Select Page
Żidiet fil-prezzijiet tal-ikel joħolqu sfidi kbar – X’inhi s-soluzzjoni?

Żidiet fil-prezzijiet tal-ikel joħolqu sfidi kbar – X’inhi s-soluzzjoni?

Ma nistgħux, ma niffaċċjawx ir-realtà! Aktar ma jgħaddu l-ġranet, il-faqar qed jiżdied b’rata mgħaġla kemm madwar id-dinja kif ukoll fuq il-gżira żgħira tagħna. Żgur li f’ħajjitna rajna, smajna u missejna l-faqar b’idejna.

Iż-żieda qawwija fil-prezzijiet, partikolarment tal-ikel, qed toħloq problema kbira madwar id-dinja, speċjalment fl-Ewropa.

Ir-raġunijiet li wasslu għal din il-kriżi huma diversi iżda ż-żewġ raġunijiet ewlenin huma l-pandemija tal-Covid-19 u l-gwerra ta’ bejn ir-Russja u l-Ukrajna, li issa ilha għaddejja għal 6 xhur sħaħ.

Esperti jwissu li jekk ma jittiħdux l-azzjonijiet neċessarji din il-problema tista’ teskala għal kriżi dinjija ferm akbar, speċjalment għal dawk li diġà jgħixu fil-faqar.

Għalhekk irridu nagħmlu xi ħaġa!

Il-faqar huwa li ma jkollokx biżżejjed flus biex jintlaħqu l-bżonnijiet bażiċi inklużi l-ikel, il-ħwejjeġ u l-kenn. Madankollu, il-faqar huwa ferm aktar milli sempliċement ma jkollokx biżżejjed flus. L-Organizzazzjoni tal-Bank Dinji tiddeskrivi l-faqar b’dan il-mod: “Il-faqar huwa ġuħ!”

Fost dan kollu, tqum ukoll il-kontroversja li ħafna jsostnu li sidien ta’ negozji jagħżlu li japprofittaw ruħhom mis-sitwazzjoni u jgħollu l-prezzijiet aktar milli huwa meħtieġ.

Imma l-gvern qiegħed jagħmel biżżejjed? In-nies huma konxji biżżejjed ta’ dak li qed iseħħ madwarna? irridu nadattaw għal stil ta’ ħajja ġdida b’aktar sagrifiċċji?

Dik l-omm li tikkumbatti kuljum biex tara kif se titma’ liż-żewġ uliedha hija reali!

Madwar id-dinja, kif ukoll f’Malta insibu postijiet li jgħinu lil dawk fil-bżonn. Dawn jissejħu ‘Foodbanks’ – organizzazzjonijiet tal-karità mingħajr skop ta’ qligħ, li jqassmu l-ikel lil dawk li għandhom diffikultà biex jixtru biżżejjed biex jevitaw il-ġuħ.

Tkun idea interessanti li banek tal-ikel bħal dawn jiftħu fuq skala iżgħar f’kull lokalità. B’hekk tkun iktar faċli li tagħti l-ikel u min ikun fil-bżonn jista’ jintlaħaq aktar malajr.

Aħna magħrufa sew għall-ġenerożità tagħna allura ejjew inkomplu naħdmu biex in-nies kollha t’hemm barra ma jorqdux fuq stonku vojt. Ejjew nibdew nippromwovu l-ħtieġa tal-‘foodbanks’ fuq skala iżgħar
f’kull lokalità. Ejjew nagħmlu l-parti tagħna!

Teleskopju ġdid tan-NASA juri ritratti spettakolari tal-Univers

Teleskopju ġdid tan-NASA juri ritratti spettakolari tal-Univers

F’dawn l-aħħar sigħat ġew ippubblikati l-ewwel ritratti bil-kulur mit-teleskopju spazjali l-ġdid tan-NASA bl-isem ta’ James Webb Telescope.

Jingħad li r-ritratti juru l-aktar stampa profonda u dettaljata tal-Univers sal-lum, li fiha d-dawl mill-galassji li ħa ħafna biljuni ta’ snin biex jilħaqna.

It-teleskopju spazjali James Webb huwa l-aktar teleskopju b’saħħtu li qatt inbena.

Kien hemm snin ta’ dewmien biex dan it-teleskopju, li jinkludi strumenti mill-Aġenzija Spazjali Kanadiża u l-Aġenzija Spazjali Ewropea, seta’ jintuża. Dan minħabba taħlita ta’ fatturi miġjuba mill-pandemija u sfidi tekniċi.

It-teleskopju spazjali James Webb, li jiswa $10 biljun, u li uffiċjalment ġie mniedi fil-25 ta’ Diċembru tas-sena l-oħra, huwa meqjus bħala s-suċċessur tal-famuż teleskopju spazjali Hubble.

Dan se jservi biex isiru kull xorta ta’ osservazzjonijiet, iżda hemm żewġ għanijiet ġenerali. Waħda hija li permezz tiegħu jittieħdu ritratti tal-ewwel stilel li bdew jiddu fl-Univers aktar minn 13.5 biljun sena ilu; l-ieħor huwa li ssir riċerka dwar pjaneti ‘l bogħod biex jiġi skopert jekk jistgħux ikunu abitabbli.

Huwa mistenni li dan it-teleskopju jiżvela l-misteri tal-univers u qed jingħad li għandu biżżejjed fjuwil biex jopera għall-20 sena li ġejjin!

Tmut id-dentista Ethel Vento Zahra

Tmut id-dentista Ethel Vento Zahra

Mietet id-dentista magħrufa Ethel Vento Zahra fl-età ta’ 44 sena.

Id-dentista Ethel Vento Zahra, li kienet ukoll omm, kienet ilha 7 snin għaddejja mill-battalja tal-kanċer.

Minkejja dan, xorta waħda baqgħet tara l-pazjenti tagħha. Xi ħaġa li ssemmiet f’għadd ta’ kummenti ta’ persuni li esprimew is-sogħba tagħhom għal din l-aħbar fuq il-midja soċjali.

Il-ħidma tagħha ġiet rikonoxxuta b’unur mid-Dipartiment tas-Saħħa Pubblika wara li fi żmien il-pandemija hija ħadmet mal-istess dipartiment fejn kienet tassisti lill-pubbliku f’diffikultajiet u mistoqsijiet marbuta mal-pandemija kif ukoll ħarrġet persuni oħra f’dan ix-xogħol.

F’isem it-tim ta’ skoperta.net, insellmu l-memorja tad-dentista Ethel Vento Zahra u nagħtu l-kondoljanzi lill-familja, il-ħbieb u dawk kollha qrib tagħha.

L-ansjetà hija diffikultà ta’ kulħadd? – Lynn Aquilina

L-ansjetà hija diffikultà ta’ kulħadd? – Lynn Aquilina

Kelma li ilna nisimgħuha issa, u mill-Covid ‘l hawn donnha splodiet. X’inhu jiġri, il-ħajja saret tqila wisq biex ngħixuha jew aħna bħala bnedmin tlifna l-abbiltà kif niffaċċjaw u nikkumbattu l-istress?

Il-pandemija tal-Covid kixfet realtà li b’xi mod konna qed naħbuha tajjeb bl-aljenazzjoni tal-ħajja mgħaġla. Meta, imbagħad faqqgħet il-pandemija u kollox waqaf, sibna daharna mal-ħajt u kellna bilfors irridu u ma rridux, ngħixu ma’ dal-monstru tas-saħħa mentali.

Dan il-mostru, li jekk ma nagħtux kasu jattakkana bla ħniena u jiblagħna f’kemm ilni ngħidlek! La jħallina nirraġunaw b’mod razzjonali, moħħna jimtela’ b’ruxxmata ta’ ħsibijiet negattivi, li lanqas biss nibdew naqbdu art minn fejn ikunu ġejjin.

Fuq il-midja soċjali sirt naqra kummenti bħal, “illum aħjar tibqa’ b’wild wieħed għax biex tlaħħaq mal-piżijiet tal-ħajja.” Min jasal ikollu wild wieħed, għax donnha qed tidħol il-kultura li nagħżlu li jkollna kelb jew qattus għall-kumpanija u daqshekk.

Xi dnub u ħasra kbira ngħid jien, li l-ansjetà żejda, qed tisirqilna dak li hu sabiħ u jagħtina l-ferħ fil-ħajja! Qisu l-bniedem tant dera jgħix fl-istress u l-ansjetà li sar jikkuntenta ruħu billi baxxa l-istandards u l-aspettattivi ta’ ħajtu.

Meta ħa nqumu mir-raqda li ninsabu fiha, u kemm fuq livell personali u kemm fuq livell globali nindirizzaw din il-problema tas-saħħa mentali bis-serjetà?

Inħoss li l-ansjetà hi pandemija ikbar mill-Covid, li qed tinxtered aktar malajr u qed tħalli riperkussjonijiet li għalissa mhux jidhru, imma ‘l quddiem ħa naraw effetti gravi fuq il-ġenerazzjonijiet futuri.

Għalhekk hemm bżonn li naqbdu l-barri minn qrunu u nisimgħu lil ġisimna jkelllimna u jgħajjat permezz tal-ansjetà li tixref f’kull parti ta’ ġisimna biex jindikalna li għandu bżonn il-mistrieħ.

L-attur André Penza jaqsam magħna talent ieħor li ftit jafu dwaru! X’inhu?!

L-attur André Penza jaqsam magħna talent ieħor li ftit jafu dwaru! X’inhu?!

Ċertament André huwa magħruf sew magħkom is-segwaċi bħala wieħed mill-aqwa atturi li għandna f’pajjiżna, iżda żgur li ħafna minnkom ma tafux li l-aspett artistiku ta’ André mhuwiex biss fir-reċtar!

Il-pandemija tal-Covid-19 wasslet lil André biex jibda proġett ta’ presepju, kollu kemm hu bix-xogħol tal-idejn, iżda mhux presepju tradizzjonali li mdorrijin naraw, għaliex dan huwa presepju li jirrakkonta l-ġrajja tal-passjoni ta’ Ġesù Kristu.

F’kuntatt li skoperta.net għamel ma’ André, skoprejna aktar dwar dan il-presepju u l-perspettiva ta’ André dwar iż-żmien relatat miegħu.

Kif ġietek l-idea li tagħmel dan il-presepju?

Hekk kif f’Marzu tal-2020 instabu l-ewwel każijiet tal- Covid-19, il-filming waqaf, u t-teatru wkoll, u għalhekk sibt ruħi b’ħafna ħin fuq idi li s-soltu ma jkollix. M’iniex it-tip li nintefa’ nara Netflix, u ridt nara x’se nivvinta biex inżomm ruħi attiv. Qatt qabel ma kont ħdimt tafal però minn dejjem kelli x-xewqa li nipprova nagħmel xi ħaġa.

Fl-istess ħin ukoll, kien ilu snin iberren f’moħħi biex nagħmel presepju b’differenza minn dak li mdorrijin naraw fil-Milied. L-unika problema kienet li filwaqt li għal tal-Milied issib pasturi kemm trid u ta’ liema qies trid, fil-każ ta’ presepju għal żmien l-Għid, il- personaġġi ma ssibhomx fil-ħwienet. Allura għidt ħa nipprova nagħmilhom jien.

Kif kien il-proċess u kemm domt biex wasalt għar-riżultat finali?

L-idea kienet illi naħdem personaġġi żgħar ta’ madwar 10cm iżda l-ewwel personaġġ li għamilt ġieni ftit akbar. It-tieni ġieni ftit akbar minnu u allura ddeċidejt li nerġa’ nagħmel l-ewwel personaġġ. Eventwalment spiċċajt kważi finalment biddilt il- personaġġi kollha, kemm għax iktar ma jmur, iktar bdejt nieħu l-qagħda w anke għax finalment iddeċidejt li nagħmilhom ta’ qies ikbar. Kull personaġġ fih 21cm.

Il-proċess jibda billi nħażżeż fuq karta x-xena kif bdejt nimmaġinaha u nistudja l-pożizzjonijiet tal- ġisem. Imbagħad bdejt nagħmel il-qafas tal-fildiferru biex nagħtihom il-pożizzjoni u l-qies u finalment nibda nibni madwaru bit-tafal. Kien hemm xi drabi fejn bdejt naqta’ qalbi għax kien hemm wisq personaġġi x’nagħmel u f’dawk il-mumenti kont nieqaf mit-tafal u naħdem fuq il-presepju nnifsu. Din ukoll kienet uġigħ ta’ ras għax żammejt f’moħħi li dan eventwalment ridt inżarmah biex nerfgħu allura ħdimt kollox modulari, biċċiet li jidħlu f’xulxin mingħajr ma jidhru li mhux presepju sħiħ. Barra minn hekk jien kont qed naħdem kollox id-dar u tista’ timmaġina kemm kont naqla’ mbarazz, però kont nieħu kedda u nnaddaf sew warajja kuljum biex ma titfagħnix ‘il barra l-mara. Però l-fatt li tal-familja tawni s-sapport flimkien mal-ħsieb li t-tfal tiegħi permezz ta’ dan il-presepju kienu se jifhmu aħjar il-ġrajja tal-Passjoni ta’ Ġesù għamilli kuraġġ biex nippersisti fuq dan il- proġett.

L-aspett artistiku tiegħek jirrifletti sew fil-preżentazzjoni tal-filmat ta’ dan il-presepju. Żgur li ftit nies kienu jafu li għandek dan it-talent, kif nibet? U beħsiebek tkompli tipprattikah?

Onestament ma nħossx li għandi xi talent f’dan il-qasam. F’Malta għandna diversi artisti bravissimi u m’iniex beħsiebni nipprova nidħlilhom fl-għalqa, però min-naħa l-oħra l-forte tiegħi dejjem kienet it- tpinġija u żgur li dan għeni mhux ftit fit-twettieq ta’ dan il-presepju. Issa li ħadt din il- kedda, il-pjan hu li matul is-snin inkompli naħdem fuqu u ntejjeb. Għad baqali ħafna x’nitgħallem u x’nirranġa imma nemmen li bil-prattika u determinazzjoni, eventwalment jirnexxieli nasal għal dak il- pordott finali li qed nimmaġina f’moħħi.

Tqisek bħala persuna spiritwali?

Iva, jien bniedem li nemmen ħafna fit-talb. Nitlob għal ħafna nies li nħoss li jkollhom bżonn. M’iniex xi qaddis miexi fl-art u niżbalja bħal kulħadd però nħaddan prinċipji u valuri sodi ħafna. F’ dan iż-żmien tar-Randan, id-dar inbiddlu r-rutini kollha, anke fejn jidħol l- ikel. Insumu nhar t’ Erbgħa w nhar ta’ Ġimgħa u nieħu gost li meta b’aljenazzjoni ninsew, ifakkruna t-tfal li pereżempju ma nistgħux nieklu laħam, jew meta jaqbduna se nnaqqru xi borża ħelu.

Bħala wieħed li ġieli interpretajt il-parti ta’ Kristu, xi jfisser għalik li tinterpreta din il-parti? U personalment, xi jfisser għalik iż-żmien tal-Ġimgħa l-Kbira u l-Għid?

Meta ġejt magħżul l-ewwel darba biex ninterpreta l- parti ta’ Kristu, kont diġà ilni ammont ta’ snin nimmilita fit-teatru u fidrama fuq it-televizjoni, però qatt ma ħassejt li kelli nittrattaha bħala parti bħall- oħrajn. Dejjem ħassejt responsabilità kbira u għall- kuntrarju ta’ ħafna li jinterpretaw din il-parti, mhux biss kont nenfasizza fuq it-tbatija li għadda minnha imma dejjem pruvajt nuri kemm nista’ l-umanità ta’ Ġesù fl-interpretazzjonijiet tiegħi.

Ġesù minkejja li kien l-iben t’Alla, baqa’ umli quddiem Alla u ġarr is-salib sal-aħħar, u baqa’ jaħfer sal- aħħar nifsijiet tiegħu. Dan iż-żmien inħobbu ħafna għax bla ma trid, tieqaf u tirrifletti fuq il-mixja tagħna fil-ħajja ta’ kuljum. Huwa l-uniku żmien tas-sena li għadu jiġi ċċelebrat fil-ġabra u spiritwalità għall-kuntrarju tal- Milied li ġie ikkumerċjalizzat wisq.

Filmat: André Penza

Enable Notifications OK No thanks