Select Page
Il-VCA b’Wirja ta’ Patrick Dalli fil-Mużew tal-Arkeoloġija – Miftuħa sad-9 ta’ Jannar 2022

Il-VCA b’Wirja ta’ Patrick Dalli fil-Mużew tal-Arkeoloġija – Miftuħa sad-9 ta’ Jannar 2022

L-Aġenzija Kulturali għall-Belt Valletta (VCA) għandha l-pjaċir tippreżenta wirja b’xogħolijiet riċenti tal-artist figurattiv magħruf Patrick Dalli, bħala parti mill-Programm Kulturali tagħha. Il-wirja bit-titlu The Journey ser titellà fil-Gran Salon tal-Mużew tal-Arkeoloġija, fi Triq ir-Repubblika il-Belt Valletta, mill-4 ta’ Diċembru 2021 sad-9 ta’ Jannar 2022. Din tinkludi xejn inqas minn 34 pittura fosthom bozzetto u hija bbażata fuq l-esplorazzjoni tal-figura umana.

Spiss deskritt bħala ‘Imgħallem tal-Arti Figurattiva’, l-għan ta’ Dalli mhux li jevoka is-senswalità u s-sesswalità bil-pitturi tiegħu, izda li jikkonċentra fuq is-sbuħija u s-sensittività tal-figura umana nuda. L-istil Barokk tal-Gran Salon, fejn ser tkun qed titella’ l-wirja, jinkludi affreski rikki, ċikli arabeski spettakolari, gallerija tal-mużiċisti u saqaf bi travi tal-injam li se jservi bħala sfond għal din il-wirja.

Patrick Dalli jikkonferma li n-nudiżmu għadu detonatur rivoluzzjonarju anke jekk minn dejjem kien parti min-natura artistika.

Imwieled Malta fl-1955, Dalli kien interessat primarjament l-aktar fil-pajsaġġ, still life, u s-sengħa tal-pittura. Fl-1995, beda t-taħriġ formali ma’ Anton Calleja (t.1955-) fejn eżerċita l-aktar l-istudju tal-figura umana. Huwa f’dawn is-snin li Dalli kkonċentra l-prattika tiegħu fuq in-nud. Fis-snin ta’ wara, flimkien ma’ artisti oħra, Dalli pprattika b’mod intens f’sessjonijiet live u pparteċipa f’wirjiet kollettivi f’Malta u barra, fejn esebixxa nudi, pajsaġġi, u pitturi still life.

Ix-xogħlijiet tiegħu ġew esebiti fil-Kavallier ta’ San Ġakbu (2010), fil-Mużew tal-Arti (2010) f’Palazzo Collicola, Spoleto, l-Italja (2015) u fil-Kamra ta’ Fuq (2021).

Dalli ħareġ diversi publikazzjonijiet fosthom Demografie, Gutenburg Press 2015; the human figure, Gutenburg Press 2010; Nudes, Midesea Books 2008 u 2004 u The Human Figure 2002.

Il-katalgu tal-wirja, b’introduzzjoni mil-pinna tal-Profs Vittorio Sgarbi, u essay kritika ta Dr. Charlene Vella, ġie ppubblikat minn La Nave di Teseo, bi drittijet tal-Copyright tal-Agenzija Kulturali għall-Belt Valletta. Il-katalgu huwa taħt il-kurazija ta’ Elisabetta Sgarbi, pubblikatriċi ta’ La Nave di Teseo. Il-wirja hija kkordinata minn Valerio Ballotta (GBK Malta Ltd), flimkien ma’ Stefano Losani u Elisabetta Sgarbi.

Ibbażata fuq il-legat tal-Fondazzjoni Valletta 2018, l-Aġenzija Kulturali għall-Belt Valletta tippromwovi l-kultura u l-wirt artistiku tal-Belt Kapitali permezz tal-ħolqien ta’ programm ta’ avvenimenti li huma aċċessibbli għal kulħadd.

“Din is-sena Sibtek se jkun kompletament differenti.” – Ryan u Josmar

“Din is-sena Sibtek se jkun kompletament differenti.” – Ryan u Josmar

Nitkellmu ma’ Ryan u Josmar

Proprju għada jibda’ l-istaġun il-ġdid ta’ Sibtek, li se jkun differenti mis-snin li għaddew. X’se nkunu qed naraw differenti f’din l-iskeda u x’se jibqa’ l-istess?

Ryan u Josmar: Iva, għada niftħu l-istaġun il-ġdid ta’ Sibtek! Din is-sena Sibtek se jkun kompletament differenti, fost ħafna affarijiet se jkollna mużika live, stil ta’ preżentazzjoni pjuttost differenti mis-soltu, ħafna sorpriżi u ħafna u ħafna daħq! Sibtek din is-sena se jibda iktar kmieni, fil-12.15 eżatt wara l-aħbarijiet ta’ nofsinhar fuq TVM.

X’tistgħu tiżvelaw fuq l-istaġun il-ġdid?

Ryan u Josmar: Se tirritorna il-VIP house li tant baqgħu jħobbu n-nies! Nassigurawkom li Sibtek din is-sena se jkun programm verament għall-familja kollha.

Għaliex taħsbu li Sibtek, sena wara sena jkun daqstant segwit? U x’taħsbu li se jħeġġeġ lit-telespettaturi jkomplu jsegwu dan l-istaġun ukoll?

Ryan u Josmar: Li tkun qrib in nies u li tisma’ hija l-iktar ħaġa importanti. Li tevolvi u timxi mal-moda u maż-żmien hija essenzjali għax IVA, aħna nemmnu li anke t-televiżjoni għandu l-moda tiegħu. Din is-sena n-nies se jaraw kemm Sibtek huwa versatili. Biss biss l-ewwel u t-tieni programmi huma totalment differenti minn xulxin.

Bħala xogħol ta’ produzzjoni, kif taħdmuh u tqassmuh bejnietkom? Taqblu fl-ideat li jkollkom?

Ryan u Josmar: Il-produzzjoni nidħlu fiha t-tnejn li aħna u naqblu ħafna però għandna tim ta’ nies kollha etajiet differenti minn 17-il sena sa 60 sena biex żgur inkunu ċerti li nolqtu lill-familja kollha.

Wara dawn is-snin kollha, tkunu eċitati qabel kull programm?

Ryan u Josmar: ĦAFNA ĦAFNA ĦAFNA, friefet kbar għandna bħalissa!!!!

X’inhu l-messaġġ tagħkom għas-segwaċi li se jkunu magħkom f’din l-iskeda wkoll?

Ryan u Josmar: Napprezzaw immens is-sapport u l-imħabba kollha li nirċievu kontinwament mingħandkom. INĦOBBUKOM ĦAFNA! Grazzi mill-qalb talli Sibtek.

Normalment, Ryan u Josmar iħobbu jwasslulna kurżitajiet dwar diversi personalitajiet, imma llum se niskopru ftit dwarhom u r-relazzjoni tagħhom bħala koppja..

Fejn iltqajtu għandna idea, għaliex nassumu li kien proprju Sibtek li laqqagħkom flimkien iżda għidulna l-istorja ta’ meta iddeċidejtu li tieħdu r-relazzjoni tagħkom għal dik ta’ koppja… min għamel l-ewwel pass?

Josmar: Propjament aħna ltqajna qabel Sibtek, fuq proġett tat-televiżjoni ieħor bl-isem ta’ Generation. Kien programm tad-diskussjoni miż-żgħażagħ għaż-żgħażagħ. Ryan kien jippreżenta u jien inkanta dak iż-żmien. Minn hemmhekk bdiet ħbiberija speċjali sakemm wasalna għall-ħajja tagħna flimkien li għandna llum il-ġurnata.

Fejn kienet l-ewwel date uffiċjali?

Ryan: Fuego (illum m’għadux miftuħ sa fejn naf jien) morna nippreżentaw fuq xogħol propja, kienet serata Latina ħelwa ħafna. Imbagħad bqajna hemm!

Kif tiddeskrivu lil xulxin?

Josmar: Ryan huwa nadif immens, iffissat propjament. Lest jasal tard basta ħalla d-dar pinna u kollox pulit u organizzat. Iħobb ħafna x- xogħol u jaħdem ħafna ħafna u minn qalbu.

Ryan: Josmar dejjem jivvinta proġetti ġodda. Ma jibżax minn challenge u riskju jidħol għalih b’għajnejh magħluqa.

Kif jaffettwa r-relazzjoni tagħkom il-fatt li taħdmu flimkien? X’inhuma l-vantaġġi u l-iżvantaġġi?

Ryan u Josmar: Onestament aħna naraw vantaġġi biss. Allaħares ma naħdmux flimkien għax kieku lanqas naraw lil xulxin xi drabi. Ovvjament billi naħdmu flimkien ma jfissirx li l-ħin kollu flimkien. Ix xogħol taghna huwa vast ħafna, minn produzzjoni, editing, sales, u elf ħaġa oħra. We wouldn’t have it any other way.

Kif jirnexxilkom issibu bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħin ta’ kwalità ta’ bejnietkom?

Ryan u Josmar: Ma nsibux fil-verità! Meta nħossuna stressjati, date night. Ikla tajba u flixkun inbid tajjeb hux..

Fuq xiex targumentaw l-aktar? U fuq xiex taqblu l-aktar?

Ryan u Josmar: Nargumentaw fuq l-indafa!!!! Naqblu fuq ix-xogħol!!

Min minnkom iċedi l-ewwel f’argument?

Ryan: Bla dubju Josmar!

X’jogħġobkom l-aktar f’xulxin?

Josmar: Ryan huwa ġentili u għandu qalb tad-deheb.

Ryan: Josmar jaf jieħu gost u pożittiv ħafna!

X’differenza jagħmel Rocco fil-ħajja tagħkom?

Ryan u Josmar: Rocco huwa l-baby tagħna. Il-ġurnata tagħna ddur miegħu wkoll. Naraw li jkollna biżżejjed ħin miegħu. Jekk jista’ jkun naraw li fejn se mmorru jista’ jiġi Rocco. Mhux dejjem possibbli, però fejn possibbli, jiġi.

Liema żmien kien l-aktar ta’ sfida għar-relazzjoni tagħkom?

Ryan u Josmar: Realistikament il-ħajja dejjem toffri xi sfida. Daqqa d-dar, daqqa x-xogħol, daqqa hekk u daqqa hekk. L-importanti li fl-isfidi tingħaqad flimkien għax b’hekk biss tista’ tirbaħ dik l-isfida. Bla dubju fi żminijiet ta’ sfidi kull relazzjoni tissaħħaħ. U aħna mhux b’inqas.

X’kienet l-aktar ħaġa spontanja li għamiltu bħala koppja?

Ryan u Josmar: Darba konna l-ajruport nieħdu kafè u qbadna xtrajna biljett u sifirna dak il-ħin ċum bum! L-ewwel flight kien għal Heathrow u morna hemm! Bla ħsieb u bla bagalji!!

Min minnkom hu l-aktar romantiku?

Ryan: L-ebda! How boring hux, imma ma tantx aħna romantiċi. Però Josmar ftit iktar!!

X’tgħallimtu mingħand xulxin?

Ryan u Josmar: Life is what you make it. Għix pożittiv u ara dejjem is-sabiħ fil-ħajja. Il-maltemp mhux se jibqa’ għal dejjem. Ix-xemx titla’ għal kulħadd!!

X’inhuma l-aspirazzjonijiet tagħkom bħala koppja?

Ryan u Josmar: Ngħixu ħajja sempliċi man-nies li nħobbu viċin tagħna u nkunu kuntenti. Xejn materjali. Xejn isbaħ mis-sempliċità.

Filmat: Għadu Sieket – Rumanz ġdid minn Gino Lombardi

Filmat: Għadu Sieket – Rumanz ġdid minn Gino Lombardi

Żgur li ħafna minnkom il-qarrejja tagħna familjari mal-pinna ta’ Gino Lombardi. Ftit jiem ilu, ippubblika rumanz ieħor bl-isem ta’ Għadu Sieket.

Għamilna kuntatt ma’ Gino u qasam magħna kif oriġinat l-idea għal dan ir-rumanz kif ukoll kif kompliet tiżviluppa l-istorja tiegħu.

Dan hu dak li qalilna Gino…

“Bdejna nisimgħu dwar dan il-virus minn Diċembru 2019, għall-ewwel ħadd ma nkwieta wisq dwaru, imma niftakar li fi żmien il-Milied konna diġà qed insemmuh. Imbagħad, meta bdew igerrbu l-ġimgħat l-affarijiet bdew jisserjaw għax bdejna nisimgħu li nstabu każi barra minn Wuhan u saħansitra ’l barra miċ-Ċina, imma ħadd ma kien għadu qed jibża’ minnu.

Imma meta fuq il-midja soċjali bdew jidhru filmati ta’ nies jaqgħu u jmutu f’nofs ta’ triq xegħlu l-bozoz il-ħomor. Fil-bidu kien jissejjaħ ‘Novel Coronavirus’ imbagħad sar Covid-19. Forsi tistaqsi kif issawwar dan l-isem? Covid-19 ġejja minn ‘CO’ għal Corona, ‘VI’ għal virus, ‘D’ għal disease u n-‘19’ għas-sena li twieled fiha dal-virus.


Fis-7 ta’ Marzu feġġ l-ewwel każ hawn Malta u malajr bdilna fehmetna dwaru. Kien il-każ ta’ tifla Taljana ta’ 12-il sena, li minħabba fih skattaw il-miżuri li kienu maħsuba minn qabel għal meta tasal din l-eventwalità inevitabbli. It-tifla u l-familja tagħha sfaw iżolati skont il-linji gwida maħruġa mill-awtoritajiet tas-saħħa sakemm, wara testijiet ġodda, ħareġ li ħadd minnhom ma kien infettat.


Min jafni sew jaf kif jien, f’moħħi mill-ewwel bdew ġejjin ħafna ħsibijiet, bdejt nipprova nimmaġina x’kienet il-kawża ta’ dan il-virus. Minn dak li bdejt naqra u nisma’ ħloqt xi forma ta’ opinjoni dwar dan u meta ddiskutejt l-ideat li ġewni ma’ ħbieb tiegħi, numru sostanzjali minnhom qablu miegħi.


Hawn ġara dak li hu ovvju, f’moħħi bdiet tissawwar l-istorja tal-ktieb li għandek f’idejk. Għall-ewwel kienet għadha duħħan biss, imbagħad bdejt inpoġġi l-ideat li bdew ġejjin fuq il-karta, kif jgħidu. Ftit ftit ħloqt il-ftuħ li ridt, ippjanajt kif se nqassam il-ġrajja u anke t-tmiem. Jien u nikteb infilsajt ukoll dettalji u ġrajjiet li ġraw fil-verità biex l-istorja li se taqra jkollha aktar kulur u tiġi iżjed ħajja.


Meta kelli dawn lesti bdejt nagħmel ir-riċerka, u minħabba li dan huwa l-ewwel rumanz li ktibt li mhux ambjentat hawn Malta kelli nidħol aktar fil-fond, speċjalment għax il-parti l-kbira tar-rakkont iseħħ fiċ-Ċina. Ta’ min jgħid li dan huwa pajjiż magħluq ħafna, allura huwa diffiċli ħafna li tara l-ambjent reali li jgħixu fih iċ-ċittadini tal-pajjiż.


Għal min ma jafx, iċ-Ċiniżi, minbarra fuq il-ħajja in-ġenerali, għandhom ħafna restrizzjonijiet fuq il-midja soċjali; Google, Yahoo, Bing Bing u search engines popolari oħra ma tistax taċċessahom. Facebook, Instagram, Twitter u l-oħrajn lanqas. Tista’ tgħid li kollox huwa kkontrollat mill-gvern. Eżempju minflok Facebook għandhom il-Wiebo, minflok Google hemm Qihoo360. Imma dawn restritti għall-konfini Ċiniżi biss u ftit li xejn issib informazzjoni dwar dak li jiġri barra l-pajjiż.


L-aġenziji tal-aħbarijiet huma kollha manipulati mill-istat ukoll. Dawn, u ħafna affarijiet oħra jwassluk biex taħseb; immaġina ftit kieku jiġri dan f’pajjiżna u nkunu f’sitwazzjoni simili. Tmur tipprova tfittex tagħrif dwar suġġett partikolari u ssib verżjoni waħda biss, tkun maqtugħ u iżolat mid-dinja u tkun taf x’inhu jiġri f’Malta biss; lanqas taħsibha ma trid, aħseb u ara tgħixha, taqbel miegħi?!


Jien u nirriċerka dwar iċ-Ċina ġietni f’moħħi s-sensiela popolari ‘Keeping Up Apperances’, ħa nispjega għaliex. Meta l-Gvern Ċiniż irid jagħti stampa tal-pajjiż ikollu kollox ippjanat minn qabel. L-ewwel jagħżel ftit familji minn bliet differenti, jagħtihom impjieg aħjar milli jkollhom, jagħtihom ilbies isbaħ u wara perjodu qasir imorru għandhom bil-kamera u fuq skritt ippreparat minn qabel jiffilmjawhom u jintervistawhom fid-dar tagħhom dwar il-ħajja fiċ-Ċina, u miskin hu min jipprova jmur kontra dak li jiġi ordnat jgħid.
Wara jibagħtu l-filmati ppreparati lill-aġenziji tal-aħbarijiet internazzjonali bl-impressjoni li se jbellgħulhom ir-ross bil-labra, imma dan mhu xejn qrib ir-reality shows li naraw fil-punent.


Xi snin ilu tim ta’ ġurnalisti mill-Punent talbu permess jagħmlu intervisti indipendenti ma’ familji Ċiniżi. Skantaw mhux ftit meta t-talba tagħhom ġiet aċċettata, imma meta waslu fil-pajjiż kellhom sorpriża akbar. Ittieħdu f’lukanda mill-isbaħ imma kuntrarju għal dak li ħasbu ma ngħatawx permess joħorġu mill-kmamar tagħhom jekk ma jkunux akkumpanjati minn żewġ uffiċjali tal-armata. Meta setgħu joħorġu minn kamarthom ħaduhom dawra madwar il-Belt Kapitali u setgħu jaraw il-postijiet li ħaduhom fihom biss, la ħallewhom liberi li jmorru f’partijiet li xtaqu huma, aħseb u ara kemm setgħu jintervistaw nies li ltaqgħu magħhom fit-triq.


Meta jara dan kollu wieħed jasal għall-konklużjoni li kważi kull ħaġa, biex ma ngħidx kollox, li tara li qed tippromwovi l-mod kif jgħix il-poplu Ċiniż, u eventwalment il-pajjiż immexxi mill-partit Komunista, hija biss għall-apparenza.

Biex inkompli nikkonferma t-tagħrif li għaddejt aktar ’il fuq, nhar il-Ħadd 21 ta’ Frar 2021 ħarġet l-aħbar li aktar minn 150,000 persuna anzjana sparixxew mil-lista ta’ nies intitolati għall-benefiċċji soċjali tal-Provinċja ta’ Hubei. Dan seħħ fl-ewwel kwart tas-sena 2020 biss; min jaf kemm hi ogħla din iċ-ċifra llum?! Dan meta l-figura uffiċjali tal-gvern turi li n-numru ta’ mwiet kawża tal-Covid-19 hija biss ta’ 4,636. Kif tista’ temmen dak li juruk?


Mela issa għandek idea ta’ kif inhu l-ambjent fiċ-Ċina u l-ambjent li jgħix fih il-karattru ewlieni ta’ dan ir-rumanz, bis-saħħa tad-dettalji li għarraftek bihom minn qabel, meta tibda taqra dak li jkun qed jiġrilhom uħud mill-karattri li se jidhru aktar ’il quddiem, m’għandkomx taħsbu li nkun qed nesaġera, lanqas xejn!


Mhux se noqgħod neħodlok rasek bid-dettalji dwar kemm il-pandemija Covid-19 ħadet nies magħha, dawk malajr tista’ ssibhom inti. Se ngħidlek biss li fit-tielet ġimgħa ta’ Frar tal-2020 tħabbar li l-imwiet fl-Amerika biss qabżu n-nofs miljun persuna; total akbar minn dawk li tilfu ħajjithom fl-Ewwel u t-Tieni Gwerer Dinjin u l-Gwerra tal-Vjetnam ikkombinati flimkien.


Issa ħalli npinġilek, fuq fuq, fejn kien jgħix il-Professur Phil Burke. Kien blokk ta’ appartamenti lussużi, id-dsatax-il wieħed minn għoxrin taħt l-isem Palazz tal-Poplu, li fih kienu jabitaw ċittadini barranin li bil-professjoni tagħhom jagħtu servizz lill-poplu Ċiniż. Ir-residenza tal-profs tinsab fis-sbatax-il sular ta’ binja għolja d-doppju jew aktar, kollox imħallas mill-gvern.
Kif tidħol issib ruħek f’nofs l-appartamenti, fuq il-lemin issib open plan, li tinżel għalih minn tliet tarġiet, dan jinkludi kċina moderna, salott u kamra tal-pranzu. Fuq ix-xellug issib kuritur bi tliet kmamar tas-sodda, uffiċċju mdaqqas, laundry room u żewġ kmamar tal-banju. Mill-gallarija ta’ quddiem kien igawdi veduta mill-isbaħ tal-belt ta’ Wuhan u mill-gallarija tal-kamra tas-sodda ewlenija kont tara l-parkeġġ, il-parti l-kbira tiegħu kienet riservata għar-residenti. Kull appartament huwa fornut bl-aqwa għamara fis-suq, li tkun magħżula minn qabel fuq it-talba tas-sidien infushom.


Minbarra r-riċerka li nagħmel ikolli bżonn l-għajnuna ta’ ħafna nies, nies li jkunu esperti jew midħla sew tas-suġġett li nkun qed nikteb dwaru. Ma nistax noqgħod insemmihom wieħed wieħed għax żgur li nħalli lil xi ħadd barra, imma lanqas ma nista’ ma nurix ir-rikonoxximent tiegħi lejhom.


Ma’ dawn ikun hemm numru żgħir ta’ ħbieb li jiskrutinjaw dak li nkun qed nikteb billi jieħdu paċenzja bija u jaqraw dak li nikteb, kapitlu kapitlu. Nassigurakom li xejn mhu eżerċizzju pjaċevoli li tasal fi tmiem kapitlu li jispiċċa bi ‘cliff hanger’ u ma tistax taqleb il-paġna biex tkompli taqra, imma minflok trid tistenna sakemm jasallek il-kapitlu li jmiss.


Ikolli ngħid li did-darba lis-Surġent Claire Casha ma tantx ħabbattha wisq b’mistoqsijiet dwar xogħol il-pulizija għax ma involvejthomx daqshekk. Minbarra Claire u l-għażiża oħti, Louiselle Calleja Lombardi, it-tim ta’ ‘Għadu Sieket’ kien kważi ġdid kollu, tlieta minn nies ġodda, Thelma Cassar, Tania Mifsud u biex dejjem ikolli l-opinjori ta’ raġel, daħal magħhom il-ħabib tiegħi Costantino Vella, li bil-kritika tagħhom dan il-ktieb żgur li ħareġ aħjar. Magħhom kien hemm ukoll Louise Grech Abela, li għamlet ukoll il-qari tal-provi. Xi ħin jew ieħor matul il-vjaġġ li għamilna flimkien kollha ħarġu bl-ideat tagħhom, anke qaluli li jħossuhom li kienu qed jimponuli xi ftit iżżejjed, imma bħalma dejjem ngħid, jien nistma l-opinjoni ta’ kulħadd, u jekk dak li jiġbduli l-attenzjoni fuqu ma jkunx se jibdilli l-andament tal-istorja, naċċettah b’umiltà.


Issa li qrajt dawn il-kelmtejn u tista’ tifhem aħjar kif inbena dar-rumanz, tista’ tikkonċentra aktar fuq il-qari. Jalla tieħu gost taqra ‘Għadu Sieket’ daqs kemm ħadt pjaċir niktbu jien.”

Enable Notifications    OK No thanks