Select Page
“Il-banek u l-kumpaniji tal-assigurazzjoni jistgħu jkunu aktar sensittivi” – L-analista tal-finanzi Steve Ellul

“Il-banek u l-kumpaniji tal-assigurazzjoni jistgħu jkunu aktar sensittivi” – L-analista tal-finanzi Steve Ellul

B’reazzjoni għall-appell tal-kantanta Celine Agius dwar dak li hi ddeskriviet bħala diskriminazzjoni fuq nies li għandhom piż eċċessiv wara li ma tħallietx tissellef mill-bank minħabba l-piż tagħha, l-analista tal-finanzi Steve Ellul qasam xi suġġerimenti li skont hu jistgħu jkunu soluzzjonijiet biex jingħata servizz aħjar.

Huwa qal li f’Malta għandna l-aktar rata għolja ta’ obeżità fl-Ewropa kollha, u dan jiswa lill-pajjiż mas-60 miljun ewro u agħar minn hekk, 17 fil-mija tal-imwiet kull sena.

Steve Ellul qal li Celine, bħal ħafna oħrajn, qed tgħix din ir-realtà.

Spjega li huwa tal-fehma li s-servizzi finanzjarji jinvestu aktar fin-nies, għaliex jemmen li minflok wieħed jagħlaq għajnejh għall-problema, jista’ jkun hemm aktar ambizzjoni b’soluzzjonijiet aktar wiesgħa.

Ellul issuġġerixxa li qabel xejn irid jiġi assigurat stil ta’ ħajja aktar sħana għat-tfal u ż-żgħażagħ, iżda żied jgħid li min-naħa l-oħra l-banek u l-kumpaniji tal-assigurazzjoni jistgħu jkunu aktar sensittivi u jkollhom parti importanti f’dan kollu.

L-analista qal li minflok jagħlqu l-bibien għall-futur ta’ dawn in-nies, jistgħu jużaw mekkaniżmi li jħeġġuhom jidħlu għal programmi professjonali li jwasslu għal bidla fl-istil ta’ ħajja.

Qal li dan iwassal sabiex jonqos ir-riskju tal-assigurazzjoni u anke l-ispejjeż marbuta magħha.

Min jaf kieku s-servizzi finanzjarji jinvestu aktar fin-nies?

❌F’Malta għandna l-aktar rata għolja ta’ obeżità…

Posted by Steve Ellul on Saturday, July 2, 2022

Nuqqas ta’ servizzi skolastiċi għas-sajf għal tfal bl-awtiżmu joħloq diffikultajiet għalihom u għall-ġenituri

Nuqqas ta’ servizzi skolastiċi għas-sajf għal tfal bl-awtiżmu joħloq diffikultajiet għalihom u għall-ġenituri

Għall-ġenituri ta’ tfal bl-awtiżmu, kif joqrob is-sajf jibda t-tħassib. Speċjalment għal dawk il-ġenituri li jridu jkomplu bir-rutina tax-xogħol tagħhom. Tħassib fuq x’servizzi jeżistu u fejn jistgħu jibagħtu lit-tfal tagħhom biex iqattgħu l-ħin matul il-ġimgħa, jieħdu pjaċir, jitgħallmu u jħossuhom parti mill-komunità bħat-tfal l-oħra.

Dwar dan tkellimna ma’ Justine Grima, omm ta’ żewġt itfal li għandhom l-awtiżmu.

Justine qaltilna li tfal bl-awtiżmu jkollhom bżonn li jżommu ċerta rutina u struttura fil-ġurnata tagħhom, u servizz fejn il-bżonnijiet tagħhom jiġu milqugħa. Sfortunament l-għażliet ta’ faċilitajiet li huma adattati għall-bżonnijiet ta’ tfal bl-awtiżmu mhumiex ħafna u mhumiex konvenjenti għal kulħadd.

“Bħat-tfal kollha hemm is-servizz ta’ SkolaSajf tal-gvern li huwa servizz pjuttost affordabbli (€25 mal-applikazzjoni) u bħala skola tista’ tagħżel fil-lokalità tiegħek li jaf tkun ta’ konvenjenza għal dak li jkun. Għalkemm SkolaSajf hija għat-tfal kolla, għal dawk it-tfal bi bżonn ta ‘shared’ LSE m’hemmx garanzija li t-tfal se jibbenefikaw minn dan is-servizz fi SkolaSajf għax jiddependi skont kemm japplikaw ħaddiema, kemm ikun hemm każijiet bi bzonn ta’ LSE eċċ.

Mill-banda l-oħra, tfal li jikkwalifikaw għall-beneficcju ta’ one-to-one LSE, jingħataw Child Support Worker individwali. Però mhux dejjem huwa l-każ li l-CSW tkun persuna kwalifikata specjalment fejn jidħlu certi abbiltajiet differenti. Ħafna mil-CSW ikunu studenti li għadhom kif bdew jew qed jistudjaw fil-qasam tal-edukazzjoni u ġieli lanqas ikunu esperjenzati. U minħabba f’hekk, għall-genituri mhijiex ta’ serħan il-mohh meta japplikaw għal dan is-servizz.

Hemm ukoll skejjel privati li joffru s-servizz ta’ Skola għas-sajf u hemm minnhom adattati u huma bbażati direttament fuq il-bżonnijiet tat-tfal, anke bħala terapija. Il-vantaġġ ta’ dawn l-iskejjel huwa li huma mmexxijin minn nies professjonali fuq dan il-qasam u l-gruppi ta’ tfal ikunu limitati, sabiex ikunu jistgħu jagħtu tagħlim u attenzjoni individwali għal kull tifel u tifla. Però peress li l-gruppi jkunu limitati, mhux dejjem għandek garanzija li se ssib post, għax l-applikazzjonijiet jittieħdu mill-ewwel u m’hawnx biżżejjed għal kulħadd. Sfortunatament dawn is-servizzi mhumiex affordabbli għal kulhadd għax jiswew il-mijiet. U meta dawn il-ġenituri diġà jħallsu l-mijiet fuq terapiji oħra li huma bżonn għat-tfal, mhux dejjem tkun possibbli jew kwazi impossibli li l-ġenituri jaffordjaw iħallsu għal servizz ieħor apparti. Kien hawn fil-passat skema tal-gvern ma’ ċerti skejjel privati fejn kienu jingħataw rimborz fl-aħħar tas-sajf fuq l-ammont tas-somma totali li titħallas għall-iskejjel tas-sajf però għal min ma jkunx jaffordja jħallas minn qabel din hija inutli, u hemm inċertezza jekk din l-iskema għadhiex teżisti jew le.”

Fl-aħħar nett, Justine qaltilna li x-xewqa tal-ġenituri tat-tfal bl-awtiżmu hija li jkun hawn aktar opportunitajiet għal servizzi għal uliedhom li huma ta’ serħan tal-moħħ u affordabbli u adattati għal dawn it-tfal. Fejn ikollhom post sigur fejn imorru jieħdu pjaċir, jilagħbu, jagħmlu ħbieb, u jilħqu l-potenzjal tagħhom.

Il-Kap tal-PN Bernard Grech jaħtar ix-Shadow Cabinet

Il-Kap tal-PN Bernard Grech jaħtar ix-Shadow Cabinet

Il-Kap tal-Partit Nazzjonalista Bernard Grech illum ħatar ix-shadow cabinet.

Filwaqt li rringrazzja lid-deputati li servew fil-5 snin li għaddew, huwa awgura lill-kelliema l-ġodda għax-xogħol li se jkunu qed jagħmlu fis-snin li ġejjin.

Dan huwa x-Shadow Cabinet tal-Partit Nazzjonalista:

David Agius – Deputy Speaker u Kelliem għall-Politika Soċjali – Responsabbli mill-politika soċjali, il-politika dwar il-familja, s-sigurtà soċjali, il-pensjonijiet, u s-servizzi ta’ solidarjetà.

Robert Arrigo – Kelliem għat-Turiżmu.

Robert Cutajar – Whip, Segretarju tal-Grupp Parlamentari u kelliem għas-Self Employed u Intrapriżi ż-Żgħar.

Paula Mifsud Bonnici – Assistent Whip, Kelliema għall-Anzjanità Attiva – Responsabbli mill-anzjani, is-servizzi fil-komunità u d-djar għall-anzjani.

Darren Carabott – Chairperson PAC u Kelliem għall-Gvern Lokali u l-Amministrazzjoni Pubblika – Imexxi l-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi.

Karol Aquilina – Kelliem għall-Ġustizzja – Responsabbli mill-Qrati, l-Avukat ġenerali, l-avukat tal-istat u n-nutar tal-Gvern.

Graziella Attard Previ – Kelliema għall-Ugwaljanza u d-drittijiet tat-tfal – Responsabbli mill-ugwaljanza, id-drittijiet ċivili, id-drittijiet umani, id-drittijiet tal-minoranzi u l-politika u d-drittijiet tat-tfal.

Charles Azzopardi – Kelliem għad-Delizzji u l-ġlieda kontra l-għoli tal-ħajja – Responsabbli mill-ħarsien u l-promozzjoni tad-delizzji tradizzjonali inkluż il-kaċċa u l-insib u l-ġlieda kontra l-għoli tal-ħajja.

Ivan Bartolo – Kelliem għall-Akkomodazzjoni Soċjali u Affordabbli u l-ġlieda kontra l-faqar – Responsabbli mill-akkomodazzjoni soċjali u affordabbli, l-awtorità tad-djar u l-ġlieda kontra l-faqar.

Ivan J Bartolo – Kelliem għall-Ekonomija u ħolqien ta’ setturi ekonomiċi ġodda – Responsabbli mill-industrija, ħolqien ta’ setturi ekonomiċi ġodda, l-Airmalta, l-ekonomija diġitali u lintelliġenza artifiċjali.

Toni Bezzina – Kelliem għall-Agrikoltura u s-Sajd – Responsabbli mill-politika rurali, is-sigurtà tal-ikel, l-agrikoltura, is-sajd u l-akwakultura.

Graham Bencini – Kelliem għall-Isport u x-Xandir Nazzjonali – Responsabbli mill-politika dwar l-isport, il-kumplessi sportivi, l-ġlieda kontra l-obesità u x-xandir nazzjonali

Bernice Bonello – Kelliema għaż-Żgħażagħ u l-fondi Ewropej.

Alex Borg – Kelliem għal Għawdex.

Eve Borg Bonello – Kelliema għat-tibdil fil-Klima.

Claudette Buttigieg – Kelliema għal-libertajiet ċivili, id-djalogu soċjali u l-ġlieda kontra d-dijabete – Responsabbli mill-libertajiet ċivili, id-Djalogu Soċjali u l-MCESD u l-ġlieda kontra d-dijabete.

Ryan Callus – Kelliem għax-Xogħlijiet Pubbliċi u l-Infrastruttura – Responsabbli mix-xogħolijiet pubbliċi, il-manifattura u s-servizzi u l-proġetti Infrastrutturali tal-Gvern.

Jerome Caruana Cilia – Kelliem għall-Finanzi – Responsabbli mis-settur tal-finanzi, it-tassazzjoni u s-servizzi finanzjarji.

Ivan Castillo – Kelliem għas-settur Marittimu u x-Xogħol – Responsabbli mill-affarijiet Marittimi, il-freeport, il-portijiet, il-politika nazzjonali dwar ix-xogħol, il-ħolqien ta’ impjiegi, Jobsplus u r-relazzjonijiet industrijali.

Janice Chetcuti – Kelliema għall-Ambjent, Ħolqien ta’ Spazji ġodda u Drittijiet tal-annimali – Responsabbli mill-qasam tal-ambjent, l-afforestazzjoni, il-ħolqien ta’ spazji ġodda u l-ħarsien tal-annimali.

Rebekah Cilia – Kelliema għall-Artijiet u drittijiet tal-konsumatur – Responsabbli mill-Artijiet u d-drittijiet tal-konsumatur u membru tal-Bord tal-Artijiet f’isem l-Oppożizzjoni.

Adrian Delia – Kelliem għat-Trasport, Mobilità u l-Proġetti Kapitali – Responsabbli mit-trasport, toroq, l-avjazzjoni u l-proġetti kapitali tal-Gvern.

Beppe Fenech Adami – Kelliem għall-Affarijiet Barranin u Ewropej u l-Kummerċ.

Graziella Galea – Kelliema għall-Inklużjoni u l-Volontarjat.

Joe Giglio – Kelliem għall-Intern, is-Sigurtà u r-Riformi – Responsabbli mill-intern, il-korpi dixxiplinati, l-immigrazzjoni, s-sigurtà, is-servizzi korrettivi, ċċittadinanza u r-riformi.

Mark Anthony Sammut – Kelliem għall-Enerġija u l-Intrapriża.

Justin Schembri – Kelliem għall-Edukazzjoni.

Stephen Spiteri – Kelliem għas-Saħħa.

Ian Vassallo – Kelliem għall-kura Primarja u s-saħħa mentali.

Julie Zahra – Kelliema għall-Wirt Nazzjonali, l-Arti u l-Kultura.

Stanley Zammit – Kelliem għall-Ippjanar, ir-Riċerka u l-Innovazzjoni – Responsabbli mill-indafa pubblika u l-manutenzjoni, ir-riċerka u l-innovazzjoni, ix-xjenza u tteknoloġija, il-kostruzzjoni u l-ippjanar tal-iżvilupp.

Fil-ġranet li ġejjin il-Kap tal-Partit Nazzjonalista Bernard Grech se jkun qed jassenja wkoll il-ħidma fil-kumitati permanenti tal-Parlament.

“Jeħtieġ li aktar persuni b’diżabilità jitkellmu dwar il-bżonnijiet tal-intimità u s-sesswalità” – Lynn Aquilina

“Jeħtieġ li aktar persuni b’diżabilità jitkellmu dwar il-bżonnijiet tal-intimità u s-sesswalità” – Lynn Aquilina

Nitkellmu ma’ Lynn Aquilina

Lynn, għidilna ftit dwarek. Min hi Lynn Aquilina?

Mela Lynn hi mara ta’ 31 sena li tħobb il-ħajja u tħobb tgħix. Jien persuna sensittiva, nisma’ u nosserva ħafna. Inħobb nesperjenza affarijiet ġodda, anke jekk ġieli nibża’ jew nippanikkja ħafna għax inħalli l-ħsibijiet jiġru bija! Nemmen li kieku, ma ppruvajtx u ma nippruvax affarijiet u esperjenzi ġodda ma niltaqax ma’ nies ġodda li jgħinuni biex kemm jista’ jkun dejjem noħroġ l-aħjar tiegħi u ma neħilx mal-limitu tad-diżabilità fiżika li għandi. Minkejja dan kollu li għidt, inħoss li għadni ma nafx ma nafx min jien, għax kuljum ninbidel u niskopri ħaġa ġdida fija li ma kontx naf qabel.

Il-kapaċità tiegħek li tesprimi ruħek b’mod tajjeb ħafna u profond permezz tal-kitba, hija xi ħaġa li wieħed ma jistax ma jinnutax dwarek. Kif nibtet il-passjoni tiegħek tal-kitba, u x’libertà tagħtik?

Il-passjoni tal-kitba tmur lura għal meta kont fir-raba’ sena tal-primarja. Niftakar, l-għalliema kienet taqralna kuljum mill-kotba ta’ Trevor Zahra. Minn dak iż-żmien ‘il quddiem għidt li rrid insir bħal dan l-awtur bravu ħafna. Qrajt il-kotba kollha tiegħu għax jaffaxxinani kif jiżvolġi l-istejjer tiegħu bi kliem sempliċi u b’ritmu mexxej. Insomma f’kelma waħda sar l-idolu tiegħi, tant li fis-sekondarja meta kien ikollna komponiment kont nipprova nuża’ l-istil ta’ kitba tiegħu. L-għalliema kienu qaluli li għandi talent, imma bqajt ma ħadtux bis-serjetà sakemm spiċċajt mis-sekondarja.

Kont spiċċajt inqatta’ ħafna ħin id-dar, fija kien hemm vojt u monotonija kbira tant li waqajt f’dipressjoni. Imbagħad wara ħafna insistenza mingħand ħabibti ħarbixt l-istorja tiegħi. Minn hemm ma ħaristx lura, kuljum nikteb xi ħaġa, anki jekk tkun sentenza waħda biss. Bil-kitba, jien nista’ mmur u nimraħ kullimkien. Tilliberani għax meta nikteb jien ninsa għal ftit il-limitazzjonijiet fiżiċi tiegħi u nidħol f’dinja oħra. Dinja fejn l-ispirtu tiegħi jtir ‘il fuq mingħajr ma jwaqqfu ħadd.

X’definizzjoni għandha d-diżabilità għalik personali?

Għalija d-definizzjoni tad-diżabilità tvarja ħafna. Skont iċ-ċirkostanzi li nkun fihom u l-burdati li jkolli. Ikun hemm ġranet fejn inħossni qisni għandi ġgant jgħaffeġ fuqi u rrid inkompli bil-ġurnata tiegħi, bih idur miegħi kullimkien. Drabi oħra lanqas biss taffettwani li jien b’diżabilità, għax inkun qed inħossni tajba fija nnifsi. Imma jien inħobb nara l-limitazzjonijiet fiżiċi tiegħi bħala gaġġa li ssakkarni milli nagħmel dak li nixtieq. Għalkemm dejjem nipprova nsib mezzi kif indur ma’ din il-gaġġa, ġismi, biex fl-aħħar xorta nagħmel dak li nixtieq.

Kemm-il darba titkellem dwar l-intimità u s-sesswalità. L-ewwel nett, int personali kif tiddistingwi bejn dawn it-tnejn?

L-intimità u s-sesswalità huma konnessi u relatati ħafna ma’ xulxin, imma mhumiex l-istess. Għalija l-intimità hi u sseħħ kull meta nagħżel li nara lill-persuna l-oħra mhux bl-għajnejn fiżiċi tiegħi, iżda bl-għajnejn ta’ ruħi. Dawn l-għajnejn li jaraw il-bżonnijiet l-aktar profondi tal-oħrajn biex hekk nitqanqal minn ġewwa ħalli mhux biss ngħinhom, iżda mmur pass oltre minn hekk, insir naf l-istorja tagħhom u nitwaħħad magħhom, mhux għall-pjaċiri tiegħi, imma għax jinteressani u nħobb verament lill-oħrajn.

Is-sesswalità, imbagħad hi dak kollu li jagħmilni l-mara li jien. L-ewwel aspett tas-sesswalità jistedinni biex jien inħobb, nirrispetta u nkun konxja tas-sbuħija tal-feminilità tiegħi. Imbagħad għalija, l-att sesswali jikkumplimenta u jgħaqqad is-sbuħija tiegħi, ma’ dik ta’ ħaddieħor biex nikber fl-għarfien li ma nistax ngħix mingħajr ma nħobb verament biex nagħti ħajja lill-ieħor u eventwalment jista’ jkun hemm lok ta’ ħolqien ta’ ħajja wkoll.

Mill-perspettiva tiegħek, x’inhuma l-isfidi li trid tiffaċċja b’mod kontinwu fejn jidħlu l-intimità u s-sesswalità? X’inhuma n-nuqqasijiet li tħoss l-aktar bħala mara?

Fejn jidħlu l-persuni b’diżabilità, l-intimità u s-sesswalità għadhom tabù. Personalment din ir-realtà ttaqqalni ħafna għax ikolli ngħixha waħdi, naħbi l-bżonnijiet, ix-xewqat u l-emozzjonijiet naturali tiegħi. Ngħixha waħdi fis-skiet għax inħoss li s-soċjetà inġenerali ma tqishomx dawn il-bżonnijiet tal-persuna b’diżabilità u ma tiddistingwix bejn intimità u sesswalità. Jista’ jkun li persuna b’diżabilità tkun trid biss l-intimità, din tinkludi tgħanniq, karezzi, tmellis fix-xagħar, tpoġġi fuq xi ħadd eċċ.

L-akbar nuqqas li naħseb li hawn hu li persuni b’diżabilità ma jitkellmux biżżejjed fuq dawn il-bżonnijiet tagħhom fil-pubbliku. Allura, imbagħad ovvja li n-nies t’hemm barra ma jistgħux ikunu jafu vera xi nħossu aħna, jistgħu biss jispekulaw!

X’inhuma x-xewqat tiegħek f’dan ir-rigward? X’tixtieq li jsir?

Nixtieq li aktar nies ma jinħasdux u ma jibżgħux meta nesprimi dawn il-bżonnijiet li għandi. Ħeq, jien bniedma tad-demm u l-laħam bħal kulħadd! Hemm bżonn li jsiru aktar diskussjonijiet edukattivi fuq dan is-suġġett fuq it-televixin u l-midja soċjali.

X’inhuma l-ħsibijiet tiegħek dwar is-servizzi ta’ sex workers għal persuni b’diżabilità?

Naqbel li jkun hawn is-servizz ta’ sex workers, iva għaliex le. Basta dan ikun regolat u jkun hemm persuni mħarrġa sew kif jiffaċċjaw u jittrattaw persuni b’diżabilità, l-aktar meta dawn ikunu vulnerabbli.

Jekk dan it-tip ta’ servizz jiġi legalizzat f’Malta, tikkunsidra li tagħmel użu minnu int personali?

Mistoqsija diffiċli din! Kieku mmur żgur imma mhux għas-sess, l-ewwel ħaġa li nixtieq nagħmel hu li niskopri lil ġismi, għax minħabba li ma nużax idi sew ma nistax inkun intima miegħi nnifsi. Minħabba f’hekk f’dan l-aspett inħoss li għadni tifla u mhux mara. Allura nitlob l-għajnuna tas-sex worker biex nagħmel dan, rigward jekk nagħmilx is-sess ma’ sex worker illum bħalissa ngħid le. U ngħid le, għax nixtieq relazzjoni u s-sess waħdu narah bla sens mhux komplut, qisni mort ikla u qbiżt fid-deżerta mill-ewwel. Is-sess mingħajr relazzjoni u intimità nħoss li jitlef l-iskop u s-sbuħija tiegħu.

Liema mentalità tas-soċjetà ġenerali tħoss li hemm bżonn tinbidel l-aktar? U int, xi tħoss li tista’ tagħmel, jew x’qed tagħmel biex tagħti sehmek għal din il-bidla?

Thank God il-mentalità tas-soċjetà inġenerali lejna l-persuni b’diżabilità tjiebet ħafna, l-aktar fl-oqsma tal-aċċessibiltà u l-edukazzjoni għalkemm bħal f’kollox baqa’ xi jsir. Biss l-iżjed setturi li narahom baqgħu lura huma tax-xogħol u s-sesswalità. Mhux ħa noqgħod nirrepeti dwar is-suġġett tas-sesswalità, biss ma nafx għala persuna toqgħod lura milli turi affezzjoni lejn persuna b’diżabilità. Forsi jista’ jkun li dak li jkun joqgħod lura għax ma jkunx irid li l-persuna b’diżabilità tiggranfa miegħu bħal qarnita u tifhmu li jrid relazzjoni magħha, ma nafx eżatt. Biss ma fiha xejn ħażin billi tgħannaq u tikkarezza lil persuna b’diżabilità. L-importanti li jkun hemm komunikazzjoni ċara u diretta fuq l-emozzjonijiet taż-żewġ persuni kkonċernati.

Fil-qasam tax-xogħol, hi ħaġa frustranti ħafna li aħna l-persuni b’diżabilità jkollna l-kwalifiċi kollha meħtieġa u ma nsibux xogħol għas-sempliċi raġuni li min iħaddem ma jemminx fina. Min-naħa tiegħi, nieħu kull opportunità biex nitkellem fuq id-diżabilita’. Fil-fatt ħloqt grupp fuq Facebook jismu ‘People with Cerebral Palsy in Malta’. Fih inqajjem kuxjenza fuq dawn is-suġġetti u oħrajn li jolqtu lilna direttament bħala nies b’diżabilità.

Is-saħħa mentali u persuni b’diżabilità. X’inhuma l-ħsibijiet tiegħek dwar dan?

Nemmen li s-saħħa mentali tal-persuni b’diżabilità trid tkun kemm jista’ jkun dejjem fl-aħjar forma possibbli. Għax diġà hu piż kbir li wieħed iġorr il-limitazzjonijiet fiżiċi tiegħu kuljum bil-konsegwenzi u l-kumplikazzjonijiet kollha li dawn iġibu magħhom. Għalija li nkun mentalment b’saħħti hi xi ħaġa li ma nistax ngħaddi mingħajrha għax inkella ma nkunx nista’ nkampa mal-ostakli tad-diżabilità. Apparti minn hekk, tgħallimt u qed nitgħallem kif it-toqol tal-ħajja ta’ kuljum naqsmu ma’ dawk il-persuni li jien nafda biex dan il-piż ma jagħlaqnix fija nnifsi biex nipprova nkun pożittiva.

Inkun korretta jekk ngħid li int persuna reliġjuża ħafna? X’differenza jagħmel dan il-fatt fil-ħajja ta’ kuljum tiegħek?

Jien ma ngħidx li jien persuna reliġjuża għax għalkemm nieħu sehem fil-quddies kważi kuljum, hemm xi affarijiet fil-knisja li jien ma naqbilx magħhom. Imma ngħid li jien persuna li nħaddan il-fidi Kattolika. Iva, għalija l-fidi f’Ġesù hi kollox, għax bil-fidi jien kapaċi ngħix din it-tbatija tad-diżabilità bit-tama u bi skop li din ma tkunx kollha għalxejn. Anzi nħoss li Alla jrid u għandu sejħa partikolari permezz tad-diżabilità u jridni nwassal imħabbtu permezz tal-istess diżabilità.

Taħseb li l-Knisja Kattolika għadha tħares u tirreferi għall-persuni b’diżabilità bħala “anġli” u “speċjali”?

Iva, sfortunatament din il-mentalità tal-‘anġli u speċjali’ ilha magħna minn meta twaqqfet id-Dar tal-Providenza. Diffiċli ħafna tneħħi din il-mentalità, l-aktar għaliex huma ftit dawk il-persuni b’diżabilità li jinvolvu ruħhom fi gruppi taż-żgħażagħ bħali, li hi ħasra għax kull persuna għandha x’toffri. Nixtieq nara aktar nies b’diżabilità jinvolvu ruħhom fil-knisja biex ngħaddu l-messaġġ li aħna mhux karità biss irridu imma għandna x’nagħtu ukoll.

Naf li int taħdem. X’inhu x-xogħol tiegħek? U kif tiddeskrivi l-esperjenza tiegħek fid-dinja tax-xogħol?

Jien ilni naħdem għal dawn l-aħħar 4 snin bħala data inputer ma’ kumpanija privata. Ix-xogħol lili tani d-dinjità li jistħoqqli u fejn qabel kont nistħi u naħrab mill-mistoqsija meta jistaqsuni x’nagħmel, issa m’għadnix. Peresss li naħdem dejjem mid-dar, nixtieq li jkolli l-opportunità li niltaqa’ mal-impjegati wiċċ imb’wiċċ, imma overall għal qalbi ħafna li japprezzaw xogħli.

Lynn, ma nistax ma nsemmilekx il-ħbiberija speċjali li ċertament hija importanti ħafna għalik. Xi jfisser għalik David? X’differenza jagħmel f’ħajtek u x’jagħmel il-ħbiberija tagħkom speċjali?

Inħossni mbierka ħafna li għandi ħabib bħal David. Għandi ħafna ħbieb u kollha jgħinuni ħafna, min b’mod u min b’ieħor, imma David jispikka fosthom kollha. Konna ltqajna mill-grupp tal-LAND, grupp għall-persuni b’diżabilità biex jissoċjalizzaw u hu kien ġie magħna bħala volontier. Imbagħad sirna ħbieb tal-qalb madwar 4 snin ilu meta kont għaddejja minn żmien diffiċli. Minn dakinhar sal-lum dejjem sibtu hemm għalija. Għamilna minn kollox flimkien, morna l-Olanda u ħa ħsiebi hu, immorru weekend breaks, iniżżilni l-baħar waħdu eċċ eċċ.

Niftakar darba qalli, li hu jrid jgħinni nagħmel dak li nħoss ġewwa fija, imma li ma nkunx nista’ noħorġu fuq barra minħabba d-diżabilità. Għalija, David huwa ħija li m’għandix, tant għandna ħbiberija intima bejnietna li min ma jafx li David miżżewweġ jaħseb li qiegħdin flimkien! Daqshekk hi speċjali l-ħbiberija tagħna u nittama li tibqa’.

Għidilna ftit dwar il-kotba li ktibt s’issa. Minn fejn ġiet l-idea u l-ispirazzjoni għalihom? Hemm pjan għal ktieb ieħor?

Mela, l-ewwel ktieb tiegħi jismu ‘Namra’ hu ġabra tal-ħsibijiet u l-poeżiji tal-bidu nett tal-kitba tiegħi u t-tieni ktieb jismu ‘Tiżwiqa’. ‘Tiżwiqa’ jikkonsisti f’10 novelli qosra soċjo-reliġjużi. Kollox jispirani jien, l-aktar l-esperjenzi li ngħaddi minnhom jien u persuni viċin tiegħi. Issa bdejt nikteb rumanz, forsi nippubblikah ‘il quddiem.

Għandek xi ħolm li tixtieq twettaq?

Jien persuna li ngħix ġurnata b’ġurnata, kull opportunità li tħabbatli l-bieb neħodha, però ma nippjanax ħafna għal quddiem għax jekk ma jirnexxilix inwettaq dak li jkolli f’moħħi naqa’ ħażin ħafna. Li nixtieq li nerġa’ nsiefer u nagħmel aktar avventuri partikolarment ma’ David.

X’inhu l-aħħar messaġġ tiegħek?

Nixtieq nirringrazzjakom għax permezz ta’ din l-intervista erġajt skoprejt affarijiet fija nnifsi li kont insejt.

Lynn se tkun ukoll qed tikkontribwixxi b’mod regolari fuq skoperta.net!

Sessjonijiet ta’ sapport għall-aħwa ta’ persuni b’diżabilità minn Aġenzija Sapport

Sessjonijiet ta’ sapport għall-aħwa ta’ persuni b’diżabilità minn Aġenzija Sapport

Is-sapport lill-familji ta’ persuni b’diżabilità huwa importanti ħafna. Dan minħabba li l-persuni b’diżabilità jiggwadanjaw ferm meta jkunu qed jgħixu fil-komunità, u jibqgħu jgħixu d-dar mal-familja. Madanakollu, il-familji jgħaddu minn diversi ċirkostanzi li jekk ma jsibux għajnuna, id-diffikultajiet li jiltaqgħu magħhom sabiex ikomplu jieħdu ħsieb lill-individwu b’diżabilità, jistgħu jikbru.


Fin-nukleu tal-familja hemm ukoll l-ulied l-oħra, l-aħwa li minn ċkunithom ikunu draw li hi responsabilità ta’ kull membru li jindokra lill-membru b’diżabilità. L-esperjenzi ta’ dawn l-aħwa huma varji – min jieħu r-rwol ta’ kuratur maż-żmien, min iħoss li ma jkunx forsi ingħata biżżejjed attenzjoni daqs ħuthom b’diżabilità minħabba ċ-ċirkostanzi, min kien involut fit-trobbija ta’ ħuthom b’diżabilità u min le.

Fattur komuni bejn l-aħwa kollha jibqa’ li kollha għandhom għal qalbhom il-benesseri ta’ ħuthom u li jagħmlu minn kollox sabiex ikunu jistgħu jibqgħu jgħinu lil ħuthom b’diżabilità tul ħajjithom u jagħtu l-kontribut tagħhom waqt li jirrikonoxxu l-fatt li l-ħajja tagħhom evolviet u li f’ċerti sitwazzjonijiet jista’ jkun li jkollhom bżonn is-sostenn huma wkoll.

Dawn huma biss ftit mill-fatturi li Aġenzija Sapport tindirizza waqt sessjonijiet li professjonisti fi ħdanha, inkluż ħaddiema soċjali, imexxu bħala gruppi ta’ sostenn għal aħwa adulti ta’ persuni b’diżabilità.

Dawn is-sessjonijiet joffru spazju fejn dawn l-aħwa jiltaqgħu flimkien u jaqsmu flimkien esperjenzi, diffikultajiet, ħsibijiet u sfidi ma’ oħrajn li jkunu fl-istess sitwazzjoni tagħhom, waqt li jkunu jistgħu wkoll jevalwaw kwistjonijiet u possibilitajiet għall-futur.

Parteċipanti minn gruppi simili fil-passat stqarrew li dawn il-gruppi u laqgħat servew sabiex iħossuhom li mhumiex weħedhom u li wkoll ingħataw stampa ċara anke dwar x’servizzi huma u l-familjari tagħhom jistgħu jaċċessaw.


Uħud mis-suġġetti li huma koperti waqt dawn is-sessjonijiet huma:

  • Relazzjonijiet familjari: X’impatt ikollhom il-ġenituri fuq l-ulied li għandhom diżabilità
  • Kif tħares il-komunità lejn persuni b’diżabilità u kif iħossuhom l-aħwa dwar dan
  • Kif jieħdu ħsieb tagħhom infushom
  • Servizzi disponibbli
  • L-impatt fuq deċiżjonijiet tal-ħajja tagħhom

Bħalissa Aġenzija Sapport qed tilqa’ applikazzjonijiet għal gruppi ġodda li se jibdew fil-ġimgħat li ġejjin. Is-sessjonijiet se jsiru darba fix-xahar. Se jkun hemm 12-il sessjoni b’kollox, u kull sessjoni ddum sagħtejn. Sabiex ikun assigurat li nimxu mal-miżuri maħruġa mill-Awtorità tas-Saħħa kull workshop se jkollu massimu ta’ 10 parteċipanti, bi preżentazzjoni ta’ ċertifikat validu tal-vaċċin. Grupp żgħir hu ideali sabiex kull parteċipant ikollu ħin biżżejjed biex jiddiskuti l-ħsibijiet tiegħu jew tagħha. Grupp żgħir jgħin ukoll biex il-persuna tħossha komda li tista’ titkellem.

Dawn il-gruppi huma miftuħa għal aħwa li jkunu għalqu t-18-il sena. L-attendenza hija mingħajr ħlas iżda wieħed jeħtieġ li jibbukkja.

Dan jista’ jsir permezz ta’ formola ta’ applikazzjoni li tista’ titniżżel jew tintbagħat mis-sit elettroniku www.sapport.gov.mt jew billi wieħed jagħmel kuntatt ma’ Aġenzija Sapport (Helpline – Freephone 153 u jagħfas in-numru 5 / iċempel fuq 2256 8000 / jibgħat email fuq sapport@gov.mt). Wieħed jista’ jagħżel li jattendi sessjonijiet filgħodu jew filgħaxija.

Enable Notifications OK No thanks