Select Page
L-UE tapprova vaċċin biex jintuża kontra l-Monkeypox

L-UE tapprova vaċċin biex jintuża kontra l-Monkeypox

L-Unjoni Ewropea approvat vaċċin tal-ġidri r-riħ biex jintuża kontra l-ġidri tax-xadini wara li l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa ddikjarat it-tixrid tagħha bħala emerġenza tas-saħħa globali.

Fi stqarrija, ġie kkonfermat li l-Kummissjoni Ewropea estendiet l-awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq għall-vaċċin tal-ġidri r-riħ tal-kumpanija, Imvanex, biex tinkludi protezzjoni mill-ġidri tax-xadini. L-approvazzjoni hija valida fl-Istati Membri kollha tal-Unjoni Ewropea kif ukoll fl-Islanda, il-Liechtenstein, u n-Norveġja.

L-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (EMA) twettaq valutazzjoni xjentifika tal-mediċini u tagħti rakkomandazzjoni dwar jekk xi mediċina għandhiex titqiegħed fis-suq.

Madankollu, taħt il-liġi tal-UE l-EMA m’għandha l-ebda awtorità li fil-fatt tippermetti l-kummerċjalizzazzjoni fil-pajjiżi differenti fil-blokk. Hija l-Kummissjoni Ewropea li hija l-korp awtorizzanti u tieħu deċiżjoni legalment vinkolanti bbażata fuq ir-rakkomandazzjoni tal-EMA.

Il-Kap Eżekuttiv Paul Chaplin qal li d-disponibbiltà ta’ vaċċin approvat tista’ ttejjeb b’mod sinifikanti r-rieda tan-nazzjonijiet biex jiġġieldu l-mard emerġenti, iżda permezz biss ta’ investimenti u ppjanar strutturat tat-tħejjija bijoloġika”

Nhar is-Sibt, il-WHO ddikjarat it-tifqigħa tal-ġidri tax-xadini, li affettwat madwar 16,000 ruħ f’75 pajjiż, bħala emerġenza tas-saħħa globali – l-ogħla allarm li tista’ twassal l-aġenzija tas-saħħa tan-Nazzjonijiet Uniti.

L-Imvanex ilu approvat fl-UE mill-2013 għall-prevenzjoni tal-ġidri r-riħ.

Tqies ukoll bħala vaċċin potenzjali għall-ġidri tax-xadini minħabba x-xebh bejn il-virus tal-ġidri tax-xadini u l-virus tal-ġidri r-riħ.

Il-ġidri tax-xadini hija inqas perikoluża u li tittieħed mill-ġidri r-riħ, li ġiet eradikata fl-1980.

L-ewwel sintomi tal-ġidri tax-xadini huma deni, uġigħ ta’ ras, uġigħ fil-muskoli u uġigħ fid-dahar matul ħamest ijiem.

Sussegwentement jidhru raxx fuq il-wiċċ, il-pali tal-idejn u l-qigħan tas-saqajn, segwiti minn ponot imqabbża.

Żieda fl-infezzjonijiet tal-ġidri tax-xadini ġiet irrappurtata mill-bidu ta’ Mejju barra l-pajjiżi tal-Afrika tal-Punent u Ċentrali fejn il-marda ilha endemika.

X’nafu s’issa dwar il-Monkeypox? – Dr Georgiana Farrugia Bonnici

X’nafu s’issa dwar il-Monkeypox? – Dr Georgiana Farrugia Bonnici

Il-monkeypox hija marda kkaġunata minn virus li ġej minn l-istess familja tal-ismallpox, li kienet ġiet eradikata permezz ta’ vaċċin. Għaldaqstant, jidher li dan il-vaċċin tal-ismallpox jista’ wkoll jipprevjeni madwar 85% mill-marda tal-monkeypox.

Din il-marda ilha teżisti madwar 50 sena, hija l-iktar komuni fl-Afrika u ġiet skoperta l-ewwel fi grupp ta’ xadini.

Il-marda tista’ taffettwa lil kulħadd, minn tfal sa anzjani, u għandha perjodu ta’ inkubazzjoni ta’ madwar 7-21 jum.

L-ewwel sintomi li jistgħu jfeġġu huma għeja, deni, uġigħ fil-muskoli jew fir-ras, u glandoli minfuħin, speċjalment fl-għonq jew tar-ras. Wara, ġeneralment joħroġ ukoll raxx li jiżviluppa f’ponot pjuttost imdaqqsin li jkunu mimlijin b’likwidu isfar. Dawn il-ponot huma l-iktar komuni li jfeġġu fil-wiċċ, fl-idejn jew fis-saqajn, fil-partijiet ġenitali jew anke fil-ħalq. Huwa f’dan l-istadju li l-marda ssir infettiva, sakemm eventwalment jaqgħu l-aħħar qxur tal-ponot.

Il-virus tal-monkeypox normalment idum biex jgħaddi kompletament bejn 2-4 ġimgħat u s’issa jidher li ma jħallix impatti serji fuq il-ġisem.

It-trattament ghal din il-kundizzjoni huwa wieħed konsersattiv li hu mmirat sabiex jitnaqqsu s-sintomi. Ir-raxx eventwalment jinxef waħdu. Dan il-virus jista’ jittieħed mill-arja jew permezz ta’ kuntatti diretti ma’ persuni infettati, inkluż kuntatti ma’ likwidi li ġejjin minn persuni infettati, li jinsabu f’xugamani, lożor u anke ħwejjeġ.

F’każ li jfeġġu xi sintomi li jistgħu jkunu simili ta’ dawk tal-monkeypox, wieħed għandu jfittex għajnuna medika mill-aktar fis, jevita kuntatti sesswali u jżomm lilu innifsu iżolat ħalli wieħed inaqqas milli jinfirex.

Jekk tixtieq issegwi l-blog tiegħi tista’ tagħmel dan billi tagħmel LIKE fuq din il-paġna ta’ Facebook: ×Be Holistically Healthy, MD× By Dr. Georgiana Farrugia Bonnici | Facebook

Jekk għandek xi mistoqsijiet li trid tistaqsi jew xi suġġett li tixtieq li nitkellmu dwaru ibagħtilna fuq info@skoperta.net

Nisa tqal pożittivi għall-Covid jistgħu jkollhom persuna magħhom waqt it-twelid tat-tarbija

Nisa tqal pożittivi għall-Covid jistgħu jkollhom persuna magħhom waqt it-twelid tat-tarbija

Id-deputat Prim Ministru u Ministru tas-Saħħa Chris Fearne ħabbar li fl-isptar Mater Dei, b’effett immedjat, nisa tqal li jkunu pożittivi għall-Covid-19 se jitħallew ikollhom persuna magħhom waqt it-twelid tat-tarbija.

F’każ li s-sieħeb tal-omm ikun kwarantina mandatorja u ma jkollu l-ebda sintomi tal-Covid-19, se jitħalla wkoll ikun mal-omm waqt it-twelid tat-tarbija.

Ikel li m’għandekx tiekol wara li tgħaddi d-data ta’ skadenza!

Ikel li m’għandekx tiekol wara li tgħaddi d-data ta’ skadenza!

Int it-tip ta’ persuna li immedjatament tarmi l-ikel li jkun għadda d-data ta’ skadenza tiegħu?

Jew, it-tip li taħseb….”U le, żgur li għadu tajjeb għalissa!”

Ilkoll nafu li hemm ċertu ikel li tista’ tiekol wara d-data tal-“best before” mingħajr ebda problema, iżda hemm xi wħud li aħjar qatt ma tpoġġi f’ħalqek wara l-iskadenza, għax inkella tkun qed tieħu r-riskju li timrad.

Pereżempju, hawn ħa nsemmulkom ħmistax-il tip ta’ ikel li qatt m’għandek tiekol jekk tkun għaddiet id-data ta’ skadenza tagħhom!

Kull laħam ikkapuljat huwa imprevedibbli, kemm fil-preservazzjoni kif ukoll fil-preparazzjoni tiegħu. Naturalment, ilkoll nafu li huwa kruċjali li ssajjar tajjeb biex tevita li timrad. Madankollu, ftit nies jafu li trid tissorvelja mill-qrib ħafna d-data ta’ skadenza tiegħu. Kapuljat skadut hu aktar probabbli li jkun ikkontaminat minn ”staphylococcus aureus” jew salmonella, u b’hekk tista’ tispiċċa b’avvelenament mill-ikel, jew agħar!

Il-ħut m’għandekx tiċċajta miegħu lanqas! Ladarba tkun laħqet id-data ta’ skadenza, ikollok bżonn tikolha jew tarmiha. Inkella, tkun qed timmultiplika ċ-ċansijiet tiegħek li tieħu ”listeriosis”, marda li tikkawża uġigħ addominali, dijarea, dardir, u rimettar. Dan huwa partikolarment perikoluż għan-nisa tqal, peress li jista’ jikkawża korriment.


Dawk l-insalati magħmulin lesti u ppakkjati li ssib fil-ħwienet, huma faċli u mill-isbaħ, sakemm tikkunsmahom qabel id-data ta’ skadenza tagħhom! Minħabba li setgħu tkabbru ħdejn ilma kontaminat, jistgħu jkunu mimlija batterji li jkollhom żmien biżżejjed biex jimmultiplikaw!

Bħal ħafna mill-frott tal-baħar, il-gambli huma fraġli. Anke meta tirrispetta d-data ta’ skadenza, jekk kienu maħżuna jew immaniġġjati ħażin, setgħu ġew ikkontaminati minn diversi batterji. Biex tnaqqas ir-riskju ta’ kontaminazzjoni, dejjem żomm mad-data ta’ skadenza.

Ir-raspberries jitħassru ħafna. Huwa rakkomandat li jittieklu ftit wara li jinxtraw. Inkella, se jiddeterjoraw u jittrasformaw fi speċi ta puree li xejn ma tiftaħlek l-aptit. U wkoll, dak huwa ambjent opportun għall-multiplikazzjoni ta’ ‘cyclospora cayetanensis’, batterja li tikkawża cyclosporiasis, marda li għandha diversi sintomi simili għal dawk ta’ avvelenament mill-ikel.

Il-frawli ma jżommx aktar minn tlett ijiem fil-friġġ. Minn hemm ‘il quddiem, isiru pjuttost rotob u mkemmxin. Huma wkoll suxxettibbli li jimtlew batterji. Jekk tesponihom għas-sħana, se jdumu saħansitra inqas ħin tajbin.

Ġobon artab. Il-biċċa l-kbira tal-ġobon iebes, tista’ taqta’ l-moffa u tiekol il-bqija. Madankollu, f’ġobon artab, bħal feta jew brie, mhix idea tajba li tagħmel dan. Dan it-tip ta’ ġobon huwa aktar suxxettibbli għal-listeria monocytogenes, il-batterja li tikkawża listeriosis.

Il-pasturizzazzjoni telimina l-biċċa l-kbira tal-batterji preżenti fil-ħalib. Madankollu, m’hemm xejn li jiggarantixxi li l-ħalib ma kienx ikkontaminat wara. Pereżempju, seta’ kien maħżun ħażin fil-maħżen tal-grocer, li seta’ ppermetta li ċerti batterji jimmultiplikaw. Li tixrob ħalib qares iżid ir-riskju tiegħek li tbati minn avvelenament mill-ikel. Is-sintomi huma ħafna: bugħawwieġ fl-istonku, dardir, deni, u dijarea.

Jekk qed tagħmel krema d-dar (homemade whipped cream), huwa importanti li tikolha malajr. Mhux biss għax tista’ timrad, imma għax titlef it-togħma tagħha. Sa l-għada tkun diġà saret pjuttost likwida.

It-tiġieġ irid ikun imsajjar sew u maħżun sew biex jiġu evitati problemi ta’ saħħa. It-tiġieġ li jittiekel wara d-data ta’ skadenza tiegħu jista’ jkun ikkontaminat minn E. coli, batterji li jikkawżaw ħafna mard bħal gastroenterite, meninġite, u infezzjonijiet fl-awrina. Barra minn hekk, ma tistax tafda d-dehra tiegħu meta tiġi biex tiddeċiedi jekk it-tiġieġ għadux tajjeb jew le. L-aħjar huwa li tmur skont id-data miktuba fuq l-imballaġġ.

Il-weraq tal-ispinaċi għandhom tendenza li jitħassru malajr, speċjalment jekk ikunu mxarrbin. Tant li huwa prattikament impossibbli li tikolhom lil hinn mid-data ta’ skadenza tagħhom. Biex ittawwal il-ħajja tagħhom, nixxifhom sew u laħlaħhom qabel l-użu biss.

Skont it-twemmin popolari, laħmijiet imsajra u mixtrijin lesti (bħal pulpetti pereżempju) jibqgħu tajbin għal xhur. Madankollu, huwa importanti li tmur skont id-data ta’ “l-aħjar qabel” tagħhom, sakemm ma tridx ikollok listeriosis! Bosta sintomi ta’ din il-marda huma simili għal dawk ta’ avvelenament mill-ikel. Barra minn hekk, f’xi nies bħat-tfal jew l-anzjani, jista’ jwassal ukoll għal meninġite.

L-arzell ma jistax jinħażen għal żmien twil. Arzella bil-qoxra ddum sa tlett ijiem fil-friġġ, filwaqt li mingħajr qoxra tibqa’ għal 24 siegħa biss. Wara dan, jibdew jinxtammu b’mod qawwi u jsiru ma jistgħux jittieklu.
L-stess, għandek dejjem issegwi d-data ta’ skadenza fejn tidħol il-gajdri (oysters). L-ewwelnett, minħabba li gajdra mħassra tagħti riħa ħażina, u wkoll peress li jistgħu jiġu kkontaminati b’vibrio vulnificus, batterji li jwasslu għall-avvelenament tad-demm.

In-nebbieta tal-fażola (bean sprouts) huma essenzjali għall-kċina Ażjatika. Sfortunatament, imorru malajr ħafna, speċjalment meta jitħallew fl-ippakkjar issiġillat tagħhom. Huwa rakkomandat li taħżenhom f’borża tal-karti kannella fil-friġġ u tistenna l-iktar jumejn qabel tikolhom.

Ovvjament, qatt m’għandek tiekol bajda ħażina. Madankollu, jekk ma tkunx ċert, hemm trick sempliċi biex tiddetermina jekk bajda għadhiex friska jew le. Poġġiha fi skutella mimlija bl-ilma u ara x’jiġri. Jekk il-bajda tibqa’ f’wiċċ l-ilma, dan ifisser li għandek bżonn tarmiha. U jekk tegħreq, tkun tista’ tikkunsmaha bla ebda problemi.

Carpal Tunnel – X’inhi eżattament? U x’tista’ tagħmel jekk tħoss is-sintomi? – Dr Georgiana Farrugia Bonnici

Carpal Tunnel – X’inhi eżattament? U x’tista’ tagħmel jekk tħoss is-sintomi? – Dr Georgiana Farrugia Bonnici

Il-carpal tunnel tikkonsisti minn passaġġ dejjaq fuq il-parti ta’ quddiem tal-idejn u l-polz, li sservi bħala daħla għall-pala tal-id għal diversi tendini u kif ukoll, in-nerv medjan. In-nerv medjan għandu rwol importanti li jissupplixxi s-sensazzjoni lis-swaba, u kif ukoll li jiffaċilita l-moviment tas-suba’ l-kbir.

Is-sindromu tal-carpal tunnel għandu tendenza li jinqala’ minħabba kompressjoni kontinwa fuq in-nerv medjan. Din il-kundizzjoni tista’ tiġi preċipitata minn ċerti fatturi li jinkludu li tkun mara minħabba anatomija iżgħar tal-polz, ċerti kundizzjonijiet bħal ksur jew dislokazzjonijiet preċedenti fil-polz, artrite, dijabete, obeżità, tqala, menopawsa, disturbi fil-glandola tat-thyroid, mard tal-kliewi, u kif ukoll, permezz ta’ mozzjonijiet ripetittivi tal-idejn, li jinvolvu liwi fit-tul tal-polz waqt ħidmiet speċifiċi ta’ xogħol, bħall-użu ta’ għodod tal-kostruzzjoni, klerikali, tal-catering jew tal-parrukkiera, kif ukoll attivitajiet frekwenti oħra ta’ kuljum, bħas-sewqan, l-użu tat-telefon cellulari jew il-qari.

Is-sintomi gradwali tal-Carpal Tunnel jistgħu jinkludu sensazzjoni ta’ tnemnim jew dgħufija fis-swaba, fl-idejn, jew fid-driegħ. Ċerti individwi jistgħu jwaqqgħu oġġetti, u anke jkollhom it-tendenza li jċaqilqu idejhom sabiex itaffu dawn is-sintomi li jistgħu wkoll jiggravaw matul il-lejl jew malli wieħed iqum kmieni filgħodu.

Is-sindromu tal-carpal tunnel jista’ jinterferixxi mal-attivitajiet ta’ kuljum kif ukoll ifixkel l-irqad. Huwa importanti li wieħed ifittex parir mediku bikri, peress li jekk din il-kundizzjoni ma tiġix ittrattata, maż-żmien tista’ sseħħ ħsara permanenti fin-nervituri jew fil-muskoli.

Is-sindromu tal-carpal tunnel jista’ jiġi djanjostikat permezz ta’ eżami fiżiku, kif ukoll testijiet speċifiċi dwar il-kunduzzjoni tan-nervituri, li huma kapaċi jivvalutaw kwalunkwe tfixkil fl-attività elettrika tal-polz u l-idejn meta l-muskoli jikkuntrattaw u meta jkunu mistrieħa, permezz tal-użu ta’ elettrodi żgħar imwaħħla mal-ġilda.

Modi sempliċi biex titnaqqas il-pressjoni fuq in-nerv medjan u għalhekk jitnaqqas ir-riskju li tiżviluppa s-sindromu tal-Carpal Tunnel jinkludu: li żżomm qagħda tajba waqt il-ħinijiet tax-xogħol li tippermetti r-rilassament tal-idejn, it-teħid ta’ pawżi qosra u frekwenti, speċjalment meta tuża għodod tal-kompjuter jew tal-kostruzzjoni li jivvibraw, imqassijiet tal-parrukkiera jew cash registers.

Għażliet oħra ta’ trattamenti konservattivi għas-sindromu tal-carpal tunnel jinkludu l-użu ta’ splints tal-polz li ġeneralment jintlibsu bil-lejl, vitamini kumplessi tat-tip B li jippromwovu s-saħħa u r-riġenerazzjoni tan-nervituri, kif ukoll użu għal żmien qasir ta’ mediċini anti-infjammatorji jew injezzjonijiet ta’ kortikosterojdi li jtaffu l-uġigħ u n-nefħa.

Barra minn hekk, il-yoga u l-fiżjoterapija jistgħu jgħinu wkoll. Għal każijiet aktar severi li ma jirrispondux għal miżuri li semmejna, id-dekompressjoni tal-carpal tunnel tista’ tinkiseb ukoll permezz ta’ intervent kirurġiku, li tinvolvi dissezzjoni tal-ligament li kontinwament ikun qed jagħfas fuq in-nerv medjan.

Jekk tixtieq issegwi l-blog tiegħi tista’ tagħmel dan billi tagħmel LIKE fuq din il-paġna ta’ Facebook: ×Be Holistically Healthy, MD× By Dr. Georgiana Farrugia Bonnici | Facebook

Jekk għandek xi mistoqsijiet li trid tistaqsi jew xi suġġett li tixtieq li nitkellmu dwaru ibagħtilna fuq info@skoperta.net

Enable Notifications OK No thanks