Select Page
36 sena ilu nstab ir-Relitt tat-Titanic minn Robert Ballard – 73 sena wara li għereq

36 sena ilu nstab ir-Relitt tat-Titanic minn Robert Ballard – 73 sena wara li għereq

Fis-sigħat bikrin tal-1 ta’ Settembru tal-1985, Robert Ballard, oċeanografu Amerikan u ġeoliku tal-baħar, irnexxielu jsib it-tifrik tal-vapur Titanic, 73 sena wara li għereq. It-tifrik kien madwar 400 mil fil-Lvant ta’ Newfoundland fit-Tramuntana tal-Atlantiku, xi 13,000 pied taħt il-baħar.

L-isforzi biex jinstab it-Titanic bdew kważi immedjatament wara li għereq iżda limitazzjonijiet tekniċi kif ukoll il-kobor immens taż-żona tat-tfittxija tal-Atlantiku tat-Tramuntana, għamluha diffiċli ħafna. L-oċeanografiku Amerikan u eks uffiċjal tan-Navy, Robert D. Ballard, li kien ibbażat mill-Istituzzjoni Oċeanografika Woods Hole f’Massachusetts, mexxa l-ewwel spedizzjoni ta’ tfittxija tiegħu fl-1977 iżda ma rnexxietx.

Fl-1985, flimkien mal-oċeanografu Franċiż Jean-Louis Michel, Ballard reġa’ telaq biex isib ir-relitt, din id-darba b’sommerġibbli sperimentali imsejjaħ l-Argo, żviluppat miln-Navy tal-Istati Uniti. L-Argo beda jivvjaġġa eżatt fuq il-qiegħ tal-oċean, bis-saħħa t’hekk huma setgħu jaraw ritratti ta’ minn fejn kien għaddej.

Filgħodu kmieni fl-1 ta’ Settembru, f’daqqa waħda l-Argo għadda minn fuq waħda mill-bojlers massivi tat-Titanic, li kienet tinsab f’fond ta’ madwar 13,000 pied.

L-għada, fil-viċin ġie skopert il-kumplament tal-vapur. Kien maqsum fi tnejn, iżda ħafna mill-karatteristiċi u l-interjuri tiegħu kienu ppreservati tajjeb ħafna. Mijiet ta’ eluf ta’ biċċiet ta’ debris kienu mxerrda f’raġġ ta’ 2 mili kwadri madwar il-vapur. Ir-relitt kompla jiġi esplorat u tefa’ dawl ġdid fuq id-dettalji tal-għaraq tiegħu fl-1912.

Minn dakinhar, it-Titanic baqa’ jiġi esplorat b’mod regolari u nstabu eluf ta’ artifatti li ġew irkuprati. Ballard, li ġie meqjus bħala eroj wara din l-iskoperta, mexxa diversi spedizzjonjiet importanti ta’ tfittxija, inklużi l-RMS Lusitania u l-USS Yorktown.

Fatt interessanti huwa li, kien madwar 14-il sena ilu biss li Robert Ballard żvela li kien hu li sab ir-relitt tat-Titanic. Possibilment ir-raġuni hija għaliex din l-iskoperta kienet ġejja minn investigazzjoni sigrieta tan-Navy tal-Istati Uniti ta’ żewġ sottomarini nukleari mġarrfa.

Informazzjoni li ħarġet proprju madwar xahrejn ilu kkonfermat li Titanic qiegħed bil-mod jisparixxi. Il-fdalijiet qed jiġu affettwati minn kurrenti tal-baħar fond u batterji li jikkunsmaw ammont kbir ta’ ħadid kuljum. Xi wħud bassru li l-vapur jista’ jisparixxi f’għexieren ta’ snin.

Kif nista’ nieħu ħsieb il-pjanta tad-Dracaena Marginata? – Roxanne Gauci Taliana

Kif nista’ nieħu ħsieb il-pjanta tad-Dracaena Marginata? – Roxanne Gauci Taliana

Il-pjanta tad-Dracaena Marginata hija pjanta ta’ ġewwa popolari b’weraq ħodor twal u rqaq imdawra bl-aħmar.

Din il-pjanta hija ideali għal dawk li għadhom jibdew isiru familjari mal-pjanti għax tittollera n-nixfa u ma tiġix affettwata minn ċerti kundizzjonijiet.

Id-Dracaena Marginata hija nattiva għall-Madagaskar u tissejjah ukoll bħala s-siġra tad-dragun. Din il-pjanta tista’ tikber sa 20 pied mit-tul jekk tkun barra, iżda ma tiġix ogħla minn 6 piedi ġewwa, speċjalment jekk tiżborha.

Hija membru tal-familja tad-dracaena, li fiha madwar 120 speċi ta’ pjanti li huma nattivi għall-Afrika, it-Tramuntana tal-Awstralja, u l-Asja tan-Nofsinhar.

Kif l-aħjar li tieħu ħsieb din il-pjanta?

Agħżel pot b’drenaġġ li huwa biss ftit pulzieri akbar mill-għerq sabiex is-sistema tal-għeruq ikollha lok biex tikber. Fir-rigward tal-ħamrija, ixtri jew agħmel taħlita b’pH ta’ 6-7.

Din il-pjanta tippreferi dawl qawwi u indirett, imma jekk id-dar tiegħek ma tantx hija mdawla, tinkwetax! Din il-pjanta tmur tajjeb ukoll f’kundizzjonijiet ta’ dawl aktar baxx iżda tikber aktar bil-mod. Importanti li ma tpoġġihiex f’xemx diretta għaliex tista’ taħraq il-weraq.

Din il-pjanta hija pjuttost reżistenti għan-nixfa u ma teħtieġx ħafna ilma, allura stenna sakemm in-nofs ta’ fuq tal-ħamrija jkun niexef għal kollox qabel ma ssaqqiha. Importanti li ma ssaqqihiex iżżejjed.

Hija pjanta li tmur tajjeb f’temperaturi sħan ta’ 18-il grad u aktar, u ma teħtiġx ħafna umdità. Żommha ‘l bogħod minn żoni fejn jgħaddi l-kurrent tal-arja.

Uża fertilizzant li jerħi bil-mod, f’Marzu jew uża fertilizzant li jista’ jitħallat mal-ilma kull 15-il jum.

Filwaqt li d-Dracaeana Marginata ma tagħmilx ħsara lill-bnedmin jekk tinbela’, hija estremament tossika għall-annimali domestiċi. Jekk għandek annimlli domestiċi kurjużi, ara li tpoġġi l-pjanta fejn ma jistgħux jilħquha.

Id-Dracaena Marginata hija pjanta li tikber bil-mod, allura jkollok bżonn tbiddlilha l-pot kull ftit snin biss. Ġeneralment wara sentejn.

Fatt interessanti huwa li din il-pjanta intużat ukoll fl-istudju famuż tan-NASA dwar l-arja nadifa u nstab li tgħin biex tneħħi l-formaldehyde mill-arja ta’ ġewwa!

Kif tista’ tieħu ħsieb il-Pjanta tal-Fittonia? – Roxanne Gauci Taliana

Kif tista’ tieħu ħsieb il-Pjanta tal-Fittonia? – Roxanne Gauci Taliana

Il-Fittonia hija ġeneru ta’ pjanti tal-fjuri fil-familja Acanthus Achantaceae, nattiva għall-foresta tropikali fl-Amerika t’isfel, prinċipalment il-Peru.

Din il-pjanta, li għandha l-weraq tagħha b’disinn mill-isbaħ, hija pjuttost faċli biex tieħu ħsiebha.

Il-Fittonia tippreferi dawl qawwi u indirett. Dawl aktar baxx jista’ jikkawża li titlef ftit mill-kuluri vibranti tagħha u t-tkabbir jonqos. Wisq dawl jista’ wkoll jaħraq il-weraq.

Il-pjanta tal-fittonia tħobb l-ilma u li tkun konsistentament niedja, iżda mhux imxarrba. Saqqiha sewwa meta 25% tal-ħamrija tkun niexfa. Jekk tħalli l-pjanta tinxef wisq, tinduna għaliex il-weraq jibdew jinxfu u jisfaru iżda l-possibilità hija li jerġgħu jieħdu l-ħajja ladarba tinduna bil-problema u ssaqqihom sew.

Il-Fittonia tikber tajjeb f’temperaturi medji. Evita kurrenti kesħin u kurrent dirett mill-ħiters fix-xhur tax-Xitwa.

Umdità medja tad-dar hija aċċettabbli, iżda l-Fittonia tmur aħjar f’livelli ta’ umdità ogħla. Tista’ żżid l-umdità billi tpoġġi umidifikatur fil-viċin. Mod ieħor biex tiżdied l-umdità relattiva huwa li tiġbor flimkien diversi pjanti li jħobbu l-umdità f’żona żgħira, u toħloq mikro-klima.

Uża fertilizzant ġenerali tal-pjanti tad-dar kull xahar mir-Rebbiegħa sal-aħħar tas-Sajf.

Vantaġġ importanti tal-Fittonia hu li mhijiex tossika għall-annimali domestiċi tagħna.

Rakkont minn Sharon Calleja – Fliexken tal-ħalib (L-ewwel parti minn erbgħa)

Rakkont minn Sharon Calleja – Fliexken tal-ħalib (L-ewwel parti minn erbgħa)

Kull darba li ngħaddi minn quddiem il-post………kull darba donni nibża’.
Forsi ta’ min jibża’. Forsi le. Lanqas naf x’naqbad naħseb.
Iżda dik il-ġrajja ma nista’ ninsiha qatt. Le, se tibqa’ ittimbrata f’moħħi sal-aħħar nifs! Għaliex dakinhar inbidlet ħajti. Dakinhar donni bdejt nemmen li hemm xi ħaġa ħafna ikbar milli wieħed jista’ jaħseb.
Dakinhar.
Il-ħanut tal-merċa.
Il-ħanut li kelli jiena.
Jiena jisimni Salvinu. Għaddejt tfuliti kollha ngħin lill-familja tiegħi fil-ħanut iċ-ċkejken tal-merċa, li kien jinsab kantuniera mal-pjazza f’raħal twelidi. Ma kienx ħanut kbir. Imma għal dak iż-żmien, għal dak iż-żmien kien fih kollox.
Il-familja tiegħi kienu jiftħu kmieni ħafna filgħodu, u għalkemm għan-nies kienu jagħlqu għal xis-seba’, konna ndumu ftit hemm sakemm nerġgħu nimlew l-affarijiet fuq l-ixkafef, nirranġaw kollox f’postu u nżommu l-prodotti friski u l-ħanut nadif.
Meta mietu l-ġenituri tiegħi, il-ħanut tal-merċa għadda għandi. U għalija, għalija kien bidu ta’ xogħol illi jiena kont nieħu gost nagħmel minn meta kont għadni żgħir.
Il-ħanut tal-merċa.
Kien id-dinja ċkejkna tiegħi. Hemm kienu jiġu jixtru n-nies tar-raħal kollu. Kienu jieqfu jgħidu kelma miegħi; min jiftaħ qalbu, min jibki, min jgħidli ġrajjiet kurrenti, min jiġi jieħu gost izekzek fuq xi ħadd mir-raħal u min jiġi jixtri mingħajr qatt ma qalli bonġu jew bonswa. Insomma, f’ħanut kont niltaqa’ ma’ ħafna nies u kulħadd għandu l-karattru tiegħu.
Imma dakinhar………
Dakinhar ma nista’ ninsiha qatt………
Dakinhar rajtha għall-ewwel darba.
U dik. Dik il-mara bidlitli ħajti.
Dakinhar kien li bdejt nemmen li hemm xi ħaġa ikbar milli qatt kont naħseb. Bdejt nemmen li l-imħabba hija l-iskop ewlieni tal-eżistenza umana.
Dakinhar. Iva, dakinhar.
Kont għalaqt il-ħanut. Sakkart il-bieb. Ħaddiema miegħi ma kellix. Kollox waħdi kont nagħmel. Dejjem laħħaqt. U għalhekk kont qiegħed waħdi.
Ftaħt il-kexxun tal-flus u bdejt ngħodd il-liri. Dak iż-żmien konna għadna bil-lira Maltija. Malli billejt subgħajja ma’ lsieni u bdejt ngħodd, smajt ħoss.
Ħarist ‘il barra minn ġol-bieb tal-ħġieġ u ndunajt li kienet qabdet ix-xita.
Ħoss. Ħoss ieħor. Sajjetta. Xegħel kullimkien.
Inħsadt.
Dak il-ħin rajtha. L-ewwel darba.

Ir-rakkont ikompli l-ġimgħa d-dieħla……

Enable Notifications OK No thanks