Select Page
Bil-filmat: Keith jitkellem dwar kif Angele ħalliet impatt kbir fuqu

Bil-filmat: Keith jitkellem dwar kif Angele ħalliet impatt kbir fuqu

Wara l-istorja ta’ Angele Muscat, dalgħodu, Keith Demicoli qasam il-ħsibijiet tiegħu permezz ta’ filmat li tella’ fuq il-paġna ta’ Facebook ta’ TVAM.

Fil-filmat, Keith stqarr li Angele Muscat, omm ta’ żewġt itfal żgħar, ta’ sentejn u nofs u 4 snin, li qed tgħix b’kanċer terminali, ħalliet impatt fuqu.

Huwa ddeskriva lil Angele bħala l-aktar mara pożittiva li qatt ra f’ħajtu. Irrefera wkoll għall-mument li staqsiha dwar jekk taħsibx fuq il-mewt u Angele weġbitu li ma taħsibx dwar il-mewt għaliex temmen li se tgħix.

U dan ġegħelni naħseb. Jekk Angele li għandha expirey date fuq ħajjitha taħseb b’dan il-mod, għaliex jien jekk jiġrili xi ħaġa ħażina, noqgħod nhewden u naħseb u noqgħod ngħid “imma għaliex jien?”
Keith Demicoli

Keith kompla jgħid li Angele hija eżempju ċar li kollox jiġi minn moħħna, u jekk nagħrfu naħsbu bħal Angele ħa nkunu kuntenti żgur, għax fejn il-piż li qed iġġorr Angele bħalissa, b’żewġt itfal u marida bil-kanċer, u tibqa’ pożittiva, anzi hi konvinta li l-pożittività xxerred il-pożittività.

Jekk naħsbu f’Angele, naħseb li din il-ġurnata, dan il-weekend, il-ġimgħa d-dieħla u l-kumplament ta’ ħajjitna, ikunu aħjar.
Keith Demicoli

Tixtri minn Shein? Kont taf dwar l-impatt li qed tħalli l-kumpanija fuq l-ambjent?

Tixtri minn Shein? Kont taf dwar l-impatt li qed tħalli l-kumpanija fuq l-ambjent?

Shein huwa sit elettroniku tal-moda li ġie stabbilit fl-2008. Il-kumpanija tgħix bil-motto, “kulħadd jista’ jgawdi s-sbuħija tal-moda”, u tbigħ il-maġġoranza tal-affarijiet għal inqas minn $15.

Il-kumpanija tuża influencers bħala marketing u tattira partikolarment lil żgħażagħ fuq baġit.

Tiffoka l-iktar fuq il-produzzjoni u l-bejgħ tan-nisa, iżda tbigħ ukoll ħwejjeġ iddisinjati għall-irġiel u t-tfal, kif ukoll prodotti tas-sbuħija u oġġetti tad-dar.

Shein huwa s-sit tal-ilbies l-aktar popolari globalment u ġie msemmi bħala l-iktar marka li ssemmiet fuq TikTok u YouTube.

Iżda minkejja l-popolarità bla paragun tagħha, kemm tista’ tkun sostenibbli kumpanija ta’ fast-fashion?

Shein tantiċipa li tiżvela pubblikament l-istimi ta’ bażi ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra, iżda ma huma pprovduti l-ebda dettalji fir-rapport tas-sostenibbiltà.

Barra minn hekk, il-kumpanija għadha qed toħloq miri biex tuża aktar enerġija rinnovabbli fil-katina tal-provvista tagħha.

Ftit hemm indikazzjoni li l-kumpanija qed tagħmel xi sforzi sinifikanti biex tnaqqas l-impatt sinifikanti tagħha fuq l-ambjent, minbarra l-użu okkażjonali ta’ materjali favur l-ambjent. Shein mhi qed tagħmel xejn dwar kimiċi ta’ ħsara, emissjonijiet tal-karbonju, jew mikroplastiks.

Skont Shein, “il-kumpanija qed tagħmel l-almu tagħha biex takkwista drapp riċiklat, bħal polyester riċiklat,” meta tagħżel il-materjali. Iżda 64 biss mit-52,000 ilbiesi li issa huma għall-bejgħ fuq is-sit elettroniku huma allegatament manifatturati minn polyester riċiklat.

Is-settur tal-fast fashion huwa wieħed mill-industrji li jniġġes l-iktar. L-industrija tal-moda tuża madwar 100 miljun tunnellata żejt kull sena u tikkontribwixxi aktar minn 10% tal-emissjonijiet tal-karbonju u 20% tal-ilma mormi tad-dinja.

Bla dubju, jeħtieġ ħafna ilma u enerġija biex tagħmel miljuni ta’ ħwejjeġ kull sena. Anke jekk Shein ħoloq (jew stabbilixxa) politiki stretti biex jonqos l-iskart u l-użu tal-enerġija, rata għolja ta’ produzzjoni tagħmel is-sostenibbiltà impossibli li tintlaħaq. Shein għalhekk huwa fundamentalment insostenibbli.

Il-materjali tal-ippakkjar ta’ Shein kienu wkoll punt ta’ diskussjoni. Kull oġġett huwa mgeżwer individwalment f’borża tal-plastik. B’eluf ta’ oġġetti li jintbagħtu kuljum, dak ifisser ħafna skart tal-plastik li jintbagħat f’landfills.

Il-kawża ewlenija tat-tisħin globali hija l-emissjonijiet tal-karbonju, li jfisser li kull tunnellata ta’ CO2 rilaxxata fl-atmosfera, id-dinja tagħna ssir inqas abitabbli.

Il-konsegwenzi tal-klima li qed tinbidel kienu ovvji b’dak li seħħ f’dawn l-aħħar xhur, minn għargħar u uragani fatali għal nirien selvaġġi u mewġ tas-sħana li qerdu bliet sħaħ.

L-aħbar tajba hija li tista’ ssib prezzijiet eċċellenti fuq il-prodotti li għandek bżonn mingħajr ma jkollok tixtri fast fashion. Hemm ħafna għażliet ta’ xiri differenti li huma aħjar kemm għan-nies kif ukoll għall-ambjent.

  • Ixtri inqas

Il-moda mgħaġla tista’ ma tkunx favur l-ambjent, iżda li ssib oġġetti affordabbli minn kumpaniji oħra tista’ tkun ta ‘sfida. Ixtri inqas jekk għażliet oħra tal-ħwejjeġ huma barra mill-firxa tal-prezzijiet tiegħek. In-natura mhux sostenibbli tal-fast fashion tiddependi fuq il-konsumiżmu eċċessiv. Billi tixtri biss dak li għandek bżonn (milli tixtri regolarment aktar minn 20 biċċa), qed tgħin biex tippromwovi sistema aktar bil-mod.

  • Ixtri (jew Ibdel) Secondhand

L-aktar metodu ta’ xiri li jirrispetta l-ambjent, minbarra li tilbes il-ħwejjeġ mill-gwardarobba eżistenti tiegħek, huwa x-xiri secondhand. Hemm alternattivi għal kull baġit, figura u stil, minn boutiques vintage għal thrift shops fil-qrib u fuq l-internet. Jew, jekk trid tagħmel l-aħjar użu mill-ħwejjeġ attwali tiegħek, ara x’tista’ tpartat mill-ħwejjeġ tiegħek ma’ dawk tal-maħbubin tiegħek.

  • Ixtri minn negozji żgħar

L-appoġġ għal negozji żgħar minflok negozji kbar għandu impatt kbir fuq is-sostenibbiltà. Ikkunsidra biss id-differenza fl-użu tal-enerġija bejn il-ħanut mill-viċinat tiegħek u manifattur enormi bħal Shein.

Jekk ix-xiri lokali mhuwiex għażla, tista’ tfittex li tappoġġja kumpaniji favur l-ambjent onlajn. Intrapriżi żgħar jużaw inqas riżorsi anke jekk il-kumpanija ma tkunx fil-qrib.

Mikroplastiks – X’inhuma? U fejn insibuhom? – Loriana Mazzonello

Mikroplastiks – X’inhuma? U fejn insibuhom? – Loriana Mazzonello

Il-mikroplastiks huma biċċiet żgħar tal-plastik inqas minn ħames millimetri. Dawn il-mikroplastiks instabu kullimkien, instabu fl-oċeani, fl-arja, fil-ħamrija, fl-ikel tagħna, fl-ilma tal-fliexken kif ukoll fl-ilma tal-vit. Instabu f’aktar minn 94% tal-ilma tal-vit fl-Istati Uniti u 72% fl-Ewropa, kif ukoll f’93% tal-ilma tal-fliexken madwar id-dinja.

Huwa stmat li tmien miljun tunnellata ta’ plastik jidħlu fl-oċeani tagħna kull sena. Il-mikroplastiks huma faċli biex jiġu diġeriti, minħabba d-daqs żgħir tagħhom, u issa huma s-suġġett ta’ reviżjoni tas-saħħa mill-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa (WHO).

Hemm żewġ tipi ta’ mikroplastiks: mikroplastiks primarji u mikroplastiks sekondarji. Il-mikroplastiks primarji jinkludu microfibers imxerrda minn ħwejjeġ u drappijiet oħra, bħal xbieki tas-sajd, kif ukoll partiċelli maħluqa għal skopijiet kummerċjali, bħall-kożmetiċi.

Il-mikroplastiks sekondarji huma partiċelli ffurmati meta oġġetti tal-plastik akbar, bħal fliexken tal-ilma, jiddegradaw. Din id-diżintegrazzjoni hija kkawżata minn espożizzjoni għal fatturi ambjentali, prinċipalment ir-radjazzjoni tax-xemx u l-mewġ tal-oċeani.

Il-kwistjoni bil-mikroplastiks hija li, bħall-plastiks kollha, ma jiddegradawx faċilment f’molekuli li ma jagħmlux ħsara. Il-plastik jista’ jieħu mijiet jew eluf ta’ snin biex jiddiżintegra, u sadanittant ikollu impatt negattiv fuq l-ambjent. Il-mikroplastiks huma evidenti bħala frammenti żgħar tal-plastik ikkuluriti fir-ramel. Fl-oċeani, it-tniġġis mikroplastiku ħafna drabi jiġi kkunsmat mill-annimali tal-baħar.

Instabu mikroplastiks f’organiżmi tal-baħar li jvarjaw minn plankton sal-baleni, kif ukoll frott tal-baħar kummerċjali u ilma tax-xorb. Is-sistemi standard tat-trattament tal-ilma, b’mod allarmanti, ma jistgħux jeliminaw l-evidenza kollha tal-mikroplastiks. Il-mikroplastiks fl-oċean jistgħu jitħalltu ma’ komposti tossiċi oħra qabel ma jiġu kkunsmati minn ħlejjaq tal-baħar, u jikkomplikaw aktar is-sitwazzjoni.

L-evidenza xjentifika turi li l-mikroplastiks għandhom effetti negattivi fuq l-ekosistemi vulnerabbli (eż. sikek tal-qroll, ibħra fondi, reġjuni polari), il-bijodiversità (il-ħajja tal-baħar kollha mill-plankton sa mammiferi marittimi kbar) u s-saħħa tal-bniedem.

X’nistgħu nagħmlu? Modi sempliċi biex tevita l-mikroplastik fil-ħajja ta’ kuljum tiegħek:

  • Naqqas il-konsum tal-laħam u l-ħut.

M’hemmx għalfejn issir vegan iżda wieħed jista’ jikkunsidra li jmur għal dieta flexitarian fl-għażla tal-ikel tiegħu. Mhux l-ewwel darba li rajna xi stampa ta’ ħuta maqsuma min-nofs bl-istonku mimli plastik li tkun belgħet maż-żmien, dan iġiegħlna naħsbu li dak li jieklu huma nieklu aħna. Iktar ma t-tniġġis tal-plastik fl-oċean jiżdied, iktar is-sitwazzjoni tiggrava. Hemm evidenza li tissuġerixxi li l-mikroplastiks u n-nanoplastik jistgħu jiċċaqalqu mill-istonku tal-ħut għat-tessut tal-muskoli tagħhom, li huwa dak li l-bnedmin tipikament jieklu.

Li nevitaw il-frott tal-baħar huwa pass importanti biex nillimitaw il-mikroplastiks li nibilgħu. Il-bidla għal dieta vegana tnaqqas ukoll l-emissjonijiet tal-gassijiet serra, u tagħmilha waħda mill-aktar għażliet ta’ stil ta’ ħajja li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent. Irkaptu tas-sajd abbandunat bħal xbieki u ħbula, imsejjaħ “ghost fishing gear” jammonta għal madwar 10% tal-iskart kollu fl-oċean, għalhekk l-evitar tal-ħut iżomm il-plastik barra mill-oċean kif ukoll minn ġisimna.

  • Issaħħanx l-ikel fil-kontenituri tal-plastik fil-microwave.

Wieħed isibha iktar faċli meta jsaħħan il-fdalijiet tal-ikel jew ikel tat-take out direttament mill-konenitur, iżda il-BPA u phthalates miżjuda mal-plastik inixxi ħafna aktar faċilment meta msaħħna. Dawn jinkludu plastik tat-Tupperware, għotjien, kaxxi tat-take-away u l-ikel iffriżzat li jissaħħan direttament mill-pakkett. Minflok ittrasferixxi l-ikel għal kontenitur tal-ħġieġ jew taċ-ċeramika.

  • Tużax tazzi tat-takeaway.

Tazzi tat-takeaway tal-karti wkoll jirrilaxxaw mikroplastiks meta jkunu esposti għal likwidi sħan. Dan ifisser li t-tazza tal-kafè sħuna ta’ filgħodu tiegħek meħuda f’tazza li tintrema qed iżżid mal-konsum personali tal-mikroplastik tiegħek.
Investi f’tazza tal-kafè li tista’ terġa’ tintuża magħmula mill-istainless steel jew mill-ħġieġ biex tużaha fil-ħanut tal-kafè favorit tiegħek. Li wieħed jieħu il-magg tiegħu stess inaqqas l-iskart ukoll.

  • Ixtri kożmetiċi mingħajr plastik.

Prodotti tal-kura personali ħafna drabi jinkludu komponenti tal-plastik. Lozjonijiet u kremi tal-ġilda, pereżempju, spiss jinkludu plastik biex jippromwovu l-assorbiment. Ħafna minn dawn il-prodotti jiġu wkoll f’kontenituri żgħar tal-plastik li huma diffiċli biex jiġu riċiklati u ħafna drabi jintremew b’mod li jagħmel ħsara.

Minflok, agħżel prodotti naturali b’alternattivi bijodegradabbli jew għażliet mingħajr plastik.

  • Uża l-weraq tat-te minflok il-boroż tat-te.

Il-biċċa l-kbira tal-boroż tat-te huma magħmula minn bejn wieħed u ieħor 25% tal-plastik, u anke dawk li huma mmarkati bħala karta huma ġeneralment imwaħħlin flimkien bil-polypropylene, li huwa tip ta’ plastik.

Ipprova ssostitwixxi l-boroż tat-te, bil-weraq tat-te, jew uża boroż tat-te li jistgħu jerġgħu jintużaw u li jistgħu jerġgħu jimtlew.

  • Farfar u uża l-hoover regolarment.

Minħabba li dawn il-frammenti ċkejkna tal-plastik huma tant mikroskopiċi, jitħalltu fit-trab taħt is-sodod tagħna, fil-kantunieri ta’ djarna, u fl-arja. It-tfarfir u l-vacuuming fuq bażi regolari jistgħu jgħinu biex nipprevjenu milli niġbduhom man-nifs tagħna. (Idealment meta tuża l-vaccum wieħed għandu juża filtru tal-HEPA).

  • Ixtri ħwejjeġ magħmula minn materjali naturali.

Huwa tajjeb li nibdew naħsbu b’aktar reqqa dwar il-ħwejjeġ li nixtru. Minflok ma tagħżel ħwejjeġ ibbażati fuq il-plastik, fittex ditti li jutilizzaw biss materjali naturali bħall-qoton, il-ħarir, is-suf, il-qanneb u l-għażel. B’dan il-mod ir-riskju tat-tniġġis mikroplastiku jinżel ħafna.

  • Ixtri filtru tal-ilma, u waqqaf l-użu tal-ilma fil-fliexken

  • Uża t-trasport pubbliku.

Il-mikroplastik jinsab ukoll fit-tajers tal-karozzi. Il-frizzjoni mit-triq tikkawża t-tajers li jkissru u jitfgħu partiċelli tal-plastik, li mbagħad jakkumulaw fl-arja.

Kemm int konxju mit-tniġġis tad-dawl? U x’tista’ tagħmel dwaru? – Loriana Mazzonello

Kemm int konxju mit-tniġġis tad-dawl? U x’tista’ tagħmel dwaru? – Loriana Mazzonello

Meta wieħed isemmi tniġġis, in-nies ġeneralment jaħsbu fuq tniġġis tal-ilma u tal-arja. Iżda hemm tip ta’ tniġġis ieħor li jagħmel daqstant ħsara.

L-assoċjazzjoni internazzjonali tas-sema skur (IDA – International Dark-Sky Association) tgħid li kull dawl artifiċjali li mhux meħtieġ huwa tniġġis li għandu konsegwenzi serji u hu ta’ ħsara.

Skont l-IDA, it-tniġġis tad-dawl jista’ jfixkel l-annimali selvaġġi, ikollu impatt fuq is-saħħa tal-bniedem, ħela ta’ enerġija u flus, jikkontribwixxi għat-tibdil fil-klima, u jfixkel dak li naraw fl-univers.

Biex tgħin tindirizza din il-problema, l-Assoċjazzjoni Internazzjonali tas-Sema Skur, kull April tospita dik li hi magħrufa bħala l-Ġimgħa Internazzjonali tas-Sema Skur, magħrufa ukoll bħala International Dark Sky Week, biex tqajjem kuxjenza dwar l-effetti ta’ ħsara tat-tniġġis tad-dawl. Il-Ġimgħa Internazzjonali tas-Sema Skur tibda fit-22 ta’ April biex tikkoinċidi ma’ Jum id-dinja u testendi sat-30 ta’ April.

L-IDA tistima li t-tniġġis tad-dawl qed jiżdied b’rata doppja tat-tkabbir tal-popolazzjoni u 83% tal-popolazzjoni hija esposta għall-konsegwenzi kkawżati mit-tniġġis tad-dawl.

Meta d-dawl ta’ barra jintuża b’mod effettiv jista’ jnaqqas it-tniġġis u hekk iwassal għal kwalita’ ta’ ħajja aħjar. Id-dawl ta’ barra jista’ jintuża b’mod responsabbli billi tużah biss fejn ikun meħtieġ, meta jkun meħtieġ u fl-ammont meħtieġ.

Metodi ohra jinkludu li tuża l-inqas livell ta’ dawl meħtieġ, tutilizza kontrolli (bħal timers jew sensors tal-moviment), u uża lqugħ biex timmira d-dawl, sabiex tevita milli jinħela dawl fejn m’hemmx bżonn.

Fuq is-sit elettroniku tagħha Home – International Dark Sky Week, l-IDA toffri informazzjoni dwar kif tista’ tagħti sehmek fit-tnaqqis tat-tniġġis tad-dawl b’dawn is-sitt metodi differenti ta’ azzjoni:

  • Issir xjenzat komunitarju li jkejjel u jissottometti osservazzjonijiet lokali tal-luminożità tas-sema bil-lejl.
  • Inventarju tad-dawl tad-dar tiegħek biex tiżgura li int effiċjenti fl-enerġija.
  • Ingħaqad mad-Dark Sky Advocate Network u kun parti mill-edukazzjoni tal-pubbliku u tippromwovi l-leġiżlazzjoni.
  • Organizza mixja bil-lejl biex tgħallem lill-membri tal-komunità tiegħek dwar prattiki tajbin tad-dawl u l-ħsara tat-tniġġis tad-dawl.
  • Issieħeb ma’ organizzazzjonijiet oħra biex ixxerred il-kelma dwar il-Ġimgħa tas-Sema Skur.
  • Ingħaqad u agħti s-sehem tiegħek għal dan l-għan globali tal-IDA.

Il-midja soċjali huwa mezz tajjeb ħafna sabiex titgħallem aktar dwar x’inhu jagħmel ħaddiehor biex jiċċelebra l-Ġimgħa Internazzjonali tas-Sema Mudlama, partikolarment billi tfittxu l-hashtags #IDSW2022, #DarkSkyWeek, jew #DiscoverTheNight.

Kun parti mis-soluzzjoni u mhux mill-problema!

“Dak li għaddejt minnu jien nixtieq li naqsmu ma’ ħaddieħor biex inkun ta’ kuraġġ għalihom” – Ryan Hili

“Dak li għaddejt minnu jien nixtieq li naqsmu ma’ ħaddieħor biex inkun ta’ kuraġġ għalihom” – Ryan Hili

Nitkellmu ma’ Ryan Hili, ir-rebbieħ tat-tielet edizzjoni ta’ X Factor Malta

Ryan, irnexxielek tirbaħ it-tielet edizzjoni ta’ X Factor Malta. Mill-espressjoni li stajna naraw fuq wiċċek kont tidher sorpriż ħafna. X’għadda minn moħħok f’dak il-mument li kont taf li int ir-rebbieħ?

Dak il-ħin meta Ben Camille għajjat ismi, ma stajtx nemmen dak li qed nisma’. Il-fatt li kont mal-ewwel tlieta kienet diġà sorpriża kbira għalija, imma l-fatt li rbaħt kien mument li żgur ma stajtx nemmnu u li mhux ħa ninsa qatt. Ovvjament, kuntent ħafna u grat lejn dawk kollha li tawni s-sapport mill-bidu sal-aħħar.

Xi tfisser din il-kisba għalik personali u għall-karriera tiegħek?

Jien il-mużika nqisha bħala xi ħaġa ferm important f’ħajti. Il-fatt li ddeċidejt li nieħu sehem kien diġà pass kbir u r-rispons li rċevejt mill-bidu kien pożittiv. Il-fatt li rbaħt komplejt nemmen iktar fit-talenti tieghi u se nkompli naħdem biex nibqa’ nuri x’kapaċi nagħmel fil-karriera mużikali tiegħi.

Iddedikajt ir-rebħa għall-papà tiegħek. Għaliex? X’impatt għamel fuqek personali biex wasalt sa fejn wasalt illum?

Sfortunatament, il-papà marad u ħalliena f’temp ta’ xahar. Dan kollu fetaħli għajnejja u urieni biċ-ċar kemm illum hawn u għada ma nafx. Il-ħajja wisq qasira biex tieħu kollox for granted. Jekk għandek tagħmel xi ħaġa, aqbad u agħmilha issa.

X’messaġġ tixtieq twassal permezz ta’ din ir-rebħa?

Kull min għandu ħolma jagħmel mezz biex għallinqas jipprova jieħu l-ewwel pass. Qatt mhu tard wisq u jekk ma temminx li kapaċi u tkun tajjeb, ikun dispjaċir kbir.

Xi tgħidilna dwar it-tliet finalisti l-oħra?

F’din l-edizzjoni nħoss li veru konna grupp sabiħ. Ir-relazzjoni mal-kontestanti kienet waħda mill-isbaħ u baqgħet sal-aħħar mal-finalisti l-oħra. Kollha kemm huma bravi u l-fatt li d-distakk fil-punti kien ftit turi kemm ir-rebħa setgħet kienet ta’ kulħadd.

Kif għidt int ukoll, fl-edizzjoni ta’ din is-sena nħass spirtu ta’ għaqda bejn il-kontestanti. Ma’ liema kontestanti kont l-aktar viċin?

Kif għidt qabel, ir-relazzjoni mal-kontestanti l-oħra kienet waħda tajba ħafna. Ovvjament, inħoss li kont iktar viċin ma’ Kevin Paul u Drakard għax ħdimna flimkien mill-bidu nett. It-tnejn li huma kienu ta’ sapport kbir għalija.

Ryan, għidilna ftit dwarek u l-istorja tiegħek. Min hu eżattament Ryan Hili? Kif tiddeskrivi ħajtek sal-lum?

Ryan huwa persuna mistħi ħafna imma li lest li jagħmel kollox biex jgħix ħajtu bl-aħjar mod possibbli. Bħalissa naħdem bħala għalliem tad-disinn u teknoloġija fi skola sekondarja. Il-mużika nqisha bħala prijorità u nixtieq li fil-futur qarib inkompli nikber f’dan il-qasam.

B’mod inġenerali, x’kienu l-akbar ostakli li kellek tiffaċċja f’ħajtek?

L-aktar żewġ ostakli li kelli negħleb kienu l-fatt li ma nagħtix kas il-midja soċjali ħafna (fejn jidħlu kummenti negattivi) kif ukoll li noħroġ minn qoxorti meta ġejt biex nipprepara l-kanzunetti.

X’kien li ħajrek tipparteċipa f’X Factor Malta?

Jien qatt ma pparteċipajt f’xejn hawn Malta, però minn dejjem xtaqt li nagħmel dak il-pass. L-X Factor ilni nsegwih mindu kont żgħir u kont naffaxxina ruħi nara l-progress li kienu jagħmlu l-kantanti mill-bidu sal-aħħar. Apparti minn hekk jien inħobb insegwi l-Eurovision Song Contest, allura minn dejjem kien hemm dik il-ħajra għall-kompetizzjoni.

Kif tiddeskrivi l-vjaġġ tiegħek f’X Factor Malta mill-bidu sal-aħħar?

L-avventura kienet waħda surreali fis-sens li bdejt mix-xejn u rnexxieli nasal sal-quċċata. Tgħallimt ħafna minn din l-esperjenza u rnexxieli niltaqa’ ma’ ħafna nies bravi u naħdem ma’ ħafna nies stabbiliti.

Kif kienet l-esperjenza tiegħek mal-erba’ ġurija, partikolarment ma’ Howard?

L-esperjenza mall-ġurija kienet waħda tajba ħafna, tgħallimt ħafna mingħandhom u avolja ma kinux il-mentors tiegħi xorta għenuni. Howard kien l-aqwa mentor li qatt seta’ kelli. Irnexxielu joħroġni minn qoxorti u baqa’ sal-aħħar jgħallimni kif għandi nkun artist komplut. Kien hemm żmien fejn kienet diffiċli għalina biex insibu kanzunetta adattata għalija, però llum il-ġurnata nirringrazzja ‘l Alla bl-għażliet li għamilna għax nemmen li kienu kollha ta’ kwalità. Howard huwa peruna li jaf x’inhu jagħmel u kull suġġeriment li tani dejjem ħareġ il-frott minnu.

Fl-audition tiegħek esprimejt il-fatt li xtaqt tipparteċipa qabel f’X Factor Malta iżda ma kontx kunfidenti biżżejjed. Għaliex?

Domt ħafna biex iddeċidejt li nieħu sehem għas-sempliċi raġuni li jien qatt ma rajt lili nnifsi lest biex nidher quddiem in-nies. Il-fatt li jien għandi ‘bionic hand’ ma kinitx tgħin fid-deċiżjoni għax bżajt ħafna mill-kummenti ħżiena tan-nies. Il-midja soċjali tista’ tkun waħda pożittiva però tista’ tkun negattiva wkoll.

Liema mumenti mill-vjaġġ tiegħek f’X Factor Malta tgħożż l-aktar? U liema prestazzjoni hija l-aktar għal qalbek?

L-iktar mumenti għal qalbi apparti meta rbaħt huma meta kien ikollna r-rehearsals. Il-memorji li għandi huma ħafna u napprezza lil kull kontestant, lit-tim tal-midja soċjali, kif ukoll lill-crew kollu li tella xow mill-isbaħ. L-iktar prestazzjoni li ħadt gost nagħmel kienet tal-Live Show 4 għax kantajt f’nofs l-udjenza.

X’inhi r-reazzjoni tiegħek għar-rispons qawwi li rċevejt u għadek tirċievi mill-pubbliku? Stennejt daqshekk sapport?

Is-sapport li kelli mingħand in-nies kien kbir. L-għada li rbaħt irċevejt ħafna messaġġi u kummenti pożittivi u għadni nirċievi s’issa wkoll. Napprezza immens lil kull min b’xi mod jew ieħor tani s-sapport għax bis-saħħa tagħhom irnexxieli nasal s’hawn.

Int ukoll għalliem. X’reazzjonijiet kellek mill-kollegi u l-istudenti tiegħek wara li rbaħt?

Il-kollegi kienu ta’ sapport kbir għalija. Mill-ewwel ġurnata tawni ħafna sapport u anke sorpriżi wara l-finali għamluli. L-istudenti mhux inqas. Kull xħin rawni fil-kurituri tal-iskola kienu jgħajtuli biex jgħiduli li vvutawli u biex jgħiduli prosit.

Matul il-vjaġġ tiegħek f’X Factor Malta, ġieli rċevejt kritika li affettwatek? Kif taġixxi għall-kummenti li jkunux qed iwasslu kritika kostruttiva, iżda personali?

Fortunatament ma tantx kelli kritika negattiva u dik apprezzajta ħafna. Il-ftit li kien hemm pruvajt ma nagħtix kashom għax ħafna minnhom kienu jkunu minn ‘fake profiles’. Minn kollox issib u naf biċ-ċert li ħa nibqa’ nsib. Ma tistax tingħoġob ma’ kulħadd.

Irbaħt is-somma ta’ €50,000. X’beħsiebek tagħmel bihom?

Il-ħamsin elf beħsiebni ninvestihom fil-mużika billi nużahom biex nixtri xi apparat ħalli nkun nista’ naħdem fuq il-mużika tiegħi stess.

X’inhu l-pass li jmiss għal Ryan Hili?

Il-pass li jmiss hu li niffoka iktar fuq mużika oriġinali kif ukoll anke naħdem ma’ kantanti oħra stabbiliti. Meta konna inkunu rehearsals konna nifthemu biex la jgħaddi kollox nibdew nikkollaboraw flimkien.

Kieku kellek tikteb kanzunetta f’dan il-mument, dwar xiex tkun?

F’dan il-mument probabbli nikteb kanzunetta dwar kif wieħed m’għandux jaqta’ qalbu. Dak li għaddejt minnu jien nixtieq li naqsmu ma’ ħaddieħor biex inkun ta’ kuraġġ għalihom.

Hemm xi artisti Maltin li tixtieq tikkollabora magħhom fil-futur?

Hemm ħafna kantanti li nixtieq naħdem magħhom, però l-iktar tnejn huma Amber u Brooke.

Għandek xi ħolm partikolari li tixtieq twettaq?

Waħda mill-ħolmiet tiegħi hi li nkanta jew nirrappreżenta lil Malta f’pajjiż differenti.

X’messaġġ tgħaddi lil dawk li qed jaqraw din l-intervista?

Minn qalbi nixtieq li kull min għandu xi ħolma u qed iżomm lura, jagħmel mezz biex għallinqas jipprova. Il-ħajja wisq qasira biex inżommu lura u importanti li ngħixu l-ħajja b’mod komplut.

Enable Notifications OK No thanks