Select Page
Dan il-progress huwa aċċettabbli?

Dan il-progress huwa aċċettabbli?

Bħalissa fuq il-midja soċjali qed jiċċirkola ritratt pjuttost kontroversjali.

Dan ir-ritratt juri blokka appartamenti mibnija ħdejn kappella antika fil-Manikata li ġiet irrestawrata riċentament.

Ritratt: Miguela Xuereb

Naturalment dan qanqal reazzjonijiet ta’ rabja fost ħafna.

Uħud jiddeskrivu dan bħala nuqqas ta’ rispett lejn id-dinjità tal-wirt nazzjonali filwaqt li jistaqsu kif l-awtoritajiet jippermettu li dan isir.

“Dak li għaddejt minnu jien nixtieq li naqsmu ma’ ħaddieħor biex inkun ta’ kuraġġ għalihom” – Ryan Hili

“Dak li għaddejt minnu jien nixtieq li naqsmu ma’ ħaddieħor biex inkun ta’ kuraġġ għalihom” – Ryan Hili

Nitkellmu ma’ Ryan Hili, ir-rebbieħ tat-tielet edizzjoni ta’ X Factor Malta

Ryan, irnexxielek tirbaħ it-tielet edizzjoni ta’ X Factor Malta. Mill-espressjoni li stajna naraw fuq wiċċek kont tidher sorpriż ħafna. X’għadda minn moħħok f’dak il-mument li kont taf li int ir-rebbieħ?

Dak il-ħin meta Ben Camille għajjat ismi, ma stajtx nemmen dak li qed nisma’. Il-fatt li kont mal-ewwel tlieta kienet diġà sorpriża kbira għalija, imma l-fatt li rbaħt kien mument li żgur ma stajtx nemmnu u li mhux ħa ninsa qatt. Ovvjament, kuntent ħafna u grat lejn dawk kollha li tawni s-sapport mill-bidu sal-aħħar.

Xi tfisser din il-kisba għalik personali u għall-karriera tiegħek?

Jien il-mużika nqisha bħala xi ħaġa ferm important f’ħajti. Il-fatt li ddeċidejt li nieħu sehem kien diġà pass kbir u r-rispons li rċevejt mill-bidu kien pożittiv. Il-fatt li rbaħt komplejt nemmen iktar fit-talenti tieghi u se nkompli naħdem biex nibqa’ nuri x’kapaċi nagħmel fil-karriera mużikali tiegħi.

Iddedikajt ir-rebħa għall-papà tiegħek. Għaliex? X’impatt għamel fuqek personali biex wasalt sa fejn wasalt illum?

Sfortunatament, il-papà marad u ħalliena f’temp ta’ xahar. Dan kollu fetaħli għajnejja u urieni biċ-ċar kemm illum hawn u għada ma nafx. Il-ħajja wisq qasira biex tieħu kollox for granted. Jekk għandek tagħmel xi ħaġa, aqbad u agħmilha issa.

X’messaġġ tixtieq twassal permezz ta’ din ir-rebħa?

Kull min għandu ħolma jagħmel mezz biex għallinqas jipprova jieħu l-ewwel pass. Qatt mhu tard wisq u jekk ma temminx li kapaċi u tkun tajjeb, ikun dispjaċir kbir.

Xi tgħidilna dwar it-tliet finalisti l-oħra?

F’din l-edizzjoni nħoss li veru konna grupp sabiħ. Ir-relazzjoni mal-kontestanti kienet waħda mill-isbaħ u baqgħet sal-aħħar mal-finalisti l-oħra. Kollha kemm huma bravi u l-fatt li d-distakk fil-punti kien ftit turi kemm ir-rebħa setgħet kienet ta’ kulħadd.

Kif għidt int ukoll, fl-edizzjoni ta’ din is-sena nħass spirtu ta’ għaqda bejn il-kontestanti. Ma’ liema kontestanti kont l-aktar viċin?

Kif għidt qabel, ir-relazzjoni mal-kontestanti l-oħra kienet waħda tajba ħafna. Ovvjament, inħoss li kont iktar viċin ma’ Kevin Paul u Drakard għax ħdimna flimkien mill-bidu nett. It-tnejn li huma kienu ta’ sapport kbir għalija.

Ryan, għidilna ftit dwarek u l-istorja tiegħek. Min hu eżattament Ryan Hili? Kif tiddeskrivi ħajtek sal-lum?

Ryan huwa persuna mistħi ħafna imma li lest li jagħmel kollox biex jgħix ħajtu bl-aħjar mod possibbli. Bħalissa naħdem bħala għalliem tad-disinn u teknoloġija fi skola sekondarja. Il-mużika nqisha bħala prijorità u nixtieq li fil-futur qarib inkompli nikber f’dan il-qasam.

B’mod inġenerali, x’kienu l-akbar ostakli li kellek tiffaċċja f’ħajtek?

L-aktar żewġ ostakli li kelli negħleb kienu l-fatt li ma nagħtix kas il-midja soċjali ħafna (fejn jidħlu kummenti negattivi) kif ukoll li noħroġ minn qoxorti meta ġejt biex nipprepara l-kanzunetti.

X’kien li ħajrek tipparteċipa f’X Factor Malta?

Jien qatt ma pparteċipajt f’xejn hawn Malta, però minn dejjem xtaqt li nagħmel dak il-pass. L-X Factor ilni nsegwih mindu kont żgħir u kont naffaxxina ruħi nara l-progress li kienu jagħmlu l-kantanti mill-bidu sal-aħħar. Apparti minn hekk jien inħobb insegwi l-Eurovision Song Contest, allura minn dejjem kien hemm dik il-ħajra għall-kompetizzjoni.

Kif tiddeskrivi l-vjaġġ tiegħek f’X Factor Malta mill-bidu sal-aħħar?

L-avventura kienet waħda surreali fis-sens li bdejt mix-xejn u rnexxieli nasal sal-quċċata. Tgħallimt ħafna minn din l-esperjenza u rnexxieli niltaqa’ ma’ ħafna nies bravi u naħdem ma’ ħafna nies stabbiliti.

Kif kienet l-esperjenza tiegħek mal-erba’ ġurija, partikolarment ma’ Howard?

L-esperjenza mall-ġurija kienet waħda tajba ħafna, tgħallimt ħafna mingħandhom u avolja ma kinux il-mentors tiegħi xorta għenuni. Howard kien l-aqwa mentor li qatt seta’ kelli. Irnexxielu joħroġni minn qoxorti u baqa’ sal-aħħar jgħallimni kif għandi nkun artist komplut. Kien hemm żmien fejn kienet diffiċli għalina biex insibu kanzunetta adattata għalija, però llum il-ġurnata nirringrazzja ‘l Alla bl-għażliet li għamilna għax nemmen li kienu kollha ta’ kwalità. Howard huwa peruna li jaf x’inhu jagħmel u kull suġġeriment li tani dejjem ħareġ il-frott minnu.

Fl-audition tiegħek esprimejt il-fatt li xtaqt tipparteċipa qabel f’X Factor Malta iżda ma kontx kunfidenti biżżejjed. Għaliex?

Domt ħafna biex iddeċidejt li nieħu sehem għas-sempliċi raġuni li jien qatt ma rajt lili nnifsi lest biex nidher quddiem in-nies. Il-fatt li jien għandi ‘bionic hand’ ma kinitx tgħin fid-deċiżjoni għax bżajt ħafna mill-kummenti ħżiena tan-nies. Il-midja soċjali tista’ tkun waħda pożittiva però tista’ tkun negattiva wkoll.

Liema mumenti mill-vjaġġ tiegħek f’X Factor Malta tgħożż l-aktar? U liema prestazzjoni hija l-aktar għal qalbek?

L-iktar mumenti għal qalbi apparti meta rbaħt huma meta kien ikollna r-rehearsals. Il-memorji li għandi huma ħafna u napprezza lil kull kontestant, lit-tim tal-midja soċjali, kif ukoll lill-crew kollu li tella xow mill-isbaħ. L-iktar prestazzjoni li ħadt gost nagħmel kienet tal-Live Show 4 għax kantajt f’nofs l-udjenza.

X’inhi r-reazzjoni tiegħek għar-rispons qawwi li rċevejt u għadek tirċievi mill-pubbliku? Stennejt daqshekk sapport?

Is-sapport li kelli mingħand in-nies kien kbir. L-għada li rbaħt irċevejt ħafna messaġġi u kummenti pożittivi u għadni nirċievi s’issa wkoll. Napprezza immens lil kull min b’xi mod jew ieħor tani s-sapport għax bis-saħħa tagħhom irnexxieli nasal s’hawn.

Int ukoll għalliem. X’reazzjonijiet kellek mill-kollegi u l-istudenti tiegħek wara li rbaħt?

Il-kollegi kienu ta’ sapport kbir għalija. Mill-ewwel ġurnata tawni ħafna sapport u anke sorpriżi wara l-finali għamluli. L-istudenti mhux inqas. Kull xħin rawni fil-kurituri tal-iskola kienu jgħajtuli biex jgħiduli li vvutawli u biex jgħiduli prosit.

Matul il-vjaġġ tiegħek f’X Factor Malta, ġieli rċevejt kritika li affettwatek? Kif taġixxi għall-kummenti li jkunux qed iwasslu kritika kostruttiva, iżda personali?

Fortunatament ma tantx kelli kritika negattiva u dik apprezzajta ħafna. Il-ftit li kien hemm pruvajt ma nagħtix kashom għax ħafna minnhom kienu jkunu minn ‘fake profiles’. Minn kollox issib u naf biċ-ċert li ħa nibqa’ nsib. Ma tistax tingħoġob ma’ kulħadd.

Irbaħt is-somma ta’ €50,000. X’beħsiebek tagħmel bihom?

Il-ħamsin elf beħsiebni ninvestihom fil-mużika billi nużahom biex nixtri xi apparat ħalli nkun nista’ naħdem fuq il-mużika tiegħi stess.

X’inhu l-pass li jmiss għal Ryan Hili?

Il-pass li jmiss hu li niffoka iktar fuq mużika oriġinali kif ukoll anke naħdem ma’ kantanti oħra stabbiliti. Meta konna inkunu rehearsals konna nifthemu biex la jgħaddi kollox nibdew nikkollaboraw flimkien.

Kieku kellek tikteb kanzunetta f’dan il-mument, dwar xiex tkun?

F’dan il-mument probabbli nikteb kanzunetta dwar kif wieħed m’għandux jaqta’ qalbu. Dak li għaddejt minnu jien nixtieq li naqsmu ma’ ħaddieħor biex inkun ta’ kuraġġ għalihom.

Hemm xi artisti Maltin li tixtieq tikkollabora magħhom fil-futur?

Hemm ħafna kantanti li nixtieq naħdem magħhom, però l-iktar tnejn huma Amber u Brooke.

Għandek xi ħolm partikolari li tixtieq twettaq?

Waħda mill-ħolmiet tiegħi hi li nkanta jew nirrappreżenta lil Malta f’pajjiż differenti.

X’messaġġ tgħaddi lil dawk li qed jaqraw din l-intervista?

Minn qalbi nixtieq li kull min għandu xi ħolma u qed iżomm lura, jagħmel mezz biex għallinqas jipprova. Il-ħajja wisq qasira biex inżommu lura u importanti li ngħixu l-ħajja b’mod komplut.

Il-Jum Dinji tas-Saħħa Mentali – Sar progress f’dan ir-rigward?

Il-Jum Dinji tas-Saħħa Mentali – Sar progress f’dan ir-rigward?

L-10 t’Ottubru jimmarka l-Jum Dinji tas-Saħħa Mentali. Minkejja li saru avvanzi fejn tidħol is-saħħa mentali, u tgħallimna aktar anke fejn tidħol mentalità, xorta waħda għad hemm ħafna iktar li nistgħu nagħmlu biex nevolvu bħala soċjetà, għaliex sfortunatament sal-lum il-ġurnata għad hemm stigma marbuta ma’ dan is-suġġett.

Kien proprju fl-1992 meta l-Federazzjoni Dinjija tas-Saħħa Mentali, dak iż-żmien immexxija mid-deputat segretarju ġenerali, Richard Hunter, ħolqot il-Jum Dinji tas-Saħħa Mentali. L-għan tagħhom kien li permezz ta’ dan il-jum jippromwovu aktar is-saħħa mentali. Kienet sfida ferm diffiċli dak iż-żmien biex tbiddel għadd kbir ta’ drawwiet ħżiena u perikolużi kif ukoll ċerti mentalitajiet li kienu qed jagħmlu sitwazzjoni diffiċli ħafna agħar.

Id-dinja kellha għadd ta’ kwistjonijiet ta’ saħħa mentali li ma kinux qed jiġu ttrattati kif suppost. Kien hemm ġlidiet biex jinkiseb finanzjament pubbliku għal trattament fi Franza, trattament inuman fi New Zealand u nuqqas ta’ għarfien ġenerali fir-rigward ta’ x’inhi eżattament is-saħħa mentali. Kienet prattikament kriżi globali.

Għall-ewwel tliet snin, kien hemm telecast ta’ sagħtejn imxandar madwar id-dinja permezz tas-satellita tal-aġenzija tal-informazzjoni tal-Istati Uniti. L-istudjow kien jinsab f’Tallahassee, Florida u sar mod utli biex iwasslu l-messaġġ tagħhom lid-dinja. Huma kellhom parteċipazzjoni miċ-Ċina, l-Ingilterra, l-Awstralja u ż-Żambja.

L-ewwel tema tal-Jum Dinji tas-Saħħa Mentali kienet “It-Titjib tal-Kwalità tas-Servizzi tas-Saħħa Mentali madwar id-Dinja” fl-1994. It-temi għal dan il-jum komplew jevolvu maż-żminijiet. In-nisa, it-tfal, is-saħħa, ix-xogħol, it-trawma, is-suwiċidju u ħafna aktar saru parti mill-konversazzjoni.

It-tema ta’ din is-sena hija “Is-Saħħa Mentali f’dinja mhux ugwali“. Din it-tema qed tirrappreżenta l-fatt li filwaqt li l-pandemija affettwat lil kulħadd, persuni b’kundizzjonijiet ta’ saħħa fit-tul, jew li qed jiffaċċjaw diskriminazzjoni jew li jrabbu waħedhom, għandhom sfida iktar diffiċli u allura għandhom bżonn iktar appoġġ.

Il-Jum Dinji tas-Saħħa Mentali huwa tfakkira oħra li hu x’inhu dak li għaddej minnu, m’intix waħdek. Ħafna drabi nħossuna waħedna, u hija ta’ għajnuna li nkunu nafu li hawn oħrajn għaddejjin minn sitwazzjoni simili tagħna jew saħansitra għaddew minnha u rnexxielhom jegħlbu din l-isfida.

Li tieħu ħsieb lilek innifsek ifisser rispett u mħabba lejk u lejn dawk li tant tħobb – Roberta Magri

Li tieħu ħsieb lilek innifsek ifisser rispett u mħabba lejk u lejn dawk li tant tħobb – Roberta Magri

Hemm possibilità kbira li fil-ħajja mgħaġla tagħna ninsew min verament aħna. Xi rrid infisser b’dan?

Kollha kemm aħna għandna persuni importanti f’ħajjitna, li jfissru d-dinja għalina. Ħafna minna għandna wkoll ix-xogħol u l-karriera. Ma’ dawn hemm marbutin responsabilitajiet u anki dmirijiet, li ħafna minna naraw li ngħixuhom b’tant dedikazzjoni. U hekk għandu jkun.

Madanakollu, li jiġri ħafna drabi hu li tant inkunu ħsiebna f’dawk ta’ madwarna, fix-xogħol tagħna, tant nagħtu lilna nfusna kompletament, li ninsew lilna nfusna, min aħna u l-bżonnijiet tagħna.

Hija faċli ħafna, forsi għal uħud minna aktar minn oħrajn li nitfgħu l-bżonnijiet tagħna fl-aħħar tal-lista tal-prijoritajiet, jew saħansitra ninsewhom kompletament mingħajr ma nkunu qed nagħtu kas.

Nintebħu biss meta nispiċċaw f’mumenti u sitwazzjonijiet fejn ikollna niffaċċjaw il-konsegwenzi tan-nuqqas ta’ importanza li nkunu tajna lilna nfusna.

M’għandniex inħallu lilna nfusna naslu s’hemm, għaliex taħt dawk l-irwoli u r-responsabilitajiet kollha li naqdu tant tajjeb kuljum, hemm uman.

Aħna wkoll jistħoqqilna l-attenzjoni, ir-rispett u l-imħabba daqs kemm nagħtu lil ħaddieħor, imma dan kollu jrid jibda minna nfusna.

Huwa importanti li…

  • Minkejja li nkunu impenjati bix-xogħol, karrieri, skola u b’dawk ta’ madwarna, insibu ħin, ftit ħin, għalina nfusna. Dan il-ħin għandu jkun prijorità u parti mir-rutina tagħna. Naturalment, mhux dejjem possibbli l-istess ammont ta’ ħin, u jista’ jkun li jkollna nduru ma’ sitwazzjonijiet partikolari iżda, importanti li ma nħallux ġimgħa tgħaddi bla ma nkunu ddedikajna ftit ħin. X’nagħmlu u kif nużaw dan il-ħin, mhuwiex importanti, dak huwa kompletament f’idejna.
  • Li nqattgħu l-ħin ma’ dawk li jittrasmettu l-ferħ, imħabba u l-paċi f’qalbna. Ma’ dawk li jittrasmettu enerġija pożittiva u li nħossuna sikuri fil-preżenza tagħhom. Ma’ dawk li jserħulna qalbna, idawlulna ħajjitna u jimmotivawna biex inkunu persuni aħjar.
  • Li nevitaw kemm jista’ jkun persuni u sitwazzjonijiet li jittrasmettu biss enerġija negattiva u emozzjonijiet negattivi. Importanti li ma nħossuniex ħatja li nevitawhom, ikunu min ikunu, inklużi dawk li huma meqjusa bħala membri tal-familja u ħbieb.
  • Li nkunu kapaċi ngħidu le fejn ikun jeħtieġ, lil kull min ikun, u nirrifjutaw dak kollu li ma nixtiqux jew ma rridux.
  • Li ma nħallux id-diżappunti jikkontrollawlna ħajjitna, u niffukaw aktar f’dak kollu li għandna rnexxielna niksbu f’ħajjitna.
  • Li nħallu lilna nfusna nkunu kompletament aħna, bil-vulnerabilitajiet, id-difetti u dgħufijiet tagħna ma’ min inħossuna sikuri, anki jekk dan ifisser ma’ persuna waħda biss. Importanti li f’ħajjitna jkollna persuna waħda mill-inqas li magħha nkunu nistgħu nkunu kompletament aħna u naqsmu kollox magħha, għaliex tkun sod kemm tkun sod, ħadd ma’ jista’ jġorr kollox kompletament waħdu għal dejjem.
  • Li nfakkru lilna nfusna fil-persuni speċjali li għandna f’ħajjitna, meta jibdew ġejjin il-ħsibijiet dwar dawk il-persuni li ddiżapuntawna, tradewna u għażlu li jaqtgħuna minn ħajjithom.
  • Li nfakkru lilna nfusna fil-progess li għamilna f’dak li nagħmlu, f’dak li aħna, u l-battalji kollha li rbaħna u li jirnexxielna negħlbu bil-mod il-mod, anki dawk li forsi ħadd ma jaf bihom.
  • Li ma nkunux daqshekk ħfief biex inwaħħlu fina nfusna, biex nitfgħu l-ħtija fuqna nfusna fil-ħażin kollu li jiġri. Il-possibilità hija li niżbaljaw spiss, iżda ma jfissirx li l-ħażin kollu li jiġri huwa ħtija tagħna, jew għax għandna xi ħaġa ħażina.
  • Li nistrieħu, fiżikament u mentalment, kull meta nħossu l-bżonn.
  • Li ma nħallux dak li jaħsbu fuqna jikkontrollalna ħajjitna u dak li nagħmlu, sakemm dak li nagħmlu ma jkunx qed iweġġa’ lilna jew lil ħaddieħor, u jagħmilna kuntenti.
  • Li ma nittollerawx diżrispett, mingħand ħadd, ikun min ikun.
  • Li nfakkru lilna nfusna li n-normalità hija differenti għal kull individwu. In-normalità tagħna hija l-unika waħda li għandna naħsbu fuqha.
  • Li nfakkru lilna nfusna li aħna umani.

Fuq kollox tajjeb li nżommu dejjem f’moħħna li l-fatt li nieħdu ħsieb lilna nfusna jfisser rispett u mħabba lejna nfusna, u wkoll lejn dawk il-persuni li tant inħobbu u li jfissru d-dinja għalina u lejn dak kollu li nagħmlu b’tant passjoni, għaliex b’hekk biss inkunu nistgħu nagħtu s-sehem tagħna u lilna nfusna bl-aħjar mod possibbli.

Ma nistgħux nagħmlu dan jekk nabbandunw lilna nfusna u ma nżommux lilna nfusna fi stat tajjeb.

Il-bżonnijiet tagħna, is-saħħa fiżika u mentali tagħna huma prijoritajiet ukoll.

Ħu ħsieb!

Il-Jum Dinji Kontra t-Tħaddim tat-Tfal

Il-Jum Dinji Kontra t-Tħaddim tat-Tfal

Il-Jum Dinji Kontra t-Tħaddim tat-tfal huwa osservat fit-12 ta’ Ġunju ta’ kull sena madwar id-dinja.

L-għan ta’ din il-ġurnata huwa li tqajjem kuxjenza dwar il-prattika illegali tat-tħaddim tat-tfal li sfortunatament għadha tirrenja, kif ukoll aktar għarfien dwar il-ħidma kontinwa biex dan jinqered kompletament madwar id-dinja.

It-tħaddim tat-tfal għadu jeżisti u t-tfal, l-aktar minn familji foqra, huma mġiegħla jaħdmu f’kundizzjonijiet perikolużi minkejja li jiffaċċjaw sfruttament fiżiku, mentali, u soċjali minn min iħaddem. Dawn it-tfal jiġu mċaħħda milli jgħixu t-tfulija tagħhom waqt li ħafna jitilfu wkoll l-opportunità li jattendu l-iskejjel.

Din il-ġurnata ġiet osservata għall-ewwel darba fl-2002 mill-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO), aġenzija tan-Nazzjonijiet Uniti.

Skont l-aħħar rapport mill-ILO u l-Fond tan-Nazzjonijiet Uniti għat-Tfal (UNICEF), it-tħaddim tat-tfal żdied għal 160 miljun mad-dinja kollha.

Din is-sena, it-tema tal-Jum Dinji Kontra t-Tħaddim tat-tfal hija: ‘Act Now: End Child Labour’. Minħabba l-pandemija tal-Covid-19 u l-kriżi globali, kien hemm żieda drastika fit-tħaddim tat-tfal madwar id-dinja minħabba nies li qed jiffaċċjaw problemi ta mpjiegi.

Minn rapporti ħareġ li l-progress jew it-titjib li sar qabel il-pandemija, issa naqas. Għalhekk, aktar minn qabel, hekk kif il-pajjiżi resqin bil-mod lejn normalità ġdida, huwa importanti li titqajjem kuxjenza u t-tħaddim tat-tfal jitwaqqaf kompletament.

Enable Notifications OK No thanks