“Dak li għaddejt minnu jien nixtieq li naqsmu ma’ ħaddieħor biex inkun ta’ kuraġġ għalihom” – Ryan Hili

“Dak li għaddejt minnu jien nixtieq li naqsmu ma’ ħaddieħor biex inkun ta’ kuraġġ għalihom” – Ryan Hili

Nitkellmu ma’ Ryan Hili, ir-rebbieħ tat-tielet edizzjoni ta’ X Factor Malta

Ryan, irnexxielek tirbaħ it-tielet edizzjoni ta’ X Factor Malta. Mill-espressjoni li stajna naraw fuq wiċċek kont tidher sorpriż ħafna. X’għadda minn moħħok f’dak il-mument li kont taf li int ir-rebbieħ?

Dak il-ħin meta Ben Camille għajjat ismi, ma stajtx nemmen dak li qed nisma’. Il-fatt li kont mal-ewwel tlieta kienet diġà sorpriża kbira għalija, imma l-fatt li rbaħt kien mument li żgur ma stajtx nemmnu u li mhux ħa ninsa qatt. Ovvjament, kuntent ħafna u grat lejn dawk kollha li tawni s-sapport mill-bidu sal-aħħar.

Xi tfisser din il-kisba għalik personali u għall-karriera tiegħek?

Jien il-mużika nqisha bħala xi ħaġa ferm important f’ħajti. Il-fatt li ddeċidejt li nieħu sehem kien diġà pass kbir u r-rispons li rċevejt mill-bidu kien pożittiv. Il-fatt li rbaħt komplejt nemmen iktar fit-talenti tieghi u se nkompli naħdem biex nibqa’ nuri x’kapaċi nagħmel fil-karriera mużikali tiegħi.

Iddedikajt ir-rebħa għall-papà tiegħek. Għaliex? X’impatt għamel fuqek personali biex wasalt sa fejn wasalt illum?

Sfortunatament, il-papà marad u ħalliena f’temp ta’ xahar. Dan kollu fetaħli għajnejja u urieni biċ-ċar kemm illum hawn u għada ma nafx. Il-ħajja wisq qasira biex tieħu kollox for granted. Jekk għandek tagħmel xi ħaġa, aqbad u agħmilha issa.

X’messaġġ tixtieq twassal permezz ta’ din ir-rebħa?

Kull min għandu ħolma jagħmel mezz biex għallinqas jipprova jieħu l-ewwel pass. Qatt mhu tard wisq u jekk ma temminx li kapaċi u tkun tajjeb, ikun dispjaċir kbir.

Xi tgħidilna dwar it-tliet finalisti l-oħra?

F’din l-edizzjoni nħoss li veru konna grupp sabiħ. Ir-relazzjoni mal-kontestanti kienet waħda mill-isbaħ u baqgħet sal-aħħar mal-finalisti l-oħra. Kollha kemm huma bravi u l-fatt li d-distakk fil-punti kien ftit turi kemm ir-rebħa setgħet kienet ta’ kulħadd.

Kif għidt int ukoll, fl-edizzjoni ta’ din is-sena nħass spirtu ta’ għaqda bejn il-kontestanti. Ma’ liema kontestanti kont l-aktar viċin?

Kif għidt qabel, ir-relazzjoni mal-kontestanti l-oħra kienet waħda tajba ħafna. Ovvjament, inħoss li kont iktar viċin ma’ Kevin Paul u Drakard għax ħdimna flimkien mill-bidu nett. It-tnejn li huma kienu ta’ sapport kbir għalija.

Ryan, għidilna ftit dwarek u l-istorja tiegħek. Min hu eżattament Ryan Hili? Kif tiddeskrivi ħajtek sal-lum?

Ryan huwa persuna mistħi ħafna imma li lest li jagħmel kollox biex jgħix ħajtu bl-aħjar mod possibbli. Bħalissa naħdem bħala għalliem tad-disinn u teknoloġija fi skola sekondarja. Il-mużika nqisha bħala prijorità u nixtieq li fil-futur qarib inkompli nikber f’dan il-qasam.

B’mod inġenerali, x’kienu l-akbar ostakli li kellek tiffaċċja f’ħajtek?

L-aktar żewġ ostakli li kelli negħleb kienu l-fatt li ma nagħtix kas il-midja soċjali ħafna (fejn jidħlu kummenti negattivi) kif ukoll li noħroġ minn qoxorti meta ġejt biex nipprepara l-kanzunetti.

X’kien li ħajrek tipparteċipa f’X Factor Malta?

Jien qatt ma pparteċipajt f’xejn hawn Malta, però minn dejjem xtaqt li nagħmel dak il-pass. L-X Factor ilni nsegwih mindu kont żgħir u kont naffaxxina ruħi nara l-progress li kienu jagħmlu l-kantanti mill-bidu sal-aħħar. Apparti minn hekk jien inħobb insegwi l-Eurovision Song Contest, allura minn dejjem kien hemm dik il-ħajra għall-kompetizzjoni.

Kif tiddeskrivi l-vjaġġ tiegħek f’X Factor Malta mill-bidu sal-aħħar?

L-avventura kienet waħda surreali fis-sens li bdejt mix-xejn u rnexxieli nasal sal-quċċata. Tgħallimt ħafna minn din l-esperjenza u rnexxieli niltaqa’ ma’ ħafna nies bravi u naħdem ma’ ħafna nies stabbiliti.

Kif kienet l-esperjenza tiegħek mal-erba’ ġurija, partikolarment ma’ Howard?

L-esperjenza mall-ġurija kienet waħda tajba ħafna, tgħallimt ħafna mingħandhom u avolja ma kinux il-mentors tiegħi xorta għenuni. Howard kien l-aqwa mentor li qatt seta’ kelli. Irnexxielu joħroġni minn qoxorti u baqa’ sal-aħħar jgħallimni kif għandi nkun artist komplut. Kien hemm żmien fejn kienet diffiċli għalina biex insibu kanzunetta adattata għalija, però llum il-ġurnata nirringrazzja ‘l Alla bl-għażliet li għamilna għax nemmen li kienu kollha ta’ kwalità. Howard huwa peruna li jaf x’inhu jagħmel u kull suġġeriment li tani dejjem ħareġ il-frott minnu.

Fl-audition tiegħek esprimejt il-fatt li xtaqt tipparteċipa qabel f’X Factor Malta iżda ma kontx kunfidenti biżżejjed. Għaliex?

Domt ħafna biex iddeċidejt li nieħu sehem għas-sempliċi raġuni li jien qatt ma rajt lili nnifsi lest biex nidher quddiem in-nies. Il-fatt li jien għandi ‘bionic hand’ ma kinitx tgħin fid-deċiżjoni għax bżajt ħafna mill-kummenti ħżiena tan-nies. Il-midja soċjali tista’ tkun waħda pożittiva però tista’ tkun negattiva wkoll.

Liema mumenti mill-vjaġġ tiegħek f’X Factor Malta tgħożż l-aktar? U liema prestazzjoni hija l-aktar għal qalbek?

L-iktar mumenti għal qalbi apparti meta rbaħt huma meta kien ikollna r-rehearsals. Il-memorji li għandi huma ħafna u napprezza lil kull kontestant, lit-tim tal-midja soċjali, kif ukoll lill-crew kollu li tella xow mill-isbaħ. L-iktar prestazzjoni li ħadt gost nagħmel kienet tal-Live Show 4 għax kantajt f’nofs l-udjenza.

X’inhi r-reazzjoni tiegħek għar-rispons qawwi li rċevejt u għadek tirċievi mill-pubbliku? Stennejt daqshekk sapport?

Is-sapport li kelli mingħand in-nies kien kbir. L-għada li rbaħt irċevejt ħafna messaġġi u kummenti pożittivi u għadni nirċievi s’issa wkoll. Napprezza immens lil kull min b’xi mod jew ieħor tani s-sapport għax bis-saħħa tagħhom irnexxieli nasal s’hawn.

Int ukoll għalliem. X’reazzjonijiet kellek mill-kollegi u l-istudenti tiegħek wara li rbaħt?

Il-kollegi kienu ta’ sapport kbir għalija. Mill-ewwel ġurnata tawni ħafna sapport u anke sorpriżi wara l-finali għamluli. L-istudenti mhux inqas. Kull xħin rawni fil-kurituri tal-iskola kienu jgħajtuli biex jgħiduli li vvutawli u biex jgħiduli prosit.

Matul il-vjaġġ tiegħek f’X Factor Malta, ġieli rċevejt kritika li affettwatek? Kif taġixxi għall-kummenti li jkunux qed iwasslu kritika kostruttiva, iżda personali?

Fortunatament ma tantx kelli kritika negattiva u dik apprezzajta ħafna. Il-ftit li kien hemm pruvajt ma nagħtix kashom għax ħafna minnhom kienu jkunu minn ‘fake profiles’. Minn kollox issib u naf biċ-ċert li ħa nibqa’ nsib. Ma tistax tingħoġob ma’ kulħadd.

Irbaħt is-somma ta’ €50,000. X’beħsiebek tagħmel bihom?

Il-ħamsin elf beħsiebni ninvestihom fil-mużika billi nużahom biex nixtri xi apparat ħalli nkun nista’ naħdem fuq il-mużika tiegħi stess.

X’inhu l-pass li jmiss għal Ryan Hili?

Il-pass li jmiss hu li niffoka iktar fuq mużika oriġinali kif ukoll anke naħdem ma’ kantanti oħra stabbiliti. Meta konna inkunu rehearsals konna nifthemu biex la jgħaddi kollox nibdew nikkollaboraw flimkien.

Kieku kellek tikteb kanzunetta f’dan il-mument, dwar xiex tkun?

F’dan il-mument probabbli nikteb kanzunetta dwar kif wieħed m’għandux jaqta’ qalbu. Dak li għaddejt minnu jien nixtieq li naqsmu ma’ ħaddieħor biex inkun ta’ kuraġġ għalihom.

Hemm xi artisti Maltin li tixtieq tikkollabora magħhom fil-futur?

Hemm ħafna kantanti li nixtieq naħdem magħhom, però l-iktar tnejn huma Amber u Brooke.

Għandek xi ħolm partikolari li tixtieq twettaq?

Waħda mill-ħolmiet tiegħi hi li nkanta jew nirrappreżenta lil Malta f’pajjiż differenti.

X’messaġġ tgħaddi lil dawk li qed jaqraw din l-intervista?

Minn qalbi nixtieq li kull min għandu xi ħolma u qed iżomm lura, jagħmel mezz biex għallinqas jipprova. Il-ħajja wisq qasira biex inżommu lura u importanti li ngħixu l-ħajja b’mod komplut.

Kemm wieħed igerger, kif jaffettwalu ħajtu? – Matthaeus Grasso

Kemm wieħed igerger, kif jaffettwalu ħajtu? – Matthaeus Grasso

😸🦄 Din il-ġimgħa għandna sfida għalik li mhux biss tagħmel differenza fil-burdata tiegħek, iżda wkoll f’ta’ dawk ta’ madwarek!

👉 Din se tkun il-ġimgħa li ma tilmentax u ma tgergirx! Forsi mhix daqshekk faċli minħabba s-sħana, ir-restrizzjonijiet u dak kollu li għaddej bħalissa..

🤫 Imma…. Hekk hu, ġimgħa sħiħa fejn ma nilmentawx minħabba dawn l-intoppi.

☠😬 L-istudji juru li meta nilmentaw u ngergru jagħmel ħażin għalina. Jgħin biex isaħħaħ il-burdati ħżiena tagħna u jbiddel il-burdata ta’ nies li nilmentaw magħhom għal waħda negattiva.

NOTA: Li tilmenta huwa differenti milli turi tħassib reali dwar xi ħaġa jew li tiġġieled għalik innifsek. Qed nitkellem dwar li tilmenta dwar affarijiet bħat-temp, it-traffiku, jew dwar xi ħaġa li ma tagħmillek l-ebda differenza jew li mhijiex fil-kontroll tiegħek.

🛑 Dawn huma ftit raġunijiet għaliex li tilmenta mhuwiex daqshekk tajjeb għalik:

😖 Issaħħaħ ħsibijiet negattivi.

🧠 Moħħok mhux dejjem jista’ jagħmel differenza bejn dak li hu “reali” u dak li hu biss ħsieb, u għalhekk jista’ jirrispondi għal dik it-taħdita negattiva bħallikieku qiegħed taħt theddida vera.

🌪 Il-burdati negattivi jistgħu jiġu trasmessa lil dawk ta’ madwarek … u wara ftit, jistgħu jġegħluhom jevitawk.

✨🐼 Int se tingħaqad magħna? Għidilna fil-kummenti hawn taħt! ⤵️⤵️

Xorti Ħażina – Tanja Cilia

Xorti Ħażina – Tanja Cilia

“…jekk nagħti tliet bewsiet lil min ikun ħiereġ mid-dar, mela dan ma jkorrix sakemm ikun barra…”

Bqajt niftakar id-data; il-Ġimgħa, 13 ta’ Frar. Ġiet tarani ħabiba tiegħi bla ħsieb, u sabitni nqasqas xi stampi biex nagħmel il-posters għan-notice board tal-knisja.

Kont se nnewlilha l-imqass biex sakemm ngħidu kelma – jew mija – tgħinni ftit, imma x’ħin rat li quddiemi kelli xi kalendarji antiki, bħal tkexkxet.

“Mela int ma tibża minn xejn?” staqsietni.

“Eh?”

“Mela ma tafx li ħażin tagħmel jekk iżżomm xi kalendarju antik, insomma, skadut, kemm jekk bl-idejn imdendel mal-ħajt, jew f’xi kexxun?”

“U għaliex?” staqsejtha b’nofs tbissima, għax kienet qanqlitli l-kurżità.

“Ara, l-oħra. Dan bħal meta żżomm arloġġ li ma jaħdimx. Tkun qed tiġbed l-isfortuna lejk. Il-kalendarji u l-arloġġi juru ż-żmien, u l-ħin, u jekk ma jkunux sew, anki tqassar ħajtek tista’. U llum, ukoll, il-ġurnata tal-ġimgħa meta għandna 13 mix-xahar…”

“U ħallini minnek. Mela jmissni ilni mejta, għax dawk ilhom is-snin għandi… u biex ngħidlek, fil-kexxun għandi xi erba’ arloġġi li xi darba kont biħsiebni neħodhom għat-tiswija, wkoll…”

F’daqqa waħda, ftakret li riedet tkun id-dar kwarta wara, għax kienu se jġibulha l-ħaxix. Naħseb samtet griżmejha daqskemm xorbitu malajr il-kafè, biex tfittex titlaq.

Tassew li hawn ħafna li jemmnu fis-superstizzjonijiet… jilbsu bżaru, għajn, jew qrun; jaħarbu jiġru kif jaraw qattus iswed, ma jgħaddux minn taħt sellum… Jekk tgħidilhom li dan kollu bla sens, u jiġi mill-injoranza, jew mill-biża’ ta’ dak li mhux magħruf, malajr jgħidulek xi ġralha il-kuġina’ tal-mara ta’ ħu l-ġara…

F’kull kultura nsibu tradizzjonijiet li qishom jgħallmuna xi ħaġa simili. Kultant, jidħol ukoll is-seħan tal-moħħ; jekk nagħti tliet bewsiet lil min ikun ħiereġ mid-dar, mela dan ma jkorrix sakemm ikun barra… tant li meta xi ħadd jinsa jagħmel xi azzjoni, idum jehwden, u kultant, din issir fissazzjoni, wkoll.

U min jivvintahom is-superstizzjonijiet? Għaliex għandek tneħħi kull werqa mejta minn kull pjanta li għandek ġewwa, iżda ma jimprtax jekk tħalli skoss, fil-pjanti tat-terrazzin? Għaliex il-ħajt tal-ġnien tista’ tiżbgħu aħdar, imma tal-kċina, le?

Hawn min ma jridx siġġu jitbandal, id-dar, għax l-Irlandiżi “jgħidu” li l-fatati fuqhom iħobbu joqgħodu.

Ta’ min jgħid li kultant, fatt żgħir jitkabbar u jiġi mehmuż ma’ storja għal kollox differenti minn dik originali. Ngħidu aħna, kien hemm żmien meta ż-żebgħat ħodor setgħu jkunu letali, għax kienu magħmla minn kimiċi velenużi, fosthom l-arseniku. Iż-żebgħa, u l-wallpaper, kienu jerħu gassijiet tossiċi, tant li kien hemm ħaddiema fil-fabbrika dak iż-żmien u mietu minħabba fihom; u baqgħet l-idea li l-ħitan hodor iġibu l-isfortuna.

Hawn ħafna min iġemma’ kaktus u s-sukkulenti; l-iżjed dawk li ma tanxt jafu jieħdu ħsieb il-pjanti; għax lil dawn kważi impossibbli toqtolhom. Imma hawn min ma jridhomx, għax jgħidu li x-xewk jiġbed il-vibrazzjonijiet ħżiena… kif jgħidu li jagħmlu jagħmlu l-ponot tal-umbrella meta tiftagħha fid-dar.

Issa flok nemmnu fil-ħmerijiet, mhux aħjar nagħmlu moħħna hemm u nirraġunaw li l-affarijiet bla ħajja m’għandhomx poteri fuqna?

Min hu għajri? – Tanja Cilia

Min hu għajri? – Tanja Cilia

“Ibża għalih, u meta nerġa niġi, inħallsek il-bilanċ.”

Kelma ħelwa sserraħ bħaż-żejt fuq il-feriti…

Kelli għalliema li kienet tinsisti li naqraw l-hekk imsejħa “kotba klassiċi”, biex ‘iżjed ‘il quddiem’, jiġifieri issa li kbirna, meta xi ħadd jagħmel referenza għalihom, ma nibqgħux ċassi għax inkunu nafu minn fejn ġejjin xi kwotazzjoni, jew xi incident partikolari.

Wieħed minn dawn il-kotba kien Pilgrim’s Progress ta’ John Bunyan, li, niftakar, kull meta kont naqbdu f’idi kien jaqbadi nagħas kbir u bilkem kont inkun naf x’qed naqra; eżatt kif kien jiġrili meta nipprova naqra War and Peace.

Imma mid-dehra, xi frażijiet weħlu mal-ħitan tal-kurituri ta’ moħħi, għax ftakart fih meta smajt taħdita li semmiet kemm dak il-ktieb kif ukoll l-istorja tal-Ħanin Samaritan.

Bħalissa moda il-pluraliżmu reliġjuż u s-sekulariżmu, tant li ssib min hu ‘modern’ u ma jridx li uliedu ikunu ‘indottrinati’.

L-ironija hi li l-parabbola tas-Samaritan it-Tajjeb, li tinstab fil-Bibbja, xorta għadha tintuża biex tispjega r-Regola tad-Deheb li teżisti kważi f’kull reliġjon… għandna nittrattaw lil ħaddieħor kif irridu nkunu trattati aħna stess.

Santu Wistin (ħalli għalih!) jagħmel interpretazzjoni allegorika u spiritwali. Jgħid is-sinifikat tal-vjaġġ li r-raġel, li jirrappreżenta lill-umanità kollha. Ġeriko huwa l-qamar, għax jitla’, jimla, jonqos, u jinżel.

Ir-raġel kien “nieżel” minn Ġerusalemm għal Ġeriko; mela, dan qabad in-niżla minn stat ta’ grazzja għal stat ta’ dnub, stat aggravat mill-attakk tal-ħallelin li ħallewh għaxi, u nehhewlu l-ħwejjeg, jiġifieri, l-istat tal-grazzja.

Is-Samaritan ma jnaddafx il-feriti tar-raġel bl-ilma biss, imma “..ferra l-inbid, u ż-żejt…” Jiġifieri, ma għamilx kollox ta’ kafkaf.

Barraminhekk, ħa lill-midrub fid-dverna, biex jistrieħ. Hemm kien hemm ikel bnin, biex jerġa jikseb is-saħħa.

Jekk irridu ngħixu bis-sħiħ il-ħniena, irridu ma nagħmlux l-affarijiet b’nofs kedda’, biex inkunu għamilnihom.

Forsi meta din it-tagħlima, meta nagħmluha allegorija, hija ftit jew xejn esaġerata; imma tgħid, m’aħniex imdorrijien naraw l-eżagerazzjonijiet fis-serje li nsegwu fuq it-televixin?

Raġel kien nieżel minn Ġerusalemm għal Ġeriko; l-Adam, mimli bill-fiduċja fih innifsu, u jaħseb li ħadd ma jista’ għalih: Ġeriko qiegħed 825 pied taħt il-livell tal-baħar.

Attakkawh il-ħallelin; għax meta l-bniedem jitbiegħed jaħseb li hu invinċibbli, jinduna kemm għandu bżonn lil ħaddieħor.

Ħadulu l-ħwejjeġ: il-libsa li kienet sabiħa ħafna u tqum tant flus, ma baqgħetx tiegħu. Tgħid, isib min jagħtih oħra?

Telquh u ħallewh għal mejjet – il-Levita, il-qassis, qasam it-triq. Rajt ma rajtx, gedwed waħdu. Fl-aħħar wasal is-Samaritan. Ħass għalih, infaxxalu l-feriti wara li dewwih biż-żejt u bl-inbid.

Lil tad-dverna, tah żewġ dinari u qallu, “Ibża għalih, u meta nerġa niġi, inħallsek il-bilanċ.” Fiha x’tomgħod, din. Meta nikkategorizzw lin-nies f’tajbin jew ħżiena fuq il-bażi tal-liġijiet materjali, tkun xi ħaġa superfiċjali.

U aħna? Nibżgħu li jekk nagħmluha maz-zopp, f’għeluq is-sena, insiru bħalu? Jew nitniġġsu mill-arja ta’ madwar dawk li telqu l-fidi għax ġratilhom xi traġedja? Ninjoraw lil min ikun jixtieq kelma ta’ faraġ, għax hekk jaqbel, ma jmurx xi ħadd jarana miegħu u jittimbrana bl-istess titlu, bħal mal-qassis u l-Levita beżghu li ma jibqgħux indaf, skont il-liġi Testment il-Qadim?

Is-Samaritan ma staqsiex fejn kien il-qassis, jew fejn telaq il-Fariżew, jew fejn staħba l-għalliem tal-Lhud.

Is-Samaritan intebaħ li kien hemm il-bżonn, u għen kif seta’, b’li kellu dak il-ħin.

Kelma helwa hi bħal żejt fuq il-feriti ta’ qalb mimlija uġigħ.

Enable Notifications OK No thanks