt, għax dan jista’ jagħmel ħsara lill-femidom.

Iċ-ċirku vaġinali:

Iċ-ċirku vaġinali huwa magħmul minn materjal flessibbli li huwa żgħir bħala qies. Dan jitpoġġa fil-vaġina, u jirrilaxxa l-ormoni oestrogen u progesterone. Wara 21-il ġurnata liebsa ċ-cirku vaġinali, għandek bżonn tbiddlu. Meta tneħħi ċ-ċirku vaġinali m’għandekx ikollok uġigħ, jekk dan iseħħ żur tabib mall-ewwel. Imbagħad trid tistenna ġimgħa sabiex iddaħħal ieħor ġdid. Jekk użat tajjeb, dan huwa effettiv, però huwa dejjem aħjar li tuża tip ta’ kontraċettiv ieħor miegħu, bħal kondom biex tevita mard trasmess sesswalment.

Pilloli kontraċettivi:

Pilloli kontraċettivi jipprevjenu l-ovulazzjoni. Jekk tieħu dawn il-pilloli, importanti li teħodhom l-istess ħin kuljum. Jekk ma teħodhomx kuljum, se jkollok iktar ċans li tinqabad tqila.

  • Pilloli Orali kkombinati:

Pilloli bħall-Yaz, Yasmin u Vreya jissejħu pilloli orali kkombinati. Dan għaliex fihom zewġ ormoni estroġenu u progesterone li jipprevjenu it-tqala.

  • Pilloli tal-Progesterone

Dawn il-pilloli żgħar ikollhom l-ormon ta’ progesterone biss. Dawn jistghu ikunu utli għal dawk li ma jistglux jieħdu pilloli kkombinati.

Apparat intrauterin (Intrauterine Device – IUD):

Dan l-apparat jitqiegħed fl-utru tal-mara u huwa tip ta’ kontraċettiv iktar fit-tul. Dawn huma effettivi ħafna biex jipprevjenu t-tqala. Hemm żewġ tipi ta’ dan l-apparat, dawk li; (1) jirrilaxxaw l-ormoni u (2) dawk li huma tar-ram.

  • Apparat Intrauterin li jirrilaxxaw l-ormoni

L-apparat intrauterin li jirrilaxxa l-ormoni jnaqqas ċ-ċiklu mestrwali jew anke jwaqqfu għal kollox. Dawn jipprevjenu t-tqala minn 3-6 snin. Hemm żewġ tipi ta’ dawn, il-Mirena u l-Jaydess.

  • Apparat Intrauterin tar-ram

Il-FlexiT u Eurogine Gold T u Monalisa huma apparati intauterini tar-ram. Dawn idumu sa 10 snin. Jistgħu jżidu l-ammont ta’ demm fiċ-ċiklu mestrwali, għalhekk ma jgħoddux għal min diġà ibati biċ-ċiklu ta’ fluss abbondanti.

L-apparat intrauterin huwa l-iktar effettiv, però jista’ jkun iktar għoli bħala prezz.

L-Impjant tal-kontraċezzjoni

L-Impjant tal-kontraċezzjoni huwa virga tal-plastik żgħir li huwa flessibbli. L-impjant jitpoġġa taħt il-ġilda tad-driegħ, b’użu ta’ anaesthesia lokali. Dan jirilaxxa l-ormon ta’ progesterone sabiex iħaxxen il-mukus ċervikali u l-inforra tal-utru tirqaq. Dan jista’ jitneħħa xħin trid, u l-fertilità tiġi lura għal kif kienet qabel. Dan jista’ jdum sa tliet snin qabel ma jerġa’ jinbidel.

L-iktar mod sikur huwa li tuża kontraċettivi kkombinati, sabiex jiġu evitati kemm it-tqala kif ukoll infezzjonijiet trasmessi sesswalment. Tkun xi tkun id-deċiżjoni tiegħek fuq il-kontraċezzjoni, kun żgur li titkellem dwarha mal-partner tiegħek.

L-esperti tagħna jistgħu jigwidawk lejn liema kontraċezzjoni huwa l-aħjar għalik, skont l-età tiegħek, ormoni u r-raġunijiet tiegħek għaliex tixtieq tirrikorri għall-kontraċezzjoni. Għal aktar tagħrif dwar dan is-suġġett, tista’ issibna fuq il-paġna ta’ Facebook tagħna hawnhekk jew anke tista’ ssegwi vidjows fuq Tiktok hawnhekk.

Bħal-lum 103 snin ilu twieled Nelson Mandela

Bħal-lum 103 snin ilu twieled Nelson Mandela

Nelson Mandela kien l-ewwel President Afrikan ta’ karnaġġjon skur, tal-Afrika t’isfel mill-1994 sal l-1999. Huwa serva biss bħala president għal mandat wieħed.

Huwa magħruf partikolarment għas-sehem tiegħu fil-moviment li ġġieled biex itemm l-apartheid fl-Afrika t’Isfel.

Nelson Mandela kien determinat li jagħti l-kontribuzzjoni tiegħu stess fil-ġlieda għal-libertà tal-poplu tiegħu minn meta kien għadu tifel żgħir.

Bħala politiku u attivist tad-drittijiet soċjali, Mandela nvolva ruħu f’attiviżmu tad-drittijiet tal-bniedem waqt li kien fil-Kulleġġ tal-Università ta’ Fort Hare u ġie mkeċċi talli ħa sehem fi protesta.

Ħafna minna familjari mal-priġunerija ta’ Nelson Mandela u x-xogħol tiegħu kontra l-apartheid, imma skoprejna ftit affarijiet li forsi ma tafx dwar dan il-mexxej dinji ta’ ispirazzjoni, li twieled proprju fit-18 ta’ Lulju tal-1918.

  • Nelson Mandela għamel 18-il sena ħabs solitarju.

Huwa kien il-ħabs mill-1962 sal-1990 għal tradiment u konspirazzjoni kontra l-gvern. Ġie kkundannat għall-għomor il-ħabs, iżda ġie meħlus kmieni meta l-ANC reġgħet saret legali. Huwa qatta’ 18-il sena fil-ħabs ta’ Robben Island, u 9 snin il-ħabs ta’ Pollsmoor f’Tokai, Cape Town. Il-kundizzjonijiet kienu aħjar f’Cape Town.

  • In-numru tal-ħabs ta’ Nelson Mandela kien 46664.

In-numru jindika li kien il-466 priġunier tal-1964. Huwa kien jgħożż dan in-numru tant li għamlu l-isem tal-kampanja tiegħu ta’ għarfien dwar l-HIV/AIDS u l-isem ta’ sensiela ta’ kunċerti tal-karità.

  • Nelson Mandela pparteċipa fil-ġlieda kontra l-HIV/AIDS fl-Afrika t’Isfel.

L-imwiet u l-infezzjonijiet tal-HIV/AIDS kienu qed jiżdiedu fl-Afrika t’Isfel fil-bidu tad-disgħinijiet meta Mandela ħa t-tmexxija tal-pajjiż.

Fl-1998, 2,0 miljun Sud Afrikani kienu ġew infettati bil-virus.

Il-mewt tal-uniku tifel tiegħu, Makgatho, b’din il-kawża ħeġġeġ aktar lil Mandela biex jaghti s-sehem tiegħu f’kampanji ta’ saħħa pubblika mmirati biex jaħdmu għall-prevenzjoni tal-virus.

  • Nelson Mandela kien ħarab mid-dar!

Huwa u l-kuġin tiegħu Justice kienu ħarbu mid-dar fl-1941 biex jevitaw żwieġ irranġat.

  • Kellu jikkumbatti ma’ ħafna traġedji personali.

Fl-aħħar huwa rnexxielu jiżżewweġ għall-imħabba fl-1944, ma’ Evelyn Mase, iżda r-relazzjoni tagħhom ma damitx ma kellha tiffaċċja traġedja. It-tieni tifel tagħhom, Makaziwe, miet ta’ 9 xhur biss. Huma kellhom żewġt itfal oħra: Madiba Thembekile (Thembi), li mietet f’ħabta ta’ karozza waqt li Mandela kien il-ħabs fl-1969, u Makgatho Lewanika, li miet bl-AIDS fl-2005. Mandela kellu żewġt itfal oħra mat-tieni mara tiegħu Winnie u bosta neputijiet.

  • Nelson Mandela għandu din il-ġurnata ddedikata għalih.

F’Novembru tal-2009, l-Asaemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti ddikjarat it-18 ta’ Lulju, il-jum t’għeluq sninu bħala l-“Jum Mandela’. Hija ċelebrazzjoni nazzjonali u rikonoxximent tal-kontribuzzjoniijiet ta’ Mandela għal-libertà.

  • L-elezzjoni ta’ Mandela bħala l-President tal-Afrika t’Isfel kisret diversi rekords.

L-inawgurazzjoni ta’ Mandela bħala president fl-1994 kienet storika għal mill-inqas erba’ raġunijiet (u probabilment ħafna aktar). Huwa kien l-ewwel President elett demokratikament tal-Afrika t’Isfel. Huwa kien ukoll l-ewwel president ta’ karnaġġjon skur tal-pajjiż, u l-akbar persuna eletta għall-kariga. L-inawgurazzjoni tiegħu għaqqdet l-akbar numru ta’ kapijiet ta’ stat mill-funeral tal-President tal-Istati Uniti John F. Kennedy fl-1963.

  • L-ewwel isem ta’ Nelson Mandela ma kienx fil-fatt Nelson.

L-isem mogħti ta’ Mandela kien Rolihlahla, li l-għalliema tiegħu ma setgħux jippronunzjaw. Wieħed minnhom beda jsejjaħlu Nelson wara l-ammirall Ingliż Horatio Nelson, u l-isem ovvjament baqa’.

  • Aktar tard kien ingħata l-laqam ta’ “mkhulu”.

L-Afrikani t’Isfel ġeneralment kienu jsejħu lil Mandela “mkhulu” li tfisser “nannu”, jew Madiba, l-isem tal-familja Mandela għal anzjan rispettat

  • Kien jinteressah sport partikolari.

Minbarra l-politika, il-passjoni l-oħra ta’ Mandela kienet il-boxing. “Ma kienx jogħġobni l-vjolenza tal-boxing. Jien kont aktar interessat fix-xjenza tiegħu, kif tmexxi ġismek biex tipproteġi lilek innifsek, kif tuża pjan biex tattakka u ċċedi, u kif tmexxi lilek innifsek fil-ġlieda,” huwa jgħid fil-bijografija tiegħu.

Kont taf?

Li minkejja li Mandela dejjem ċaħad, għal raġunijiet politiċi, li qatt kien membru tal-Partit Komunista, riċerka storika ppubblikata fl-2011 evidentament turi li huwa kien ingħaqad fl-aħħar tas-snin 50 jew fil-bidu tas-sittinijiet. Dan ġie kkonfermat kemm mis-SACP kif ukoll mill-ANC wara l-mewt tiegħu.

  • Nelson Mandela kien fuq il-lista ta’ sorveljanza tat-terroriżmu tal-Istati Uniti għal 47 sena.

Il-President tal-Istati Uniti Ronald Reagan qies lil Nelson Mandela bħala terrorist u poġġih fuq il-lista ta’ sorveljanza tat-terroriżmu.

Il-President Reagan ma kienx waħdu, l-eks Prim Ministru tar-Renju Unit Margaret Thatcher kienet tqisu bħala persuna b’moħħ magħluq u li l-ANC kienet magħmula minn terroristi u komunisti.

Fl-1986, il-President Reagan ġie kkwotat jgħid li l-gvern tal-Afrika t’Isfel ma kienx obbligat li jinnegozja futur tal-pajjiż ma’ organizzazzjonijiet komunisti li użaw it-terroriżmu u l-vjolenza

Ismu tneħħa millista fl-2008.

  • Ivvota għalll-ewwel darba ta’ 76 sena.

Qabel l-1994, il-biċċa l-kbira tal-Afrikani t’Isfel ta’ karnaġġjon skur ma kinux jipparteċipaw fl-elezzjoni demokratika tal-mexxejja tagħhom.

Fl-elezzjoni tal-1994 fl-Afrika t’Isfel kien hemm ammont kbir ta’ votanti ta’ karnaġġjon skur li ħarġu biex jitfgħu l-vot tagħhom għall-ewwel darba.

Iktar minn 17-il miljun votant ta’ karnaġġjon skur minn 18-il sena ‘l fuq ħadu sehem fl-elezzjoni demokratika.

Kienet dik is-sena li Nelson Mandela wkoll ivvota għall-ewwel darba. Huwa ġie wkoll elett b’mod demokratiku bħala l-ewwel president ta’ karnaġġjon skur tal-Afrika t’Isfel.

Ix-xogħol ta’ Nelson Mandela ġie rikonoxxut madwar id-dinja.

Matul ħajtu, Mandela rċieva aktar minn 695 premju, inkluż il-Premju Nobel għall-Paċi fl-1993.

  • Isem Nelson Mandela jibqa’ mfakkar sal-lum.

In-nies kienu jħobbu jonoraw ix-xogħol ta’ Mandela għal-libertà u d-drittijiet tal-bniedem. Bħallikieku dawk is-695 premju ma kinux biżżejjed, aktar minn 25 skola, università, u istituzzjonijiet edukattivi ġew imsemmija għalih. Mill-inqas 19-il scholarship u fondazzjonijiet għandhom l-isem Nelson Mandela, u saru iktar minn 95 skultura, statwi, jew biċċiet tal-arti tiegħu jew ġew iddedikati lilu.

Mandela miet fil-5 ta’ Diċembru tal-2013, fl-età ta’ 95 sena fid-dar tiegħu f’Johannesburg, l-Afrika t’Isfel. Huwa ngħata funeral statali li għalih attendew mexxejja globali. Huwa ġie midfun fid-dar rurali tiegħu f’Qunu, l-Afrika t’Isfel.

Il-Pożittivi – Dramm komiku ġdid ta’ Simon Bartolo

Il-Pożittivi – Dramm komiku ġdid ta’ Simon Bartolo

L-isfida ta’ dan id-dramm, skont il-kittieb Simon Bartolo, kienet li jikteb b’mod ċajtier dwar xi ħaġa serja. Fil-fatt Il-Pożittivi jittratta l-problema tal-virus tal-HIV li għalkemm fiż-żminijiet tal-lum m’għadhiex toqtol sakemm dak li jkun jieħu l-mediċini kif suppost, xorta ġġor magħha stigma li skont wieħed mill-karattri fid-dramm stess, iġġiegħel lin-nies ma jibqgħux jarawk bħala uman għax kif isiru jafu li għandek l-HIV jitilqu jiġru. Bartolo mhuwiex ġdid għall-idea li jżewwaq is-serju mal-komiku. Dan għamlu fi drammi bħal Ħabbilni ħa Nirbaħ, Il-Ħanina Maddalena, u ħafna oħrajn. Għalhekk huwa ma ħasibhiex darbtejn biex laqa’ l-isfida.

Id-dramm għandu direzzjoni ta’ Toni Attard, u jdur madwar il-karattru ta’ David (Benjamin Abela), li jixtieq jesperimenta bis-sess bħal sieħbu imma fl-istess ħin jibża’ u jinkwieta wisq dwar il-konsegwenzi. Mill-banda l-oħra sieħbu Axel (Stephen Mintoff) m’għandux minn dawn il-problemi. M’għandekx ċans li se joqgħod iħabbel rasu qabel ma jieħu l-aktar azzjoni li tkun tħajru dak il-ħin. Huwa jħobb jesperimenta u jbiddel il-ħsieb, fil-fatt ikun huwa stess li jagħżel ismu meta jaqleb minn Alex għal Axel.

David, li trabba mingħajr missier, iħoss ġibda partikolari lejn irġiel ikbar minnu u l-inkwiet jibda meta jiltaqa’ ma’ Karl (Ray Calleja). Hu jistqarr li ma’ Karl iħoss xi ħaġa li qatt ma ħass ma’ ħadd qabel. Fl-istess ġurnata Axel jiltaqa’ ma’ raġel barrani, Marcus (Chris Vincent), li jgħix Malta u li għandu ideat kemxejn mhux tas-soltu li jattiraw lil żagħżugħ.

Mill-banda l-oħra, Emily (Clare Agius) omm David, għandha ħabiba li magħha tiftaħ qalbha … iżda mhux dwar kollox! Il-ħabiba tagħha hija Susan (Josette Ciappara), mara ta’ 60 sena li ilha tgħix bl-HIV għal dawn l-aħħar 28 sena bla problemi. Hija tgħid li avolja r-riżultat tal-HIV ħareġ « positive » hija mhux se tkun negattiva, imma se tibqa’ tgħix ħajjitha bl-aktar mod pożittiv.

Bejn intriċċi, daħq, biki, rabja, frustrazzjoni, imħabba u fuq kollox, tama, dan id-dramm jeħodna fuq vjaġġ komiku ma’ karattri Maltin bħalna li qed jgħixu ħajjithom bl-aħjar mod li jafu.

Il-Pożittivi huwa tajjeb għal udjenzi minn 15-il sena ’l fuq u se jkun disponibbli on demand fi kwalunkwe ħin tal-ġurnata, mit-18 ta’ Ġunju. L-ispettaklu huwa bil-Malti u sottotitli bl-Ingliż. Il-biljetti jiswew €10 u jistgħu jinxtraw minn hawn.

Enable Notifications    OK No thanks