Select Page
Santa Klaws ġie ispirat minn San Nikola – Min kien eżattament?

Santa Klaws ġie ispirat minn San Nikola – Min kien eżattament?

San Nikola, imsejjaħ ukoll Nikola ta’ Bari jew Nikola ta’ Myra, huwa wieħed mill-aktar qaddisin popolari u mfakkra fil-knejjes tal-Lvant u tal-Punent, u issa tradizzjonalment assoċjati mal-Milied. F’ħafna pajjiżi t-tfal jirċievu rigali fis-6 ta’ Diċembru, Jum San Nikola. Huwa wieħed mill-qaddisin patruni tat-tfal u l-baħrin.

M’hemm l-ebda dokument storiku dwar l-eżistenza ta’ Nikola u għalhekk xejn ċert mhu magħruf minn ħajtu ħlief li x’aktarx kien isqof ta’ Myra fis-seklu 4.

Skont it-tradizzjoni, huwa twieled fil-belt antika tal-port tal-baħar Lycian ta’ Patara, u meta kien żgħir, ivvjaġġa lejn il-Palestina u l-Eġittu.

Huwa sar isqof ta’ Myra ftit wara li rritorna lejn Lycia. Jingħad li kien ukoll il-ħabs u x’aktarx ittorturat waqt il-persekuzzjoni tal-insara mill-imperatur Ruman Djoklezjanu iżda nħeles taħt il-ħakma ta’ Kostantinu l-Kbir.

Kien midfun fil-knisja tiegħu f’Myra, u sas-6 seklu s-santwarju tiegħu hemmhekk kien sar maghruf sew. Fl-1087 baħrin jew negozjanti Taljani serqu l-allegati fdalijiet tiegħu minn Myra u ħaduhom Bari, l-Italja. Dan żied ħafna l-popolarità tal-qaddis fl-Ewropa, u Bari saret waħda mill-iktar ċentri ta’ pellegrinaġġ iffullati

Ir-relikwi ta’ Nikola jibqgħu minquxa fil-bażilika ta’ San Nikola f’Bari tas-seklu 11, għalkemm biċċiet ġew akkwistati minn knejjes madwar id-dinja. Fl-2017 ir-riċerkaturi skoprew relikwa minnhom li kienet biċċa għadma tal-ġenbejn, minn knisja fl-Istati Uniti u kkonfermaw li hija tar-4 seklu.

Ir-reputazzjoni ta’ Nikola għall-ġenerożità u l-qalb tajba tat lok għal leġġendi ta’ mirakli li wettaq għall-foqra u mdejqin. Jingħad li kien ta doti taż-żwieġ tad-deheb lil tliet tfajliet li kieku l-faqar kien iġiegħelhom jidħlu fil-ħajja tal-prostituzzjoni u li salva wkoll ħajjiet.

Fil-medjuevu, id-devozzjoni lejn Nikola kienet estiża għall-partijiet kollha tal-Ewropa. Sar qaddis patrun tar-Russja u l-Greċja; tal-karità, tat-tfal, baħrin, bniet mhux miżżewġin u negozjanti fost oħrajn; u ta’ bliet bħal Fribourg, Żvizzera u Moska.

Eluf ta’ knejjes Ewropej ġew iddedikati għalih, waħda, mibnija mill-imperatur Ruman Ġustinjanu I f’Kostantinopli (Illum Istanbul), sa mill-bidu tas-seklu 6.

Il-mirakli ta’ Nikola kienu suġġett favorit għall-artisti medjevali u d-drammi liturġiċi, u l-festa tradizzjonali tiegħu kienet l-okkażjoni għaċ-ċerimonji tal-Isqof Boy, drawwa Ewropea li fiha tifel kien elett isqof u jsaltan sa Jum l-Innoċenti Mqaddsa, 28 ta’ Diċembru.

Wara r-riforma, id-devozzjoni lejn Nikola kienet sparixxiet fil-pajjiżi Protestanti kollha tal-Ewropa ħlief l-Olanda, fejn il-leġġenda tiegħu baqgħet tippersisti bħala Sinterklaas, verżjoni Olandiża tal-isem San Nikola. Il-kolonisti Olandiżi ħadu din it-tradizzjoni magħhom lejn New Amsterdam (illum New York City) fil-kolonji Amerikani fis-seklu 17. Sinterklaas ġie adottat mill-maġġoranza tal-pajjiż li titkellem bl-Ingliż taħt l-isem Santa Klaws, u l-leġġenda tiegħu ta’ raġel xiħ ġentili kienet magħquda ma’ rakkonti Nordiċi antiki ta’ illużjonista li tfal imqarbin u ppremja tfal tajbin b’rigali. L-immaġni ta’ Santa Klaws fl-Istati Uniti oriġina fis-seklu 19, u minn dakinhar baqa’ l-patrun tal-festa tal-Milied li jagħti r-rigali.

San Nikola ġie ttrasformat f’diversi verżjonijiet u figuri fl-Olanda, il-Belġju, u pajjiżi oħra tat-Tramuntana tal-Ewropa. Fir-Renju Unit, Santa Klaws huwa magħruf bħala Father Christmas.

Il-Jum Dinji tal-Annimali – Qed inħobbuhom u nipproteġuhom biżżejjed?

Il-Jum Dinji tal-Annimali – Qed inħobbuhom u nipproteġuhom biżżejjed?

Il-Jum Dinji tal-Annimali jew il-Jum Dinji għall-Benesseri tal-Annimali jiġi osservat kull sena fl-4 t’Ottubru, il-festa ta’ San Franġisk t’Assisi, li kien meqjus bħala l-patrun tal-annimali.

Din il-ġurnata hija ġurnata internazzjonali ta’ azzjoni għad-drittijiet u l-benesseri tal-annimali. L-għan ta’ dan il-jum huwa li jgħolli l-istatus tal-annimali sabiex itejjeb l-istandards tal-benesseri tagħhom madwar id-dinja.

Iċ-ċelebrazzjoni tal-Jum Dinji tal-Annimali jgħaqqad il-moviment għall-benesseri tal-annimali, billi jimmobilizzah f’forza globali biex id-dinja ssir post aħjar għall-annimali kollha.

Huwa ċċelebrat b’modi differenti f’kull pajjiż, irrispettivament min-nazzjonalità, ir-reliġjon, il-fidi, jew l-ideoloġija politika. Permezz ta’ aktar għarfien u edukazzjoni nistgħu noħolqu dinja fejn l-annimali huma dejjem rikonoxxuti bħala ħlejjaq sensittivi u l-ġid tagħhom jingħata attenzjoni totali dejjem.

Il-Jum Dinji tal-Annimali oriġina fis-sena 1925, meta ċ-ċinologu Heinrich Zimmermann organizza l-ewwel avveniment fl-24 ta’ Marzu fil-Palazz Sportiv f’Berlin. Iktar minn 5,000 persuna attendew l-avveniment, li oriġinarjament kien skedat għall-4 t’Ottubru biex ikun fil-jum tal-festa ta’ San Franġisk t’Assisi.

Minħabba li l-post ma kienx disponibbli għall-4 t’Ottubru, iċ-ċelebrazzjonijiet tmexxew għall-24 ta’ Marzu tas-sena ta’ wara, iżda fis-snin ta’ wara, il-ġurnata ġiet osservata fl-4 t’Ottubru. Illum, il-Jum Dinji tal-Annimali huwa avveniment globali li jgħaqqad organizzazzjonijiet tal-annimali u movimenti għall-protezzjoni tal-annimali minn diversi pajjiżi. Iċ-ċelebrazzjonijiet globali issa huma mmexxija mill-karità għall-benessri tal-annimali bbażata fir-Renju Unit, Naturewatch Foundation.

Il-fondazzjoni taħdem biex turi lin-nies il-ħtieġa li jħobbu l-annimali u jieħdu ħsiebhom. Jippruvaw ukoll iġiegħlu lin-nies jifhmu li l-protezzjoni tal-annimali tgħinna nippreservaw l-ekosistema u l-bilanċ ekoloġiku tagħna. Bis-saħħa tal-annimali, il-katina alimentari (food chain) hija attiva u bilanċjata f’kull stadju.

Jekk annimal partikolari jispiċċa mill-ekosistema allura l-katina alimentari kollha tkun affettwata u jista’ jkollha effetti serji fuq l-umanità. Ħafna speċi ġodda jaslu fix-xena bl-evoluzzjoni, iżda annimali fil-periklu wkoll jistgħu jiġu salvati mill-edizzjoni. L-annimali li qed isiru skarsi, u anke l-annimali favoriti tal-bnedmin, jeħtieġu djar u kura soċjali.

Il-krudiltà lejn l-annimali hija l-iktar ħaġa inumana li naraw madwarna.

Il-Jum Dinji tal-Annimali iqajjem kuxjenza f’dan ir-rigward.

Enable Notifications    OK No thanks